Het korte antwoord
Een makkelijke quiz voor ouderen met dementie werkt als het een gesprek is en geen test. Vraag naar dingen die iemand lang geleden heeft geleerd, zoals oude liedjes, spreekwoorden, feestdagen en het dagelijks leven, en geef altijd twee of drie keuzes. Zeg het antwoord gewoon, wijs niemand aan, laat de score weg en gebruik elk antwoord als begin van een verhaal. “Dit of dat”-vragen zonder fout antwoord passen bij latere fases.
- Vraag naar dingen die allang vertrouwd zijn: liedjes, spreekwoorden, feestdagen, eten en het dagelijks leven van vroeger.
- Geef twee of drie keuzes, zodat het antwoord herkend kan worden in plaats van opgehaald.
- Zeg het antwoord warm en ga verder. Elke gok die een verhaal op gang brengt, is een goede gok.
- Geen punten, geen teams die racen, niemand aanwijzen. Laat antwoorden van de hele kamer komen.
- Wordt kiezen tussen antwoorden moeilijk, ga dan over op ‘dit of dat’-vragen zonder goed antwoord.
Op deze pagina (9 onderdelen)
- Hoe laat je een quiz werken voor iemand met dementie?
- Quizvragen over muziek en amusement
- Quizvragen over het dagelijks leven
- Feestdagen, natuur en plaatsen
- Quizvragen over eten en sport
- Bekende spreekwoorden
- ‘Dit of dat’-vragen zonder fout antwoord
- Hoe leid je een quizsessie in een verpleeghuis of groep?
- Wanneer verander je het plan?
Een quiz is een van de meest gevraagde groepsactiviteiten in verpleeghuizen en dagbesteding, en veel families spelen er ook een aan de keukentafel. Op de gebruikelijke manier, met punten en één persoon die antwoordt, kan iemand met dementie zich in het nauw gedreven voelen. Rustig gespeeld is het een levendige manier om verhalen te horen. Hieronder staan 50 makkelijke vragen met antwoordkeuzes en iets om over te praten bij elke vraag, gevolgd door hoe je een sessie leidt.
Hoe laat je een quiz werken voor iemand met dementie?
Laat het gaan om herkennen en herinneren van dingen van lang geleden, en maak elk antwoord welkom.
- Vraag naar het verre verleden. De Alzheimer’s Association schrijft dat het meest voorkomende vroege verschijnsel van alzheimer moeite is met het onthouden van net geleerde informatie. Liedjes, spreekwoorden en het dagelijks leven van tientallen jaren geleden zijn vaak makkelijker terrein.
- Geef altijd keuzes. Het juiste antwoord kiezen uit twee of drie is veel makkelijker dan het uit het niets te bedenken.
- Lees vragen hardop voor en laat ze groot zien. Een whiteboard of een tablet die je omhoog houdt, helpt mensen die minder goed horen.
- Geef het antwoord gewoon. Weet niemand het, zeg het dan warm en ga verder. Nooit: “Kom op, dat weet je toch.”
- Geen score. Niet voor individuen en niet voor tafels. Willen mensen een getal, houd dan één groepstotaal bij.
- Wijs nooit één persoon aan. Laat antwoorden van iedereen komen. Bij een gesprek met zijn tweeën: zoek het antwoord samen: “Ik denk de piano. Wat denk jij?”
- Gebruik de gespreksstof. Het antwoord is het begin, niet het einde. Verhalen zijn het echte doel.
- Houd het kort. Tien vragen met verhalen ertussen is ruim voldoende.
Het National Institute on Aging zegt de kernregel eenvoudig: let op frustratie en zorg dat de persoon zich geslaagd voelt. De Alzheimer’s Foundation of America noemt quizzen bij de activiteiten voor de vroege fase. Houd het in de middenfase bij twee keuzes en leun op de gespreksstof. Schakel later over op de ‘dit of dat’-vragen verderop.
