W skrócie
Dwadzieścia pytań może być łagodną, towarzyską grą, gdy to osoba zna odpowiedź. Ona coś wymyśla, a Ty zadajesz pytania, na które odpowiada się tak lub nie, i nikt nie jest sprawdzany. Inne gry rozmowne, takie jak „To czy tamto” i „Co Pan/Pani woli?”, działają podobnie: zapraszają do opinii i opowieści, a nie do faktów. Utrzymuj krótkie rundy, pozwalaj pominąć pytanie i nigdy nie licz odgadnięć.
- Niech osoba pomyśli o przedmiocie lub zwierzęciu, by to ona była ekspertem. Ty zadajesz pytania, a ona odpowiada tak lub nie.
- Pozwól na pominięcie, podpowiedź lub gest. Nigdy nie prowadź punktacji ani nie licz, ile pytań było potrzebnych.
- Wybieraj rzeczy z codziennego życia osoby, na przykład ulubione jedzenie, narzędzie lub miejsce.
- Pytania o opinie, takie jak „Co wolisz…?” albo „Które lubisz najbardziej?”, nie mają złych odpowiedzi.
- Zakończ, gdy osoba straci zainteresowanie. Dwie lub trzy rundy w zupełności wystarczą.
Na tej stronie (części: 6)
Wiele rodzin chce grać razem w coś, co przypomina rozmowę, a nie sprawdzian. Dwadzieścia pytań i podobne gry z zgadywaniem mogą dobrze działać, bo zasady są proste, a rozmowa może prowadzić dokądkolwiek. Sztuka polega na odwróceniu zwykłych ról: osoba wymyśla odpowiedź, a Ty pytasz. Ten poradnik wyjaśnia, jak łagodnie prowadzić takie gry i które gry rozmowne pasują osobom z demencją.
Dlaczego odwrócić zwykłe zasady?
W typowym quizie jedna osoba pyta, a druga musi wiedzieć. To stawia osobę z demencją w sytuacji, w której może sobie nie poradzić, a porażka bywa przykra. Gdy to ona wybiera przedmiot, a Ty zgadujesz, to ona jest ekspertem. Trzyma odpowiedź, decyduje, kiedy powiedzieć tak lub nie, i może cieszyć się, patrząc, jak się starasz.
National Institute on Aging radzi opiekunom używać krótkich, prostych zdań, jednego pytania naraz i spokojnego, cierpliwego tonu. Te nawyki dobrze pasują do gier z zgadywaniem.
Jak grać w dwadzieścia pytań łagodnie
- Wybierz temat z życia osoby, na przykład kuchnia, ogród, zwierzęta albo morze.
- Pozwól jej coś pomyśleć i powiedzieć to cicho albo pokazać kartę z obrazkiem, żeby nie trzeba było tego usłyszeć.
- Zadawaj jedno pytanie tak lub nie naraz. „Czy to coś, co się je?” „Czy to większe od buta?”
- Przyjmuj każdą odpowiedź. Skinienie, pokręcenie głową albo śmiech, wszystko się liczy.
- Zgaduj na głos i ciesz się tym. Jeśli trafisz, świętujcie razem.
- Dawaj podpowiedzi, gdy osoba utknie: „To coś z kuchni.”
- Nigdy nie licz pytań i nie prowadź punktacji.
Jeśli osoba nie może trzymać się zasad, przejdź na prostszą wersję: ty wymieniasz kilka rzeczy, a ona wskazuje właściwą.
Dobre tematy
- Ulubiony owoc, warzywo lub kwiat
- Zwierzę z gospodarstwa, z zoo albo dawny ulubieniec
- Narzędzie, na przykład młotek, grabie lub igła do szycia
- Mebel lub przedmiot domowy
- Miejsce, które dobrze zna, na przykład park albo miasteczko
- Ulubione ubranie
Unikaj imion osób, rzeczy mogących wywołać żal oraz przedmiotów niebezpiecznych lub łatwych do pomylenia.
Więcej gier rozmownych
- To czy tamto. Zaproponuj dwie opcje i zapytaj, co wybiera: herbatę czy kawę, góry czy morze, czerwoną czy niebieską sukienkę. Nie ma złej odpowiedzi.
- Co wolisz. Zadaj łagodne, lekkie pytanie: „Co Pan/Pani woli: piknik czy kolację na mieście?”
- Dokończ przysłowie. Znane powiedzenie z niedokończonym zakończeniem. Wypróbuj nasze gry w dokończ przysłowie jako przewodnik.
- Nazwij miejsce. Poproś, by opisała ulubiony pokój, miasto lub widok, i zaproś, by razem je sobie wyobrazić.
- Karty z otwartymi pytaniami. Nasze karty do rozmowy dają otwarte pytania według tematów, do wydrukowania na stół.
Więcej pomysłów opartych na pamięci i historii życia znajdziesz w pytaniach o wspomnienia. Do quizu prowadzonego łagodnie zobacz łatwe quizy dla seniorów z demencją, które używają wyborów i nie liczą punktów.
Co, jeśli osoba się frustruje?
Zatrzymaj się, uśmiechnij i powiedz coś w rodzaju: „Zagrajmy w coś innego.” Frustracja to sygnał, by zmienić grę, a nie napierać mocniej. Nasz poradnik jak grać w gry z osobą z demencją wyjaśnia, jak zmieniać zasady w trakcie zabawy.
Co gry mogą, a czego nie mogą
Gry rozmowne są przyjemne i towarzyskie. Mogą pomagać ludziom się połączyć i dzielić opowieściami. Nie leczą demencji, nie spowalniają jej i nie zapobiegają jej. Trzymaj cel prosty: ciepła chwila razem.
Częste pytania
Czy dwadzieścia pytań jest dobre dla osób z demencją?
Może być, gdy to osoba wymyśla odpowiedź i nikogo się nie sprawdza. Jeśli gra przypomina quiz, w którym opiekun zgaduje fakt, który osoba ma pamiętać, może wywoływać poczucie egzaminu. Zachowaj otwarte i ciepłe zasady.
Co osoba może wymyślić w dwadzieścia pytań?
Najlepiej działają proste, znane rzeczy: owoc, zwierzę, narzędzie, rodzaj kwiatu, mebel albo miejsce, które dobrze zna. Unikaj abstrakcyjnych pojęć, imion osób i wszystkiego, co mogłoby wywołać smutek.
Co, jeśli osoba nie może odpowiedzieć tak lub nie?
Użyj gestów: kciuk w górę lub w dół, albo wskaż kartę z obrazkiem. Możesz też zgadywać na głos i pozwolić, by odpowiadała skinieniem, uśmiechem lub słowem.
Jakie są inne gry rozmowne dla seniorów z demencją?
„To czy tamto” pyta, którą z dwóch rzeczy osoba woli. „Co wolisz” pyta o opinię. Karty do rozmowy z otwartymi pytaniami, takie jak karty rozmów Golden Moments, zapraszają do opowieści o codziennym życiu.
Źródła
Podajemy linki do instytucji i badań, na których opiera się ta strona. Każde źródło sprawdziliśmy przy ostatniej aktualizacji strony.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS