Het korte antwoord
Twintig vragen kan een zacht, gezellig spel zijn als de persoon degene is die het antwoord weet. Die denkt aan iets, jij stelt ja-of-nee-vragen, en niemand wordt getoetst. Andere gespreksspelletjes, zoals “dit of dat” en “wat zou je kiezen?”, werken hetzelfde: ze nodigen uit tot meningen en verhalen in plaats van feiten. Houd de rondes kort, laat de persoon passen en tel nooit de vragen.
- Laat de persoon het voorwerp of dier bedenken, zodat hij of zij de expert is. Jij stelt de vragen en de persoon antwoordt met ja of nee.
- Sta een pas, een hint of een gebaar toe. Houd nooit score bij en tel niet hoeveel vragen het kostte.
- Kies alledaagse dingen uit het eigen leven van de persoon, zoals een favoriet eten, een gereedschap of een plek.
- Meningsvragen, zoals ‘Wat heb je liever…?’ of ‘Welke vind je het mooist?’, hebben geen fout antwoord.
- Stop als de persoon de interesse verliest. Twee of drie rondes is genoeg.
Op deze pagina (6 onderdelen)
Veel families willen een spel doen dat voelt als een gesprek, niet als een toets. Twintig vragen en vergelijkbare raadspelletjes kunnen goed werken, omdat de regels eenvoudig zijn en het gesprek alle kanten op kan. De truc is de gebruikelijke rollen om te draaien: de persoon bedenkt het antwoord en jij vraagt. Deze pagina legt uit hoe je deze spelletjes zacht speelt, en welke gespreksspelletjes bij mensen met dementie passen.
Waarom de gebruikelijke regels omdraaien?
In een gewone quiz stelt de één de vragen en moet de ander het weten. Dat zet de persoon met dementie in een positie waarin hij of zij kan falen, en falen kan verdrietig zijn. Als de persoon het voorwerp kiest en jij degene bent die raadt, is hij of zij de expert. Hij of zij heeft het antwoord, bepaalt wanneer er ja of nee wordt gezegd, en kan ervan genieten jou te zien proberen.
De National Institute on Aging adviseert mantelzorgers om korte, eenvoudige zinnen te gebruiken, één vraag per keer en een rustige, geduldige toon. Die gewoonten passen goed bij raadspelletjes.
Zo speel je twintig vragen, zacht
- Kies een thema uit het leven van de persoon, zoals de keuken, de tuin, dieren of de zee.
- Laat de persoon iets bedenken en het zacht zeggen, of toon een kaartje met een plaatje, zodat je het niet hoeft te horen.
- Stel één ja-of-nee-vraag per keer. “Is het iets wat je eet?” “Is het groter dan een schoen?”
- Accepteer elk antwoord. Een knik, een hoofdschudden of een lach telt allemaal mee.
- Doe hardop je gok en geniet ervan. Als je het goed hebt, vier het samen.
- Geef hints als de persoon vastloopt: “Het is iets uit de keuken.”
- Tel nooit de vragen en houd nooit score bij.
Als de persoon de regels niet kan volgen, speel dan een eenvoudigere versie: jij noemt een paar dingen en de persoon wijst het juiste aan.
Goede onderwerpen om te kiezen
- Een favoriet fruit, groente of bloem
- Een dier van de boerderij, uit de dierentuin of een huisdier dat de persoon had
- Een gereedschap, zoals een hamer, een hark of een naald
- Een meubelstuk of huishoudelijk voorwerp
- Een plek die de persoon goed kent, zoals een park of een stad
- Een kledingstuk dat de persoon graag droeg
Vermijd namen van mensen, alles wat verdriet kan geven, en voorwerpen die gevaarlijk zijn of makkelijk worden verward.
Meer gespreksspelletjes
- Dit of dat. Bied twee opties aan en vraag welke de persoon liever heeft: thee of koffie, de bergen of de zee, een rode jurk of een blauwe. Er is geen goed antwoord.
- Wat zou je liever. Stel een zachte, lichte vraag: “Wat zou je liever hebben, een picknick of uit eten?”
- Maak de zin af. Een bekende uitspraak waarvan het laatste woord open blijft. Probeer onze spelletjes om de zin af te maken voor een gids.
- Noem de plek. Vraag de persoon een favoriete kamer, stad of uitzicht te beschrijven, en nodig jou uit het ook voor je te zien.
- Open vragenkaarten. Onze gesprekskaarten geven open vragen per thema, die je kunt printen voor aan tafel.
Voor meer ideeën die gebruikmaken van herinneringen en levensverhaal, zie vragen om herinneringen op te halen. Voor quizachtige pret op een zachte manier, zie makkelijke quiz voor senioren met dementie, die werkt met keuzes en zonder score.
Wat als de persoon gefrustreerd raakt?
Stop, glimlach en zeg iets als: “Laten we iets anders doen.” Frustratie is een signaal om het spel te veranderen, niet om harder aan te dringen. Onze gids over hoe je spelletjes speelt met iemand met dementie legt uit hoe je de regels tijdens het spelen aanpast.
Wat spelletjes wel en niet kunnen
Gespreksspelletjes zijn prettig en gezellig. Ze kunnen helpen om mensen met elkaar in contact te brengen en verhalen te delen. Ze behandelen dementie niet, vertragen die niet en voorkomen die niet. Houd het doel eenvoudig: een warm moment samen.
Veelgestelde vragen
Is twintig vragen goed voor mensen met dementie?
Dat kan, als de persoon degene is die het antwoord bedenkt en er niemand wordt getoetst. Als het een quiz wordt, waarbij jij een feit moet raden dat de persoon moet herinneren, kan het als een toets voelen. Houd de regels open en warm.
Wat kan de persoon bedenken bij twintig vragen?
Eenvoudige, vertrouwde dingen werken het best: een fruit, een dier, een gereedschap, een soort bloem, een meubelstuk of een plek die de persoon goed kent. Vermijd abstracte ideeën, namen van mensen en alles wat verdriet kan geven.
Wat als de persoon niet met ja of nee kan antwoorden?
Gebruik gebaren, een duim omhoog of omlaag, of wijs een kaartje met een plaatje aan. Je kunt ook hardop gissen en de persoon laten reageren met een knik, een glimlach of een woord.
Zijn er andere gespreksspelletjes voor ouderen met dementie?
Ja. ‘Dit of dat’ vraagt welke van twee dingen de persoon het liefst heeft. ‘Wat zou je liever doen’ vraagt om een mening. Een kaartspel met open vragen, zoals de gesprekskaarten van Golden Moments, nodigt uit tot verhalen over het dagelijks leven.
Bronnen
We linken naar de organisaties en studies waarop deze pagina steunt. Elke bron is gecontroleerd toen de pagina werd bijgewerkt.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS