Biyuvu 20 mpi bisaka ya masolo na maladi ya mavimpi

Mabuta mingi ke zolaka nsaka ya kusala kumosi yina ke wakana bonso masolo, kansi ve bonso nzonzami. Biyuvu makumi zole mpi bisaka ya nkaka ya mutindu yai lenda sala mbote, sambu bansiku kele ya pete mpi masolo lenda kwenda konso kisika. Diambu ya mfunu kele ya kusoba mikumba ya mbala na mbala: muntu yina ke na maladi ya mavimpi ke yindula mvutu, mpi nge ke yula biyuvu. Lutiti yai ke tendula mutindu ya kusala bisaka yai na mawete, mpi bisaka ya masolo yina me fwanaka sambu na bantu yina ke na maladi ya mavimpi.

Sambu na nki beto fwete soba bansiku ya mbala na mbala?

Na nzonzami ya mbala na mbala, muntu mosi ke yula mpi muntu ya nkaka fwete zaba. Yo ke tula muntu yina ke na maladi ya mavimpi na kisika yina yandi lenda nunga ve, mpi kununga ve lenda pesa mawa. Ntangu yandi ke pona kima mpi nge ke meka kuzaba, yandi kele muntu yina ke zaba. Yandi ke simba mvutu, yandi ke zenga kana yandi ta tuba inga to ve, mpi yandi lenda sepela na kumona mutindu nge ke meka.

National Institute on Aging ke pesa bantu yina ke kebaka ndongisila ya kusadila mambu ya nkufi mpi ya pete, kiuvu mosi na mbala mosi, mpi ndinga ya mawete mpi ya ntima ya nda. Bikalulu yai ke fwanaka mbote na bisaka ya kuyindula.

Mutindu ya kusaka biyuvu makumi zole, na mawete

1. Pona disolo mosi ya luzingu ya muntu, bonso kikuku, kilanga, bambisi to lweka ya nzadi-mungwa.
2. Bika yandi yindula kima mosi mpi kutuba yo na ndinga ya nsi-nsi, to kusonga kifwanisu sambu nge wa yo ve.
3. Yula kiuvu mosi ya inga to ve na mbala mosi. « Keti yo kele kima yina beto ke diaka? » « Keti yo kele ya nene kuluta kisapatu? »
4. Ndima konso mvutu. Kunika ntu, kunikisa ntu na kulongisa ve, to kuseka, yonso ke tadila.
5. Tubila bangindu na nge na ndinga ya ngolo mpi sepela na yo. Kana nge me baka yo, sepela kumosi.
6. Pesa lusadisu ya fioti ntangu muntu ke monana bonso yandi me kangama: « Yo kele kima ya na kikuku. »
7. Kutanga ve biyuvu mpi kutanga ve ntalu ya bansaka.

Kana muntu lenda landa ve bansiku, soba na mutindu ya pete: nge ke tanga bima ndambu mpi yandi ke songa yina me fwana.

Bima ya mbote ya kupona

• Mbuma, ndunda to fulu yina yandi ke zolaka mingi
• Mbisi ya kilanga, ya parke ya bambisi, to mbisi ya nzo yina yandi vandaka na yo
• Kisadilu, bonso marto, rateau to nsinga ya kutunga
• Kima ya nzo to kima ya kusadila na nzo
• Kisika yina yandi ke zabaka mbote, bonso parke to mbanza
• Kima ya kulwata yina yandi vandaka kuzola kulwata

Buya mazina ya bantu, konso kima yina lenda nata mawa, mpi bima yina lenda vanda kigonsa to yina lenda sobasana na pete.

Bisaka ya nkaka ya masolo

• Yai to yina. Pesa bima zole mpi yula yina yandi ke zolaka: ti to kafe, bangumba to nzadi-mungwa, elamba ya mbwaki to ya bule. Mvutu ya mbi kele ve.
• Inki nge ta pona. Yula kiuvu ya mawete mpi ya pete: « Inki nge ta zola mingi, kudia na parke to kudia na nganda? »
• Manisa ngana. Ngana ya kuyikana yina nsuka na yo me bikama. Tala bisaka ya kumanisa bangana sambu na lutwadisu.
• Tanga kisika. Yula yandi na kutendula suku, mbanza to kisika yina yandi ke zolaka, mpi binga nge mpi na kuyindula yo.
• Bakarte ya biyuvu ya kukangula masolo. Bakarte ya masolo na beto ke pesaka biyuvu ya kukangula masolo na mitindu ya mambu, ya kukubika sambu na mesa.

Sambu na bangindu ya nkaka yina ke katuka na mambu ya kuyibuka mpi masolo ya luzingu, tala biyuvu ya kuyibuka mambu ya luzingu. Sambu na kusepela ya mutindu ya nzonzami kansi na mawete, tala biyuvu ya pete sambu na bambuta yina ke na maladi ya mavimpi, yina ke sadilaka bapona mpi ke na ntalu ya bansaka ve.

Inki beto ta sala kana muntu me waka mbi?

Yambula, seka na mawete mpi tuba diambu bonso, « Bika beto saka nsaka ya nkaka. » Kuwakana mbi kele kidimbu ya kusoba nsaka, kansi ve ya kupusa ngolo. Lutwadisu na beto ya mutindu ya kusaka kumosi ti muntu yina ke na maladi ya mavimpi ke tendula mutindu ya kusoba bansiku na ntangu yina yo ke lombama.

Mambu yina bisaka ya masolo lenda sala mpi lenda sala ve

Bisaka ya masolo ke pesaka kiese mpi ke vandaka ya kimvuka. Yo lenda sadisa bantu na kuvukana mpi na kukabula masolo. Yo ke belukisaka ve maladi ya mavimpi, yo ke lembikisaka ve yo, mpi yo ke taninaka ve yo. Bumba lukanu na pete: ntangu ya mbote ya kuvanda kumosi.