Quizvragen over muziek en amusement
Het antwoord staat vetgedrukt. Pas deze aan op de persoon: wie is opgegroeid met de levensliedjes van Johnny Jordaan wil andere zangers dan wie is opgegroeid met bigbands.
| Vraag | Keuzes | Praat erover |
|---|---|---|
| Wie werd ‘The King’ van de rock-’n-roll genoemd? | Elvis Presley, Frank Sinatra, Bing Crosby | Heb je Elvis ooit op tv gezien? |
| Wie zong ‘Het dorp’? | Toon Hermans, Wim Sonneveld, Frans Bauer | Welk lied van vroeger kun je nog meezingen? |
| Bing Crosby zong over een witte… | Kerst, bruiloft, huis | Zing samen een regel mee |
| Louis Armstrong zong ‘What a Wonderful…’ | Day, World, Life | Wat maakt de wereld voor jou mooi? |
| In welke film zong Judy Garland ‘Over the Rainbow’? | De tovenaar van Oz, Gejaagd door de wind, Singin’ in the Rain | Waar zag je vroeger je favoriete films? |
| Wie zong ‘Geef mij maar Amsterdam’? | Wim Sonneveld, Johnny Jordaan, André van Duin | Naar welke zangers luisterde jullie thuis? |
| Sinterklaas kapoentje, gooi wat in mijn… | schoentje, zakje, mandje | Wat vond je vroeger in je schoen? |
| Wie schreef de wals ‘De Blauwe Donau’? | Mozart, Johann Strauss, Beethoven | Welke wals vind jij het mooist? |
| Welk instrument heeft 88 toetsen? | Gitaar, piano, trompet | Speelde iemand in je familie? |
| Welke dans tel je een-twee-drie, een-twee-drie? | Wals, twist, tango | Waar ging je dansen? |
Voor meer over muziek zie muziekactiviteiten bij dementie.
Quizvragen over het dagelijks leven
| Vraag | Keuzes | Praat erover |
|---|---|---|
| Voordat er koelkasten waren, bewaarden veel huizen eten koel in een… | Kelder, oven, zolder | Wat stond er in jullie kelder of provisiekast? |
| Wie bracht de melk in glazen flessen aan de deur? | De postbode, de melkboer, de krantenjongen | Wat werd er verder aan huis bezorgd? |
| Hoe draaide je een nummer op een telefoon met draaischijf? | Knoppen indrukken, een schijf draaien, ertegen praten | Vertel eens over de telefoon bij jullie thuis |
| Welk automerk maakte de ‘Kever’? | Opel, Volkswagen, Fiat | Vertel eens over een auto waar je van hield |
| Waar kon je vroeger een ijsje halen? | Bij de ijscoman, bij de slager, bij de bank | Welke smaak koos jij? |
| Welk spel speel je met glazen kogeltjes? | Tollen, knikkeren, hinkelen | Welke spelletjes speelde jij op straat? |
| Welke kermisattractie draait rond met paardjes? | Reuzenrad, draaimolen, botsauto’s | Wat deed je het liefst op de kermis? |
| Welke munt gebruikte Nederland vóór de euro? | Frank, gulden, mark | Wat kon je vroeger kopen voor een gulden? |
| Hoeveel cent is een kwartje? | 10, 25, 50 | Spaarde jij vroeger kwartjes in een spaarpot? |
| Waar hing je de was vroeger vaak te drogen? | Aan de waslijn, in de kast, op het dak | Wie deed bij jullie thuis de was? |
Feestdagen, natuur en plaatsen
| Vraag | Keuzes | Praat erover |
|---|---|---|
| Voor welk feest verstop je eieren in de tuin? | Kerstmis, Pasen, Sinterklaas | Hoe vierde jullie gezin Pasen? |
| Voor welk feest loop je met een lampion langs de deuren? | Sint-Maarten, oud en nieuw, Pinksteren | Welk liedje zong je dan? |
| Wat eet je traditioneel op oudejaarsavond? | Stroopwafels, oliebollen, hagelslag | Waar keek je naar het vuurwerk? |
