A’ taghadh cùram-còmhnaidh do neach le dementia

Faodaidh smaoineachadh air cùram-còmhnaidh faochadh, bròn, mì-chinnt no grunn fhaireachdainnean a thoirt aig an aon àm. Tha an co-dhùnadh mu bhith a’ lorg taic a tha freagarrach do fheumalachdan agus roghainnean an neach. Chan e deuchainn air na tha de chùram aig teaghlach a th’ ann, agus chan e ceum stèidhichte a ruigeas a h-uile duine aig an aon àm.

Tha stiùireadh Alzheimer’s Association air cùram fad-ùine, an liosta-sgrùdaidh cùraim-còmhnaidh aca agus stiùireadh Dementia Australia air cùram-còmhnaidh a’ moladh sùil a thoirt air feumalachdan an neach, an luchd-obrach, gnìomhachdan, an àrainneachd agus cosgaisean. Chan eil an duilleag seo a’ moladh dachaigh sònraichte sam bith agus chan eil i a’ dol an àite comhairle proifeasanta no ionmhais ionadail.

Ciamar a bhios fios agam a bheil e iomchaidh smaoineachadh air cùram-còmhnaidh?

Thoir sùil air dè an taic a dh’fheumas an neach an-dràsta agus a bheil e comasach an taic sin a thoirt aig an taigh. Beachdaich air sàbhailteachd an neach, na feumalachdan cùraim làitheil aca, am beatha shòisealta agus na roghainnean aca. Beachdaich cuideachd a bheil iarrtasan cùraim a’ toirt buaidh air slàinte an neach no air slàinte nan daoine a tha a’ toirt taic dhaibh.

Chan eil aon ìre no liosta-sgrùdaidh ann a tha ag innse cuin a bu chòir do chuideigin gluasad. Is dòcha gum b’ fheàrr le neach suidheachadh coimhearsnachd, no is dòcha gum b’ fheàrr leis fuireach aig an taigh le barrachd taic. Bruidhinn ris an neach agus, ma tha sin cuideachail, ris an dotair, an neach-obrach sòisealta no an co-òrdanaiche cùraim aca. Faighnich dè na seòrsaichean taic a dh’fhaodadh a bhith freagarrach mus geall thu gluasad.

Gabh an neach a-steach ann an co-dhùnaidhean cho mòr ’s as toil leis. Faighnich dè tha cudromach dhaibh: àite, biadh, cànan, cultar, cleachdadh creideimh, gnìomhachdan eòlach no tursan bho theaghlach is caraidean. Faodaidh na roghainnean aca cuideachadh le liosta ghoirid a dhèanamh, eadhon nuair a tha cuid de na feumalachdan cùraim ag atharrachadh.

Dè bu chòir dhomh faighinn a-mach mus tadhail mi air dachaighean?

An toiseach, dèan liosta ghoirid den taic a dh’fheumas an neach. Faodaidh seo a bhith a’ gabhail a-steach cuideachadh le gnìomhan làitheil, nursadh, ceangal sòisealta, cànan eòlach no àite airson ùine a chur seachad a-muigh. Faighnich do phroifeasanta slàinte no cùram sòisealta dè na seirbheisean a dh’fhaodadh a bhith a dhìth mura h-eil thu cinnteach.

Cuir fòn gu dachaighean mus tadhail thu. Faighnich an urrainn dhaibh taic a thoirt do fheumalachdan an neach, a bheil seòmar ann, dè na h-ath-cheumannan agus dè am fiosrachadh a tha a dhìth orra bhuat. Iarr fiosrachadh sgrìobhte mu na seirbheisean agus na cìsean. Tha riaghailtean ion-roghnachd, maoineachaidh agus ceadachaidh eadar-dhealaichte a rèir àite, mar sin thoir sùil air stòran ionadail seach a bhith an urra ri artaigil coitcheann.

