Кыска җавап
Егерме сорау кеше җавабын белгән очракта йомшак һәм аралашучан уен була ала. Ул нәрсә уйлый, сез әйе яки юк сораулары бирәсез, һичкем сынала түгел. «Бу яки теге» һәм «Сез нәрсәне сайлар идегез?» кебек башка сөйләшү уеннары да шулай эшли: алар фактларны түгел, фикерләр һәм хикәяләрне чакыра. Раундларны кыска тотыгыз, уйнаудан баш тартырга рөхсәт бирегез, сорауларны санамагыз.
- Кешегә предмет яки хайван уйлап табарга рөхсәт итегез: ул белгеч. Сез сорыйсыз, ул әйе яки юк дип җавап бирә.
- Уйнаудан баш тартуга, бүтән сүз белән аңлатуга яки ишарәгә рөхсәт итегез. Баллар яки сораулар санамагыз.
- Кешенең үз тормышыннан гади әйберләр сайлагыз: яраткан ашамлык, корал яки урын.
- «Сез нәрсәне яратасыз?» кебек сорауларда дөрес җавап юк.
- Кешегә кызыксыну җуелганда туктагыз. Ике-өч раунд җитә.
Бу битта (6 бүлек)
Күп гаиләләр бергә уйнарга имтихан түгел, сөйләшү кебек булган уен эзли. Егерме сорау һәм охшаш фаразлау уеннары яхшы эшли ала, чөнки кагыйдәләре гади, ә сөйләшү теләсә кайда бара ала. Асылы — гадәти рольләрне әйләндерү: кеше җавапны уйлый, сез сорыйсыз. Бу битта уеннарны йомшак итеп ничек уйнарга һәм деменция белән яшәүче кешегә нинди сөйләшү уеннары туры килүе языла.
Нигә рольләрне әйләндерергә?
Гадәти викториналарда бер кеше сорый, икенчесе белергә тиеш. Деменция белән яшәүче кеше шулай ялгышу куркынычында кала, һәм ялгышу рәнҗетергә мөмкин. Ул әйбернең исемен уйлап тапканда, сез фаразлаганда, ул белгеч. Ул җавабын саклый, әйе яки юк дип ничек әйтүен үзе хәл итә, һәм сезнең фаразлауны карап рәхәтләнә ала.
National Institute on Aging кайгыртучыларга кыска, гади җөмләләр, бер вакытта бер сорау һәм тыныч, сабыр тавыш куллануны киңәш итә. Бу гадәтләр фаразлау уеннарына бик туры килә.
Егерме сорауны йомшак итеп ничек уйнарга
- Кеше тормышыннан тема сайлагыз: кухня, бакча, хайваннар яки диңгез.
- Кешегә нәрсәдер уйлап табарга рөхсәт итегез һәм аны тыныч кына әйтсен, яки рәсем карточкасы күрсәтсен, шулай итеп сезгә ишетергә кирәкми.
- Бер вакытта бер әйе яки юк сорау бирегез. “Аны ашап була торганмы?” “Ул аяк киеменнән зуррагымы?”
- Теләсә нинди җавапны кабул итегез. Баш селкетү, баш чайкау яки көлү — барысы да санала.
- Фаразларыгызны әйтегез һәм рәхәтләнегез. Дөрес тапсагыз, бергә шатланыгыз.
- Кеше тыгылганда киңәш бирегез: “Бу кухняда була торган әйбер.”
- Сораулар санамагыз һәм балл алып бармагыз.
Кеше кагыйдәләрне аңлый алмаса, гадирәк версиягә күчегез: берничә әйбер атагыз, ул дөрес күрсәтсен.