| In welke maand is Moederdag? | April, mei, juni | Hoe vierde jullie gezin het? |
| Hoeveel kleuren heeft een regenboog? | Vijf, zeven, negen | Wanneer zag je voor het laatst een regenboog? |
| Welke zee ligt langs de kust van Nederland en België? | Middellandse Zee, Noordzee, Oostzee | Ging je vroeger weleens naar het strand? |
| In welke stad staat de Eiffeltoren? | Londen, Parijs, Rome | Ben je weleens in Parijs geweest? |
| Wat maken bijen? | Melk, honing, zijde | Honing op brood of in de thee? |
| Een jonge koe heet een… | Veulen, kalf, lam | Woonde je weleens bij een boerderij in de buurt? |
| Welke hoge gele bloem staat bekend om het meedraaien met de zon? | Roos, zonnebloem, tulp | Wat groeide er in jouw tuin? |
| Hoeveel dagen heeft een schrikkeljaar? | 365, 366, 360 | Vertel eens over een verjaardag die je je herinnert |
| Welk seizoen komt na de winter? | Herfst, lente, zomer | Wat is jouw favoriete seizoen? |
Quizvragen over eten en sport
| Vraag | Keuzes | Praat erover |
|---|---|---|
| Rozijnen zijn gedroogde… | Pruimen, druiven, kersen | Deed je weleens rozijnen in je brooddoos? |
| Pruimedanten zijn gedroogde… | Pruimen, vijgen, appels | Wie in je familie was dol op gedroogde pruimen? |
| Pindakaas wordt gemaakt van… | Amandelen, pinda’s, hazelnoten | Pindakaas met of zonder stukjes? |
| Hutspot bestaat uit aardappelen, wortelen en… | Bonen, uien, rijst | Wat at je ’s winters het liefst? |
| Welk gebak bak je met appels en kaneel? | Appeltaart, kersenvlaai, citroentaart | Wie bakte de lekkerste appeltaart? |
| Hoeveel spelers heeft een voetbalteam op het veld? | 9, 11, 13 | Voor welke club juichte je? |
| Hoeveel minuten duurt een voetbalwedstrijd zonder verlenging? | 60, 90, 120 | Ging je weleens naar het stadion? |
| Welke sport hoort bij de Elfstedentocht op natuurijs? | Wielrennen, schaatsen, roeien | Heb je ooit geschaatst of naar de Elfstedentocht gekeken? |
| Hoeveel holes heeft een standaard golfbaan? | 9, 18, 24 | Heb je weleens gegolfd, of midgetgolf gespeeld? |
| In welke sport sla je met een racket een gele bal over het net? | Tennis, hockey, zwemmen | Speelde jij vroeger tennis, of keek je ernaar? |
Bekende spreekwoorden
Een spreekwoord afmaken doet een beroep op taal die lang geleden is geleerd en gaat vaak makkelijk. Ons spel Spreekwoorden afmaken heeft er veel meer, met een tik om elk einde te laten zien.
| Spreekwoord | Keuzes | Praat erover |
|---|---|---|
| Morgenstond heeft goud in de… | Mond, hand, tuin | Ben jij een ochtendmens? |
| Beter laat dan… | Vroeg, nooit, morgen | Wie kwam er altijd te laat? |
| Oost west, thuis… | Fijn, best, warm | Wat maakt een plek voor jou een thuis? |
| Na regen komt… | Een regenboog, zonneschijn, de lente | Vertel eens over een meevaller |
| Eind goed, al… | Fijn, goed, klaar | Wat hoort voor jou bij een fijne afsluiting van de dag? |
| Wie wat bewaart, die heeft… | Veel, wat, alles | Wie was de spaarder in jouw familie? |
| Oefening baart… | Plezier, kunst, rust | Heb je veel geoefend, met een instrument of handwerk? |
| Een appeltje voor de… | Lunch, dorst, middag | Wat nam je mee op een dagje uit? |
‘Dit of dat’-vragen zonder fout antwoord
Deze passen bij elke fase, ook later, omdat er niets goed te krijgen is. Vraag, luister en deel ook je eigen antwoord.
- Koffie of thee?
- Strand of bos?
- Honden of katten?
- Zomer of winter?
- Vlaai of taart?
- Dansen of kijken?
- Zonsopgang of zonsondergang?
- Voortuin of achtertuin?
- Radio of grammofoonplaten?
- Pannenkoeken of eieren?
- Rozen of madeliefjes?
- Treinreis of autorit?
Voor gespreksvragen bij plaatjes probeer je onze printbare gesprekskaarten.
Hoe leid je een quizsessie in een verpleeghuis of groep?
- Zet mensen zo dat ze kunnen zien en horen. Gehoorapparaten in, bril op, tv uit.
- Breng het als een gesprek. “Ik heb wat vragen over de oude tijd, en ik wed dat jullie er meer van weten dan ik.”
- Lees elke vraag twee keer voor en laat de keuzes groot zien.
- Verwelkom antwoorden van overal in de kamer. Herhaal goede antwoorden zodat iedereen ze hoort.
- Zeg het antwoord voor iedereen, en stel daarna de gespreksvraag aan de kamer.
- Volg de energie. Brengt één vraag tien minuten aan verhalen op gang, laat dat dan.
- Sluit af met een liedje of een ronde ‘dit of dat’, zodat iedereen eindigt met iets makkelijks.
Voor andere groepsvormen, waaronder plaatjesbingo en samen zingen, zie groepsactiviteiten voor verpleeghuizen.
Wanneer verander je het plan?
Kijkt iemand bezorgd, wordt iemand stil of zegt iemand meer dan eens “ik weet het niet”, maak het dan makkelijker: ga naar twee keuzes, zoek het antwoord samen of schakel over op ‘dit of dat’-vragen. Wil de groep liever de hele middag over één vraag praten, dan is dat een succes. Het doel waren nooit de goede antwoorden. Het was tijd in goed gezelschap.
Veelgestelde vragen
Is een quiz een goede activiteit voor mensen met dementie?
Dat kan, als je hem rustig speelt. De Alzheimer's Foundation of America noemt quizzen bij de activiteiten voor de vroege fase. Houd vragen bij onderwerpen die allang vertrouwd zijn, bied keuzes aan, zet niemand op de spits en gebruik de antwoorden als weg naar een gesprek, niet als test.
Welke onderwerpen werken het best bij een quiz voor mensen met dementie?
Dingen die lang geleden zijn geleerd werken meestal het best: populaire liedjes en zangers uit iemands jeugd, bekende spreekwoorden, feestdagen, eten, sport en het dagelijks leven, zoals de melkboer en de telefoon met draaischijf. Vermijd actueel nieuws en alles waarvoor je iets moet onthouden van eerder in de sessie.
Hoe houd ik een quiz in een verpleeghuis zonder iemand in verlegenheid te brengen?
Lees elke vraag aan de hele groep voor, laat of zeg de keuzes en verwelkom antwoorden van iedereen. Wijs niemand aan en houd geen score bij. Zeg het antwoord met een glimlach, wat er ook is geraden, en stel een vervolgvraag als ‘Wie is er weleens naar de kermis geweest?’ om er verhalen van te maken.
Wat kan ik doen in plaats van een quiz in latere fases?
Schakel over op vragen zonder fout antwoord, zoals ‘Koffie of thee?’ of ‘Strand of bos?’, en op samen bekende spreekwoorden of liedjes afmaken. Samen plaatjes bekijken en beschrijven werkt ook goed.
Bronnen
We linken naar de organisaties en studies waarop deze pagina steunt. Elke bron is gecontroleerd toen de pagina werd bijgewerkt.
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association