Faighnich a bheil trèanadh ann an cùram dementia aig an luchd-obrach, ciamar a thèid planaichean cùraim a dhèanamh agus ciamar as urrainn do theaghlaichean fiosrachadh ùr a thoirt seachad. Faigh a-mach ciamar a tha cleachdaidhean làitheil ag obair, dè na gnìomhachdan a thathar a’ tabhann agus ciamar a gheibh luchd-còmhnaidh taic gus roghainnean a dhèanamh. ’S e roghainn a th’ ann an aonad cùraim cuimhne, ach chan fheum a h-uile duine fear; dèan coimeas eadar an taic a tha gach àite a’ toirt seachad dha-rìribh.

Dè bu chòir dhomh mothachadh nuair a bhios mi a’ tadhal?

Tadhail air barrachd air aon dachaigh ma ghabhas sin dèanamh. Dèan coinneamh airson turas-ciùil an toiseach, agus an uair sin faighnich an urrainn dhut tadhal a-rithist aig àm eile no aig àm bìdh. Faodaidh dàrna tadhal barrachd den chleachdadh àbhaisteach a shealltainn agus cothrom a thoirt dhut coinneachadh ri luchd-obrach eile.

Thoir an aire do mar a bhios luchd-obrach a’ bruidhinn ri luchd-còmhnaidh. A bheil iad a’ bruidhinn ri daoine le spèis, a’ toirt ùine dhaibh freagairt agus gan gabhail a-steach ann an roghainnean àbhaisteach? A bheil coltas gu bheil luchd-còmhnaidh cofhurtail agus a bheil rudan aca ri dhèanamh a tha freagarrach dha na h-ùidhean agus na comasan aca? Faighnich an urrainn dhut clàran ghnìomhachdan, raointean bìdh, raointean a-muigh agus raointean prìobhaideach fhaicinn.

Thoir sùil air na mion-fhiosrachadh a tha cudromach don neach seo: soidhnichean a tha furasta an tuigsinn, slighean soilleir chun an taigh-bheag, rudan eòlach, àiteachan sàmhach, taic cànain is cultair, agus cothroman a bhith a’ faicinn dhaoine gaoil. Chan eil lobaidh snasail leis fhèin a’ sealltainn mar a tha cùram làitheil ag obair.

Thoir leat caraid no neach-teaghlaich earbsach ma chuidicheas sin thu gus ceistean a chuimhneachadh agus beachdan a choimeas às dèidh làimhe. Faodaidh tu an liosta-sgrùdaidh Alzheimer’s Association a chleachdadh gus na chì thu a chomharrachadh. Dèilig ris na notaichean agad mar bhrosnachaidhean airson còmhraidh, chan ann mar sgòr a tha a’ taghadh an taighe dhut.

Dè na ceistean a chuidicheas le coimeas a dhèanamh eadar cùram?

Faighnich ciamar a tha obair luchd-obrach air a eagrachadh aig diofar amannan den latha, ciamar a dh’ionnsaicheas luchd-obrach mu chleachdaidhean an neach agus dè thachras nuair a dh’atharraicheas na feumalachdan aca. Faighnich cò a bhios ag ath-sgrùdadh planaichean cùraim agus ciamar as urrainn don teaghlach dragh a thogail. Ma tha cuideachadh a dhìth air an neach le biadh, cùram pearsanta no conaltradh, faighnich cò ris a bhios an taic sin coltach ann an cleachdadh.

Faighnich mu thursan teaghlaich, cuairtean a-muigh, coinneamhan meidigeach, gnìomhachdan agus comas an neach rudan eòlach a thoirt leotha. Ma tha prògram sònraichte airson dementia aig dachaigh, faighnich dè an trèanadh, na gnìomhachdan agus an taic làitheil a tha ann. Iarr eisimpleirean de mar a gheibh luchd-còmhnaidh cothrom pàirt a ghabhail ann an roghainnean seach a bhith an urra ri ainm a’ phrògraim a-mhàin.