Яхшы сайланган әйберләр
- Яраткан җимеш, яшелчә яки чәчәк
- Фермадагы, зоопарктагы яки үзенең асраган хайваны
- Корал, мәсәлән күрәк, эскәк яки тегү энәсе
- Мебель яки өй әйбере
- Яхшы белгән урын, мәсәлән парк яки шәһәр
- Яраткан киеме
Кешеләр исемнәреннән, кайгы китерергә мөмкин булган нәрсәләрдән һәм куркыныч яки аңлашылмый торган әйберләрдән сакланыгыз.
Башка сөйләшү уеннары
- Бу яки теге. Ике вариант тәкъдим итегез, нәрсәне ошатканын сорагыз: чәй яки кофе, таулар яки диңгез, кызыл күлмәк яки зәңгәре. Дөрес җавап юк.
- Нәрсәне сайлар идегез. Җиңел, рәхәт сорау бирегез: “Пикникны яки ресторанда ашауны сайлар идегезме?”
- Мәкальне дәвам итү. Таныш фразаның ахыры ачык калдырыла. Гид өчен безнең мәкальне дәвам итү уеннары карагыз.
- Урынны тасвирлау. Яраткан бүлмәне, шәһәрне яки манзараны сөйләтегез, һәм сезне дә күз алдына китерергә чакырыгыз.
- Ачык сорау карточкалары. Безнең сөйләшү карточкалары тема буенча ачык сораулар бирә, өстәлдә басып чыгарырга мөмкин.
Хәтер һәм тормыш тәҗрибәсенә нигезләнгән идеялар өчен хатирәләргә сораулар карагыз. Викторина рәвешендә рәхәт, йомшак уен өчен деменция белән яшәүче олылар өчен җиңел викторина карагыз: ул вариантлар куллана һәм балл куймый.
Кеше ачуланса нишләргә?
Туктагыз, елмайгыз һәм әйтегез: “Башка нәрсә уйныйк.” Ачулану — уенны алыштыру сигналы, көчәйтү түгел. Деменция белән яшәүче кеше белән уеннар ничек уйнарга гайдында кагыйдәләрне шунда ук үзгәртү турында языла.
Уеннар нәрсә эшли ала, нәрсә эшли алмый
Сөйләшү уеннары рәхәт һәм аралашучан. Алар кешеләргә элемтәдә булырга һәм хикәяләр уртаклашырга ярдәм итә ала. Алар деменцияне дәвалый, акрынайта яки алдан кисәтә алмый. Максат гади булсын: бергә җылы мизгел.
Еш бирелгән сораулар
Егерме сорау деменция белән яшәүче кешеләр өчен яраклымы?
Яраклы, әгәр кеше җавапны үзе уйласа һәм беркем сынала торган булмаса. Белгән фактны эзләтеп, викторина кебек уйнасагыз, ул имтиханга әверелә ала. Кагыйдәләрне ачык һәм җылы тотыгыз.
Егерме сорауда кеше нәрсә уйлый ала?
Гади, таныш әйберләр яхшырак: җимеш, хайван, корал, чәчәк төре, мебель яки яхшы белгән урын. Абстракт идеялардан, кешеләр исемнәреннән һәм кайгы китерергә мөмкин булган нәрсәләрдән сакланыгыз.
Кеше әйе яки юк дип җавап бирә алмаса нишләргә?
Ишарә кулланыгыз: бармак күтәрү яки төшерү, яки рәсем карточкасын күрсәтү. Фаразларыгызны тавыш белән әйтегез, һәм кеше баш селкетеп, елмаеп яки бер сүз белән җавап бирсен.
Деменция өчен башка сөйләшү уеннары бармы?
Бар. «Бу яки теге» кешенең нәрсәне ошатканын сорый. «Сез нәрсәне сайлар идегез?» фикер сорый. Golden Moments'ның сөйләшү карточкалары каршыдагы көндәлек тормыш турында ачык сораулар белән хикәяләргә ярдәм итә.
Чыганаклар
Бу бит таянган оешмаларга һәм тикшеренүләргә сылтама бирәбез. Һәрберсе бит яңартылганда тикшерелде.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS