Кӗске хурав
Икӗ ӱкерчӗк ыйтӑвӗ ҫемҫе, пӗрле выляма юрать вӑййа пулма пултарать — енчен те хуравне пӗлни эсир пӑхса тӑракан ҫын пулсан. Вӑл мӗн те пулин шухӑшлать, эсир ҫапла-и, ҫук-и текен ыйтӑвсем ыйтатӑр, нихӑша та тӗрӗслемеҫҫӗ. Ытти калаҫу вӑййисем те — «Куна е куна» е «Мӗн суйлатӑр?» пеккисем — ҫавӑн пекех: вӗсем фактсем мар, шухӑшсемпе ӑсра калакан самантсене илме сӗнеҫҫӗ. Вӑййӑсене кӗскерех тытӑр, ҫынна ирӗк парӑр сиктерме, анчах та тахҫине шутлама ан чарӑнӑр.
- Япала е чӗр-чун шухӑшласа кӑларма эсир пӑхса тӑракан ҫынна ирӗк парӑр, ҫапла вӑл эксперчӗ пулӗ. Эсир ыйтӑвсем ыйтатӑр, вӑл ҫапла е ҫук тесе хуравлать.
- Сиктерме, пулӑшас сӑмах калама е алӑпа кӑтартма ирӗк парӑр. Ним енчен те хаклама ан чарӑнӑр та миҫе ыйтӑв кирлӗ пулнине ан шутлӑр.
- Ҫын пурӑнӑвӗнче куллен пулнӑ япаласене суйлӑр: юратнӑ апат-ҫимӗҫ, хатӗр е вырӑн пеккисене.
- Шухӑш ыйтакан ыйтӑвсен — «Хӑшне ытларах суйлатӑр?..» е «Хӑшне лайӑхрах куртаҫҫӗ?» пеккисен — йӑнӑш хуравӗ ҫук.
- Ҫын кӑсӑклансан вӑййӑна вӗҫлӗр. Икӗ-виҫҫе тапхӑр выляни ҫителӗклӗ.
Ку страницӑра (6 пайсем)
Нумай ҫемье пӗрле выляма, тӗрӗслев мар, калаҫу пек туйӑнмалли вӑййӑ шыраҫҫӗ. Икӗ ӱкерчӗк ыйтӑвӗ тата ҫавӑн пек тахӑслав вӑййисем лайӑх килӗшме пултараҫҫӗ, мӗншӗн тесен йӗркесем ансат, калаҫу та кирек айӑкка кайма пултарать. Ку вырӑнти секрет — кулленхи вырӑнсене улӑштарни: хуравне ҫын шухӑшлать, эсир ыйтатӑр. Ку страницӑра ҫак вӑййӑсене мӗнле ҫемҫех ирттермеллине тата деменципе пурӑнакан ҫынсем валли мӗнле калаҫу вӑййисем килӗшнине ҫырса панатпӑр.
Мӗншӗн кулленхи йӗркесене улӑштармалла?
Кулленхи викторинӑра пӗр ҫын ыйтать, тепӗр ҫын пӗлмеллех. Ку деменципе пурӑнакан ҫынна йӑнӑшма пултаракан вырӑна хупать, йӑнӑшни те хуйхӑллӑ туйӑнма пултарать. Япалана вӑл суйласан тата эсир тахӑсланӑ чухне, вӑл — эксперчӗ. Хурав вӑл патӗнче, ҫапла е ҫук темеллине вӑл хӑй шийет, эсир мӗнле тахӑслатӑра курасси те вӑл валли кӑсӑклӑ пулма пултарать.
National Institute on Aging пӑхса тӑракан ҫынсене кӗске, ансат предложенисемпе усӑ курма, кашни хут пӗрре ыйтма тата лӑпкӑ, чӑтӑмлӑ калаҫма сӗнет. Ку хӑнӑхусем тахӑслав вӑййисене питӗ лайӑх килӗшеҫҫӗ.
Икӗ ӱкерчӗк ыйтӑвӗпе мӗнле ҫемҫех вылямалла
- Ҫын пурӑнӑвӗнчен темӑ суйлӑр: сӑмахран, кухнӑ, сад, чӗр-чунсем е тинӗс ҫыранӗ пек.
- Вӑл мӗн те пулин шухӑшласа кӑлартӑр тата вӑшӑх калатӑр, е итме кирлӗ мар тесе сӑн укерче кртчине кӑтартатӑр.
- Кашни хут пӗр ҫапла-и, ҫук-и ыйтӑвӗ ыйтӑр. «Ку ҫиемелли япала-и?» «Ку тупанкӑран пысӑкрах-и?»
- Пур хуравне те йышӑнӑр. Пуҫ ҫӳлесси, ҫилкесси е кулӑшни те хурав шутланать.
- Сассӑпа тахӑслӑр тата савӑнӑр. Тӗрӗс тахӑсланӑ пулсассӑн, пӗрле савӑнӑр.
- Ҫын хӑтлӑханса тӑнине курсан пулӑшӑр: «Ку кухнӑри япала».
- Ним енчен те ыйтӑвсене ан шутлӑр тата хак ан парӑр.
Ҫын йӗркесене йышӑнайман пулсан, ансатрах вариантпа вылянӑр: эсир темиҫе япала ятне калатӑр, вӑл тӗррисине кӑтартать.
Шухӑшлама лайӑх япаласем
- Юратнӑ улма-ҫырла, пахча ҫимӗҫ е чечек
- Ҫӗр хуҫалӑхӗнчи, зоопаркри е вӑл пӑхнӑ чӗр-чун
- Хатӗр, сӑмахран, сӑпка, тире е ҫӗлӗк йӗппи
- Мебӗль е килти япала
- Вӑл лайӑх пӗлекен вырӑн: парк е хула пекки
- Вӑл юратса тӑхӑннӑ тум
Ҫынсен ячӗсене, хуйхӑ кӳме пултаракан япаласене, хӑрушлӑх кӳме пултаракан е пӑтрашма ҫӑмӑл япаласене ан суйлӑр.
Калаҫу валли ытти вӑййӑсем
- Куна е куна. Икӗ вариант парӑр тата хӑшне ытларах суйланине ыйтӑр: чей е кофе, тусем е тинӗс, хӗрлӗ кӗпе е кӑвак кӗпе. Кунта тӗрӗс хурав ҫук.
- Мӗн суйлатӑр? Ҫемҫе, ҫӑмӑл ыйтӑв ыйтӑр: «Пикникка кайма е каферта ҫиме ытларах суйлатӑр-и?»
- Сӑмаха вӗҫлӗр. Паллӑ сӑмах майлашӑвӗ, вӗҫӗ уҫӑ. Ку тӗлӗшпе пирӗн сӑмаха вӗҫлесе пама вӑййӑсем страници пулӑшӗ.
- Вырӑна каласа парӑр. Юратнӑ пӳлӗм, хула е курӑм ҫинчен каласа пама ыйтӑр тата эсир те ҫавна куҫӑнпа курасшӑн тесе сӗнӗр.
- Уҫӑ ыйтӑвллӑ кртсем. Пирӗн калаҫу кртчисем темӑпа уйрӑннӑ уҫӑ ыйтӑвсем параҫҫӗ, вӗсене сӗтел хушшинче пичетлеме те пулать.
Аса илӳпе пурнӑҫ историне ҫыхӑннӑ ытти шухӑшсем валли аса илӳ ыйтӑвӗсене пӑхӑр. Ҫемҫе викторина стилинче вылясшӑн пулсан, вариантсемпе тата хак ҫук деменципе пурӑнакан асли ҫынсем валли ансат викторина ыйтӑвӗсене пӑхӑр.
Ҫын нервланса кайсан мӗн тумалла?
Чарӑнӑр, кулӑр тата «Тепӗр вӑййӑпа выляпар-ха» пек сӑмах калӑр. Нервланни — вӑййӑна улӑштармалли паллӑ, ҫынна малалла выляма хӑвӑртлатмалли мар. Пирӗн деменци пур ҫынпа мӗнле пӗрле вылямалли пулӑшу страницинче йӗркесене вӑййӑ вӑхӑтӗнче мӗнле улӑштармаллине ҫырнӑ.
Вӑййӑсем мӗн тума пултараҫҫӗ, мӗн тума пултараҫҫӗ
Калаҫу вӑййисем кӑсӑклӑ та пӗрлӗхлӗ. Вӗсем ҫынсене ҫывӑхрах тума тата калакан самантсене пайлашма пулӑшма пултараҫҫӗ. Вӗсем деменцине сиплемеҫҫӗ, вӑл вӑрчмасть е унан пырса тӑмасть. Тӗллевӗ ансат пултӑр: пӗрле ирттернӗ ӑшӑ самант.
Пӗрлехи ыйтусем
Икӗ ӱкерчӗк ыйтӑвӗ деменципе пурӑнакан ҫынсем валли лайӑх-и?
Лайӑх пулма пултарать, енчен те хуравне ҫын хӑй шухӑшлать тата нихӑша та тӗрӗслемеҫҫӗ. Ҫынна аса илес факта ҫине калаҫтарса, викторина пек вылянӑ чухне вӑл тӗрӗслев пек туйӑнма пултарать. Йӗркесене уҫӑ та ӑшӑ хывӑр.
Икӗ ӱкерчӗк ыйтӑвӗнче ҫын мӗн шухӑшлама пултарать?
Ансатрах та паллӑ япаласем лайӑхрах килӗшеҫҫӗ: улма-ҫырла, чӗр-чун, хатӗр, чечек тӗсӗ, мебӗль е вӑл лайӑх пӗлекен вырӑн. Абстракт шухӑшсене, ҫынсен ячӗсене тата хуйхӑ кӳме пултаракан япаласене ан суйлӑр.
Ҫын ҫапла е ҫук тесе хуравлама пултараймасан мӗн тумалла?
Алӑпа палӑртӑвсене, пӗрремӗш пуҫа ҫӳлере е аялта кӑтартнине усӑ курӑр, е сӑн укерче кртчине кӑтартма ыйтӑр. Ҫавӑн пекех эсир сассӑпа шухӑш калама, вӑл пуҫӗпе, кулса е пӗр сӑмахпа хуравлама пултарать.
Деменципе пурӑнакан асли ҫынсем валли урӑх калаҫу вӑййисем пур-и?
Пур. «Куна е куна» вӑййинче икӗ япаларан хӑшне ытларах суйланине ыйтаҫҫӗ. «Мӗн суйлатӑр?» вӑййинче шухӑша ыйтаҫҫӗ. Уҫӑ ыйтӑвллӑ кртсем, сӑмахран, Golden Moments калаҫу кртчисем пеккисем, кулленхи пурнӑҫ ҫинчен каласа пама сӗнеҫҫӗ.
Ҫӑлкуҫсем
Эпир ҫак страница ҫинче никӗсленекен организацисемпе тӗпчевсем ҫине ссылкӑсем паратпӑр. Кашнине страницӑна ҫӗнетнӗ чухне тӗрӗсленӗ.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS