શું ડિમેન્શિયા અટકાવી શકાય? સંશોધન શું કહે છે

જો આપ ડિમેન્શિયા ધરાવતી વ્યક્તિની સંભાળ રાખતા હો, અથવા આપે કોઈ માતા-પિતાને તેની સાથે જીવતા જોયા હોય, તો આપને કદાચ વિચાર આવ્યો હશે કે શું તે અટકાવી શકાયું હોત, અને શું આપ તેને પોતાને થતો અટકાવી શકો. આ પાનું સરળ ભાષામાં જણાવે છે કે સંશોધન ખરેખર શું કહે છે. ટૂંકો જવાબ: ડિમેન્શિયા અટકાવવાનું વચન કોઈ આપી શકે નહીં, પરંતુ સંશોધન સૂચવે છે કે કેટલાંક જોખમો ઘટાડી શકાય, અને આખી વસ્તીમાં તેમને ઘટાડવાથી ઓછા લોકોને ડિમેન્શિયા થઈ શકે કે મોડેથી થઈ શકે.

આ સામાન્ય માહિતી છે, તબીબી સલાહ નથી. કૃપા કરીને અમારો તબીબી અસ્વીકરણ વાંચો અને આપના પોતાના આરોગ્ય વિશે ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.

શું ડિમેન્શિયા અટકાવી શકાય?

કોઈ એક વ્યક્તિ માટે ડિમેન્શિયા અટકાવવાની કોઈ સાબિત રીત નથી. National Institute on Aging (NIA) કહે છે કે અલ્ઝાઇમર અટકાવવા માટે હજુ કશું સાબિત થયું નથી, તેમ છતાં સંશોધકોને આશાસ્પદ વ્યૂહરચનાઓ મળી છે અને શું ચાલી શકે અને શું નહીં તે તેઓ શીખી રહ્યા છે.

સંશોધન જે બતાવે છે તે એ કે અમુક આરોગ્ય સ્થિતિઓ અને ટેવો ડિમેન્શિયાની વધુ શક્યતા સાથે જોડાયેલી છે. જ્યારે આખી વસ્તીમાં એ જોખમો ઓછાં હોય, ત્યારે ઓછા લોકોને ડિમેન્શિયા થઈ શકે, અથવા જીવનમાં મોડેથી થઈ શકે. એ ખાતરીથી ઘણું અલગ છે.

એક આશાસ્પદ સંકેત: 2024ના Lancet Commission એ જણાવ્યું કે અમેરિકા અને યુકે સહિતના કેટલાક ઉચ્ચ આવકવાળા દેશોમાં ડિમેન્શિયા ધરાવતા વૃદ્ધ લોકોનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. University College London ના અહેવાલના સારાંશ મુજબ, લેખકો માને છે કે તેનું કારણ કદાચ અંશતઃ વધુ સારું શિક્ષણ, વધુ સારી આરોગ્ય સંભાળ અને જીવનભર રક્તવાહિનીઓને ઓછું નુકસાન છે.

2024ના Lancet Commission ને શું મળ્યું?

ડિમેન્શિયા નિવારણ, હસ્તક્ષેપ અને સંભાળ પરનું Lancet Commission 27 ડિમેન્શિયા સંશોધકોનું જૂથ છે જે દર થોડાં વર્ષે પુરાવાની સમીક્ષા કરે છે. તેમના 2024ના અહેવાલે 14 જોખમી પરિબળો નામ્યાં જે સંભવિત રીતે બદલી શકાય, અને અંદાજ લગાવ્યો કે તે બધાં મળીને વિશ્વભરના લગભગ અડધા (આશરે 45%) ડિમેન્શિયા કિસ્સાઓનું કારણ ગણાય. લેખકોના શબ્દોમાં, જો જોખમો દૂર થાય તો આ કિસ્સાઓ સૈદ્ધાંતિક રીતે અટકાવી શકાય કે મોડા કરી શકાય (2024 Lancet Commission અહેવાલ).