Iarr tuairisgeul mionaideach air cìsean, dè tha air a ghabhail a-steach agus ciamar a dh’fhaodadh cosgaisean atharrachadh. Leugh aontaidhean gu cùramach agus faigh comhairle ionadail teisteanasach ma tha teirmichean ionmhais no laghail neo-shoilleir. Na bi an dùil gu bheil seirbheis air a còmhdach no ri fhaighinn dìreach air sgàth fiosrachadh à stàit no dùthaich eile.

Ma tha feum air aire shònraichte a thoirt do dhearbh-aithne, dàimhean no prìobhaideachd an neach, faic ar stiùireadh air taic a thoirt do neach LGBTQ+ le dementia. Tha ceistean ann mu ainmean as fheàrr leis an neach, luchd-tadhail, cùram pearsanta agus poileasaidhean solaraichean.

Ciamar as urrainn dhomh cuideachadh leis a’ ghluasad?

Gabh an neach a-steach ann an roghainnean cho mòr ’s as toil leis. Dh’fhaodadh tadhal air an dachaigh, biadh ann no fuireach goirid fois cuid de dhaoine a chuideachadh gus eòlas fhaighinn air an t-suidheachadh, ma tha sin ri fhaighinn agus iomchaidh dhaibh. Is dòcha gum b’ fheàrr leis an neach rud airson an t-seòmair, aodach no cleachdadh a thaghadh airson a thoirt leis.

Roinn fiosrachadh feumail leis an luchd-obrach, le cead an neach. Dh’fhaodadh seo a bhith a’ gabhail a-steach an t-ainm as fheàrr leis an neach, an dòigh conaltraidh aca, na cleachdaidhean làitheil, na biadhan as toil leotha, na gnìomhachdan a tha a’ còrdadh riutha agus na rudan a chuidicheas iad a bhith a’ faireachdainn socair. Cùm am fiosrachadh goirid agus cuimsichte air cùram. Bu chòir don neach fhathast a bhith nam pàirt de chòmhraidhean mun deidhinn fhèin.

Thoir leat rudan eòlach ma cheadaicheas an dachaigh sin. Faighnich don luchd-obrach ciamar as urrainn do sheòmar an neach faireachdainn eòlach gun a bhith ga dhèanamh doirbh gluasad timcheall. Faodaidh dealbh, plaide as fheàrr leis an neach no cleoc eòlach a bhith nas cudromaiche na feuchainn ris an dachaigh gu lèir ath-chruthachadh.

Ciamar as urrainn dhomh a bhith an sàs às dèidh a’ ghluasaid?

Obraich còmhla ris an luchd-obrach gus faighinn a-mach ciamar a thèid fiosrachadh ùrachadh a thoirt seachad agus cò ris a bu chòir fios a chur. Faighnich don neach ciamar a tha iad a’ faireachdainn mu thursan agus gnìomhachdan. Is dòcha gum bi cuid de dhaoine ag iarraidh tursan goirid tric; is dòcha gum b’ fheàrr le daoine eile ùine airson socrachadh. Thoir an aire do na tha coltach gu bheil e cofhurtail dhaibh agus dèan atharrachaidhean còmhla.

Faodaidh feumalachdan cùraim agus roghainnean atharrachadh. Dèan ath-sgrùdadh air a’ phlana cùraim còmhla ris an neach agus an luchd-obrach, cuir ceistean nuair nach eil rudeigin soilleir agus roinn fiosrachadh ùr a dh’fhaodadh a bhith cuideachail. Ma dh’fhàsas an neach gu h-obann troimh-chèile no gu math nas miosa, innis don sgioba cùraim sa bhad; feumaidh troimh-chèile obann aire mheidigeach sa bhad, a rèir an NHS.

’S e co-dhùnadh cudromach a th’ ann an dachaigh a thaghadh, agus is dòcha nach bi a’ chiad roghainn mar an roghainn as fheàrr fad na h-ùine. Cruinnich fiosrachadh, gabh an neach a-steach, faighnich mu chùram làitheil agus cùm conaltradh fosgailte às dèidh a’ ghluasaid.