14 પરિબળો, જીવનના જે તબક્કામાં પુરાવા સૌથી મજબૂત છે તે પ્રમાણે જૂથબદ્ધ:

• શરૂઆતનું જીવન: ઓછું શિક્ષણ.
• મધ્યવય (લગભગ 40 થી 65 વર્ષ): સાંભળવાની ખામી, ઊંચું LDL (“ખરાબ”) કોલેસ્ટ્રોલ, ઉદાસી (ડિપ્રેશન), માથામાં ઈજા, શારીરિક નિષ્ક્રિયતા, ડાયાબિટીસ, ધૂમ્રપાન, ઊંચું બ્લડ પ્રેશર, સ્થૂળતા અને વધુ પડતો દારૂ.
• પાછલું જીવન: સામાજિક એકલતા, વાયુ પ્રદૂષણ અને સારવાર ન કરાયેલી દૃષ્ટિની ખામી.

2024માં ઉમેરાયેલાં બે નવાં પરિબળો ઊંચું LDL કોલેસ્ટ્રોલ અને સારવાર ન કરાયેલી દૃષ્ટિની ખામી હતાં. કિસ્સાઓના સૌથી મોટા હિસ્સા સાથે જોડાયેલાં પરિબળો સાંભળવાની ખામી અને ઊંચું LDL કોલેસ્ટ્રોલ (દરેક આશરે 7%) હતાં, ત્યારબાદ ઓછું શિક્ષણ અને સામાજિક એકલતા (દરેક આશરે 5%).

અમારી જોખમી પરિબળોની માર્ગદર્શિકા બધાં 14ને કોષ્ટકમાં સમજાવે છે, સંશોધન શું જોડે છે અને આપ શું કરી શકો તેની સાથે.

45% ના આંકડાનો અર્થ શું નથી

આ આંકડો ખોટી રીતે સમજાઈ જવો સહેલો છે, તેથી ચોક્કસ રહેવું મદદરૂપ છે:

• તે વસ્તીનો અંદાજ છે. તે આખી દુનિયાના ડિમેન્શિયા કિસ્સાઓનું વર્ણન કરે છે, આપની કે આપનાં માતા-પિતાની શક્યતાનું નહીં.
• તે કારણ અને અસર માની લે છે. લેખકો કહે છે કે તેમણે માત્ર ખાતરીકારક પુરાવાવાળાં જોખમી પરિબળો સામેલ કર્યાં, પણ કેટલાક સંબંધો માત્ર અંશતઃ કારણરૂપ હોઈ શકે. ઉદાહરણ તરીકે, પાછલી ઉંમરની ઉદાસી ક્યારેક ડિમેન્શિયાનું કારણ નહીં પણ તેનું શરૂઆતનું લક્ષણ હોઈ શકે.
• તે કોઈ એક વ્યક્તિ માટે કોઈ ખાતરી આપતો નથી. UCL નો સારાંશ નોંધે છે કે જોખમ ઘટાડવું વસ્તીના સ્તરે કામ કરે છે અને કોઈ વ્યક્તિ ડિમેન્શિયા ટાળશે તેની ખાતરી આપતું નથી.
• બાકીનો અડધો ભાગ આ પરિબળોથી સમજાવાતો નથી. ઉંમર, જનીનો અને વૈજ્ઞાનિકો હજુ સમજી શક્યા નથી તેવાં કારણો બાકીના ભાગમાં આવે છે.

“જોખમ ઘટાડવું” અને “નિવારણ” વચ્ચે શો ફરક છે?

જોખમ ઘટાડવું એટલે શક્યતા ઘટાડવી. જો લોકોનું મોટું જૂથ પોતાનું બ્લડ પ્રેશર ઘટાડે, તો ઘણાં વર્ષો દરમિયાન તેમાંના ઓછા લોકોને ડિમેન્શિયા થઈ શકે, જેટલા અન્યથા થયા હોત. તે જૂથના કેટલાક લોકોને તો પણ થશે.

નિવારણ સૂચવે છે કે કંઈક થતું સંપૂર્ણ અટકાવવું. ડિમેન્શિયા માટે, સંશોધન આજે કોઈને તેનું વચન આપી શકતું નથી.

સંશોધકો વિલંબ વિશે પણ વાત કરે છે. Lancet Commission નવા પુરાવા જણાવે છે કે જોખમ ઘટાડવાથી ડિમેન્શિયા શરૂ થવાનો સમય પાછળ જઈ શકે અને વ્યક્તિ ખરાબ આરોગ્ય સાથે જે સમય વિતાવે તે ટૂંકો થઈ શકે. થોડાં વર્ષોનો વિલંબ પણ વ્યક્તિ અને તેના પરિવાર માટે ઘણો મહત્ત્વનો હોઈ શકે.

આ સાઇટ પર અમે “જોખમ ઓછું” અને “સાથે જોડાયેલું” શબ્દો જાણીજોઈને વાપરીએ છીએ. જ્યારે આપ કોઈ ઉત્પાદન, પૂરક કે કાર્યક્રમ જુઓ જે “અલ્ઝાઇમર અટકાવવાનું” વચન આપે, તો તેને સાવચેતીથી લો. NIA સલાહ આપે છે કે અલ્ઝાઇમર અટકાવવાનું વચન આપતી કોઈ પણ ગોળી કે સારવાર અજમાવતાં પહેલાં ડૉક્ટરને પૂછો, કારણ કે આવાં ઉત્પાદનો અસુરક્ષિત હોઈ શકે, પૈસાનો વ્યય હોઈ શકે, અથવા બંને.

મોટી ટ્રાયલમાં શું મળ્યું છે?

નિરીક્ષણ અભ્યાસો (જે સમય જતાં લોકોને શું થાય છે તે જુએ છે) સંબંધો બતાવી શકે. યાદૃચ્છિક ટ્રાયલ, જેમાં લોકોને તક પ્રમાણે કાર્યક્રમમાં કે સરખામણી જૂથમાં મૂકવામાં આવે છે, વધુ મજબૂત કસોટી છે. કેટલીક સૌથી જાણીતી ટ્રાયલમાં શું મળ્યું તે અહીં છે.

FINGER (ફિનલૅન્ડ)

FINGER ટ્રાયલમાં 60 થી 77 વર્ષની ઉંમરના 1,260 પુખ્તો જોડાયા જેમને ડિમેન્શિયાનું વધુ જોખમ હતું. અડધાને બે વર્ષનો કાર્યક્રમ મળ્યો જેમાં આહારની સલાહ, કસરત, કમ્પ્યુટર પર મગજની કસરતો અને હૃદય અને રક્તવાહિનીઓના આરોગ્યની તપાસ હતી; બાકીના અડધાને સામાન્ય આરોગ્ય સલાહ મળી. કાર્યક્રમ જૂથે વિચારશક્તિની કસોટીઓના સમૂહ પર થોડું સારું કર્યું, જે નાનો પણ આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર તફાવત હતો (The Lancet માં FINGER ટ્રાયલ). ટ્રાયલે કસોટીનાં પરિણામો માપ્યાં, ડિમેન્શિયાનાં નિદાન નહીં.

US POINTER (યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ)

US POINTER માં 60 થી 79 વર્ષની ઉંમરના 2,111 પુખ્તો જોડાયા જેઓ નિષ્ક્રિય હતા, ઓછો સ્વસ્થ આહાર લેતા હતા અને બીજાં જોખમી પરિબળો ધરાવતા હતા. બંને જૂથોને શારીરિક અને માનસિક રીતે વધુ સક્રિય રહેવા, વધુ સારું ખાવા, સામાજિક રહેવા અને હૃદયના આરોગ્ય પર નજર રાખવા પ્રોત્સાહિત કરાયા. એક જૂથને ગોઠવાયેલો, માર્ગદર્શન સાથેનો કાર્યક્રમ મળ્યો; બીજાએ જાતે માર્ગદર્શન લીધું. બે વર્ષ દરમિયાન, વિચારશક્તિની કસોટીનાં પરિણામો બંને જૂથોમાં સુધર્યાં, અને ગોઠવાયેલા જૂથમાં થોડાં વધુ (JAMA માં US POINTER ટ્રાયલ). લેખકો કહે છે કે તફાવત રોજિંદા જીવનમાં મહત્ત્વનો છે કે નહીં તે જાણવા વધુ ફૉલો-અપ જરૂરી છે. “કશું ન કરતા” જૂથ ન હોવાથી, ટ્રાયલ કહી શકતી નથી કે કોઈ ફેરફાર ન કરવાની સરખામણીએ બેમાંથી કોઈ કાર્યક્રમે કેટલી મદદ કરી.

SPRINT MIND (બ્લડ પ્રેશર)

SPRINT MIND એ 50 વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરના ઊંચા બ્લડ પ્રેશરવાળા 9,361 અમેરિકન પુખ્તોનો અભ્યાસ કર્યો. તેમને બ્લડ પ્રેશરનું નીચું લક્ષ્ય (ઉપરનો આંકડો 120થી નીચે) અથવા સામાન્ય લક્ષ્ય (140થી નીચે) સોંપાયું. નીચા લક્ષ્યે હળવી જ્ઞાનાત્મક ક્ષતિ (mild cognitive impairment) નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી, જે યાદશક્તિ અને વિચારશક્તિની સમસ્યાઓનો એવો તબક્કો છે જે ડિમેન્શિયા પહેલાં આવી શકે. સંભવિત ડિમેન્શિયા માટે, નીચા લક્ષ્યવાળા જૂથમાં ઓછા કિસ્સા હતા, પણ તફાવત આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર નહોતો. ટ્રાયલ વહેલી અટકાવી દેવાઈ અને અપેક્ષા કરતાં ઓછા ડિમેન્શિયા કિસ્સા હતા, તેથી તે પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તે કદાચ બહુ નાની હતી (JAMA માં SPRINT MIND).

સમીક્ષાઓ મળીને શું કહે છે

2021ની Cochrane સમીક્ષાએ એકસાથે અનેક જોખમો પર કામ કરતા કાર્યક્રમોની નવ મોટી ટ્રાયલને ભેગી કરી, જેમાં 18,000થી વધુ લોકો હતા. તેમાં વિચારશક્તિની કસોટીઓ પર નાનો ફાયદો મળ્યો, પણ જે બે ટ્રાયલમાં માપ લેવાયું તેમાં કેટલા લોકોને ડિમેન્શિયા થયો તેમાં કોઈ સ્પષ્ટ તફાવત નહોતો (બહુ-ક્ષેત્રીય હસ્તક્ષેપોની Cochrane સમીક્ષા).

National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine ની 2017ની સમીક્ષા, જેનો સારાંશ NIA એ આપ્યો, તેમાં ત્રણ અભિગમો માટે “પ્રોત્સાહક પણ અનિર્ણાયક” પુરાવા મળ્યા: ઊંચા બ્લડ પ્રેશરનું નિયંત્રણ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ વધારવી અને જ્ઞાનાત્મક તાલીમ.

શરૂ ક્યારે કરો છો તે મહત્ત્વનું છે?

Lancet Commission ની સલાહ છે કે જોખમો શક્ય તેટલાં વહેલાં ઘટાડો અને શક્ય તેટલા લાંબા સમય સુધી ઓછાં રાખો: “જેટલું વહેલું, તેટલું સારું” અને “જેટલું લાંબું, તેટલું સારું.” તે એમ પણ કહે છે કે જોખમ ઘટાડવા માટે ક્યારેય બહુ વહેલું કે બહુ મોડું થતું નથી. મોટા ભાગના પુરાવા મધ્યવય, લગભગ 40 થી 65 વર્ષ, વિશે છે, પણ દૃષ્ટિની ખામી અને સામાજિક એકલતા જેવાં કેટલાંક પરિબળો પાછલી ઉંમરનાં જોખમો છે જ્યાં પગલાં લેવાં હજુ પણ અર્થપૂર્ણ હોઈ શકે.

અહેવાલ કહે છે કે હવે વધુ મજબૂત પુરાવા છે કે જોખમના લાંબા સંપર્કની અસર વધુ મોટી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, મધ્યવયમાં શરૂ થતો ડાયાબિટીસ પાછળથી શરૂ થતા ડાયાબિટીસ કરતાં વધુ મહત્ત્વનો જણાય છે.

શું ડિમેન્શિયાનું જોખમ બધા માટે એકસરખું છે?

ના. કમિશનને જણાયું કે ઓછી અને મધ્યમ આવકવાળા દેશોના લોકો, લઘુમતી જૂથોના લોકો અને ઓછા પૈસાવાળા લોકો ઘણી વાર આ જોખમો વધુ વહન કરે છે, તેથી ડિમેન્શિયા નાની ઉંમરે વિકસે છે. ઘણાં જોખમો એવા સંજોગો સાથે જોડાયેલાં છે જે લોકોએ પસંદ કર્યા નહોતા, જેમ કે બાળપણમાં મળેલા શિક્ષણની ગુણવત્તા, તેઓ જ્યાં રહે છે ત્યાંની હવા, અને સ્વસ્થ ખોરાક પોસાય તેવો અને નજીક મળે છે કે નહીં.

તેથી જ કમિશનની ભલામણો વ્યક્તિઓ જેટલી જ સરકારો તરફ છે: બધાં બાળકો માટે સારું શિક્ષણ, સ્વચ્છ હવા, ધૂમ્રપાન ઘટાડવાનાં પગલાં, દુકાનો અને રેસ્ટોરાંમાં વેચાતા ખોરાકમાં ઓછી ખાંડ અને મીઠું, અને જેમને જરૂર હોય તે બધાં માટે શ્રવણ યંત્રો. વ્યક્તિગત પ્રયત્ન મહત્ત્વનો છે, પણ લોકો જે દુનિયામાં રહે છે તે પણ. નિદાન માટે કોઈને દોષ ન દેવાનું આ બીજું એક કારણ છે.

આ સંશોધનની પ્રામાણિક મર્યાદાઓ કઈ છે?

• ડિમેન્શિયા વિકસતાં દાયકાઓ લાગે છે, પણ મોટા ભાગની ટ્રાયલ બે થી પાંચ વર્ષ ચાલે છે. ફક્ત કસોટીનાં પરિણામો નહીં, ડિમેન્શિયા પોતે માપવા માટે બહુ લાંબા અને બહુ મોટા અભ્યાસો જોઈએ.
• મોટા ભાગની ટ્રાયલ વિચારશક્તિની કસોટીઓ માપે છે. કસોટી પર નાનો સુધારો જરૂરી નથી કે ઓછા લોકોને ડિમેન્શિયા થશે કે રોજિંદું જીવન સહેલું બનશે.
• સ્વયંસેવકો ઘણી વાર વધુ સ્વસ્થ અને વધુ શિક્ષિત હોય છે. Lancet Commission નોંધે છે કે મોટા ભાગના પુરાવા હજુ ઉચ્ચ આવકવાળા દેશોમાંથી આવે છે અને લઘુમતી જૂથોનું પ્રતિનિધિત્વ ઓછું છે.
• કેટલાક સંબંધો બંને દિશામાં ચાલે છે. ઓછા સક્રિય કે ઓછા સામાજિક હોવું ડિમેન્શિયાની શરૂઆતની અસર હોઈ શકે, માત્ર કારણ નહીં.
• આહારની ટ્રાયલ અત્યાર સુધી નિરાશાજનક રહી છે. MIND આહારની ત્રણ વર્ષની ટ્રાયલમાં સરખામણીના આહાર કરતાં વિચારશક્તિમાં કોઈ નોંધપાત્ર તફાવત મળ્યો નહીં. અમારી આહારની માર્ગદર્શિકા જુઓ.
• મગજની રમતો ડિમેન્શિયા અટકાવે છે એવું સાબિત થયું નથી. અમારી મગજની રમતો અને ડિમેન્શિયા અંગેની માર્ગદર્શિકા જુઓ.
• ઉપવાસ વિશે માનવ પુરાવા બહુ મર્યાદિત છે, અને તે વૃદ્ધ લોકો માટે જોખમી હોઈ શકે. અમારી ઉપવાસની માર્ગદર્શિકા જુઓ.

જો કોઈએ બધું “સાચું” કર્યું હોય, તો પણ તેમને ડિમેન્શિયા કેમ થયો?

કારણ કે ડિમેન્શિયા માત્ર પસંદગીઓનું પરિણામ નથી. NIA કહે છે કે ઉંમર અલ્ઝાઇમર માટે સૌથી મોટું જાણીતું જોખમી પરિબળ છે, અને તેને કોઈ બદલી શકતું નથી. જનીનો ભાગ ભજવે છે. અને મોટા ભાગના લોકોમાં અલ્ઝાઇમરનું કારણ શું છે તે વૈજ્ઞાનિકો હજુ પૂરેપૂરું સમજતા નથી. 14માંથી દરેક જોખમી પરિબળ દૂર થાય તો પણ, Lancet Commission નો પોતાનો અંદાજ અડધાથી વધુ કિસ્સાઓને અસ્પષ્ટ છોડે છે.

તેથી જો આપ એવી વ્યક્તિની સંભાળ રાખતા હો જેણે કસરત કરી, સારું ખાધું, ક્યારેય ધૂમ્રપાન ન કર્યું અને છતાં ડિમેન્શિયા થયો, તો તેમના તરફથી કે આપના તરફથી કશું ખોટું થયું નથી. જો આપ પોતે ડિમેન્શિયા સાથે જીવતા હો, તો તે આપનો દોષ નથી. પરિવારોમાં અપરાધભાવ સામાન્ય છે, પણ તેને લાયક નથી. હવે જે મહત્ત્વનું છે તે આરામ, જોડાણ અને સારા દિવસો છે, અને અમારા પ્રવૃત્તિના વિચારો અને સંભાળ રાખનારની પોતાની સંભાળની માર્ગદર્શિકા શરૂ કરવા માટે સારી જગ્યા છે.

ડૉક્ટર સાથે કયાં પગલાં વિશે વાત કરી શકાય?

આ સૌથી વધુ અભ્યાસ થયેલાં ક્ષેત્રો છે. તેને ચેકઅપમાં ઉઠાવવા યોગ્ય છે કારણ કે તેમાંનાં મોટા ભાગનાં હૃદયના આરોગ્ય, મિજાજ અને સ્વતંત્રતામાં પણ મદદ કરે છે, ડિમેન્શિયા પર તેની અસર ગમે તે નીકળે.

1. બ્લડ પ્રેશર. પૂછો કે આપના આંકડા શું છે અને આપને કયું લક્ષ્ય અનુકૂળ છે. Lancet Commission લગભગ 40 વર્ષની ઉંમરથી ઉપરનો આંકડો 130 કે તેથી ઓછો રાખવાનું સૂચવે છે, પણ વૃદ્ધ વ્યક્તિ માટે યોગ્ય લક્ષ્ય તેમના એકંદર આરોગ્ય પર આધારિત છે.
2. સાંભળવું. સાંભળવાની તપાસ માટે કહો, અને શ્રવણ યંત્રથી મદદ મળશે કે કેમ તે પૂછો. અમારી સાંભળવાની માર્ગદર્શિકા સંશોધન સમજાવે છે.
3. દૃષ્ટિ. નિયમિત આંખની તપાસ કરાવો અને પૂછો કે મોતિયા જેવી સમસ્યાઓની સારવાર થઈ શકે કે કેમ.
4. કોલેસ્ટ્રોલ. પૂછો કે આપનું LDL કોલેસ્ટ્રોલ તપાસવું જોઈએ કે કેમ અને કંઈ બદલવું જોઈએ કે કેમ.
5. બ્લડ સુગર. જો આપને ડાયાબિટીસ હોય, તો તેને સલામત રીતે કેવી રીતે સંભાળવો તે પૂછો.
6. મિજાજ. ઉદાસી (ડિપ્રેશન) સામાન્ય છે અને તેની સારવાર થઈ શકે. જો આપ બે અઠવાડિયાથી વધુ સમય ઉદાસ રહ્યા હો કે વસ્તુઓમાં રસ ગુમાવ્યો હોય, તો ડૉક્ટરને જણાવો.
7. ધૂમ્રપાન અને દારૂ. ધૂમ્રપાન છોડવામાં મદદ અને દારૂની સલામત મર્યાદાઓ વિશે પૂછો.
8. હલનચલન. પૂછો કે આપના માટે કયા પ્રકારની પ્રવૃત્તિ સલામત છે. અમારી કસરતની માર્ગદર્શિકામાં વિચારો છે.
9. માથાનું રક્ષણ. સાઇકલ ચલાવતી વખતે અને સંપર્કવાળી રમતોમાં હેલ્મેટ પહેરો, અને પડી જવાથી બચવા વિશે પૂછો.
10. જોડાયેલા રહેવું. બીજા લોકો સાથેનો સમય સ્વસ્થ જીવનનો ભાગ છે. અમારી સામાજિક જોડાણ માર્ગદર્શિકા અને ઊંઘ પણ જુઓ.

દવાઓ, આહાર, પૂરક, ઉપવાસ કે કસરત બદલતાં પહેલાં, પહેલાં આપના ડૉક્ટર સાથે વાત કરો, ખાસ કરીને જો આપને હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ, પડી જવાનો ઇતિહાસ હોય, અથવા આપ પહેલેથી ડિમેન્શિયા સાથે જીવતા હો.

ડૉક્ટર સાથે વાત કરો

જો આપ યાદશક્તિ કે વિચારશક્તિમાં ફેરફાર જુઓ જે આપને ચિંતા કરાવે, આપનામાં કે બીજામાં, તો મુલાકાત નક્કી કરો. NIA નોંધે છે કે યાદશક્તિની સમસ્યાઓનાં બીજાં કારણો પણ હોઈ શકે, જેમ કે દવાઓની આડઅસર, થાઇરૉઇડની સમસ્યા, ઉદાસી કે વિટામિન B12 ની ઉણપ, અને આમાંની કેટલીક સમસ્યાઓ કારણની સારવાર થતાં દૂર થઈ જાય છે. અમારી ચેતવણી ચિહ્નોની માર્ગદર્શિકા સમજાવે છે કે શું ધ્યાનમાં રાખવું.

અચાનક ફેરફારો માટે તરત મદદ મેળવો: અચાનક મૂંઝવણ, એક બાજુ નબળાઈ કે ખાલી ચડવી, બોલવામાં તકલીફ, અથવા તીવ્ર માથાનો દુખાવો સ્ટ્રોક કે બીજી કટોકટીનાં ચિહ્નો હોઈ શકે. આપના વિસ્તારના કટોકટી નંબર પર ફોન કરો.

Golden Moments ક્યાં બેસે છે

Golden Moments સાદી, સાથે કરવાની પ્રવૃત્તિઓ બનાવે છે, જેમ કે વાતચીતના કાર્ડ, તસવીર બિંગો અને શાંત શ્વાસનો વિરામ. તે આનંદ અને સાથે સમય વિતાવવા માટે છે. તે સારવાર નથી, અને તે ડિમેન્શિયાને અટકાવતી કે ધીમો પાડતી નથી.