Naitchuaq kiun
Iñuiññaq malġuk quliaqtuat apiqqutit ilaqquutigiññaqtuat nalunaaqsiñaitchullu, iñuk kiugumik ilisimasuŋuruq. Isumaliuġaa sunamik, ilvit apiqsruġuvutin ii-ŋŋa kiugiaqaqtuŋanik, kiñaliqaa nalunaaqsiñaitchuq. Alla uqallautit, atausiulluaŋŋa "Una uvvalu una" uvanŋalu "Sumik piqpagigikpiñ", atausiġmiktut: isumalluataqtuat unipkaaqtuallu, ilisarviginiŋitqun nalunaaqsiñaitchut. Naagga naŋitkik, iñuk quliaqtuġumiŋ qiñiqsaġniaŋitchuk, apiqqutilluat naakkaġniaŋiŋitki.
- Iñuk isumaqaqugu sunamik niġiramik niaquġmiḷḷuuniit, taŋŋa ilisimasuuruq. Ilvit apiqsruġuvutin, ii-ŋŋa-llu kiugiaqaq.
- Quliatquġumiŋ, ikayuġutiksaġumiŋ, nalunaiqsautimik atuġumiŋlu atullak. Naakkaġniaŋitki apiqqutillu qanutun qaŋatkaluaŋatigik.
- Piqpagitki atuutit iñuum iñuusaaŋaniittuat, suut niġiŋisukkai, sannaŋat, nunallu ilisarai.
- Isumalluataqtuat apiqqutich, atausiulluaŋŋa “Nalautchimik piqpagigikpiñ?” uvanŋalu “Sumik piqsraqpagigikpiñ?”, kiugiaqsiñaitchut.
- Naagga iñuk piuŋñiqsaaġumiŋ. Malġuk piŋasutlu aullaqataat naamaktuq.
Uvani makpiġaami (6 avgutit)
Iḷagiit amisuat piŋasuuruat atuġniaqpagik uqallautiŋasut, nalunaaqsiutŋiññaitchut. Iñuiññaq malġuk quliaqtuat apiqqutit allaŋŋullu atausiġmiḷḷu naammasuurut, maliġutait sapikkait, uqallallu sumulliqaa aullaqsaŋŋiruq. Piqpaksraq maliġutit simmiġlugu: iñuk kiugumik isumaqaquq, ilvit apiqsruġuvutin. Una makpiġaaq uqautiyaaqtuq qanuk mamaġmik atuġniaġikpiñ atuutit, uqallautillu sunik naamagilaaŋat iñuit puqiksuġniqaqtuat.
Suuq maliġutit simmiġlugitpiat?
Apiqqutiqsaġniq atuaŋani, iñuk atauchimi apiqsruq, aipallu ilisaġniaġaa. Taŋŋa iñuk puqiksuġniqaq iḷḷitquvlugu ilisaŋŋiḷḷuagu aliasuġnaqtuamik. Taŋŋa iñuum sunamik piqpagigaa, ilvit kiugumik paqittautilugu, iñuk ilisimasuuruq. Kiummik tigummiġaa, nalautsiġumiŋ ii-ŋŋa uqautilugu, quviasuġlunilu ilvit paqittaumman.
National Institute on Aging ikayuqtinik uqautiyaaqtuq uqausiŋnik naittunik, naaggaqsiḷḷuŋnik atuġlutik, atauchimi apiqqutimik, qiñiqsaġniaŋił̣ł̣ugu nipimik. Taamna atuġniq naammaktuq paqittaunmi atuutini.
Qanuk atuġlugu iñuiññaq malġuk quliaqtuat apiqqutit, mamaġmik
- Piqpagik sunamik iñuum iñuusaaŋaniññaq, atausiulluaŋŋa iglum, nautchiiviim, niġiruat uvvaluuniit tariup sinaa.
- Isumaliuqsaatqugu sunamik nipiḷḷuġumiñ uqaqtilugu, uvvaluuniit aasii aglaunmik takupkaqtilugu tusaŋŋiḷḷuġuviñ.
- Atauchimi apiqsruġin ii-ŋŋa-llu kiugiaqaqtuamik. “Niġisauruva?” “Kamiktuaŋiññiqpa?”
- Kiuŋat tamaita ilagiŋitki. Niaquġmiq, aŋmautimiq, iġġiaqtuallu ilagaat.
- Paqittautit nipiḷḷuutin uqautikit quviasuġlugillu. Ilisaguvigu, iluqasi quviasuġlusi.
- Ikayuġutin ikitqugu iñuk paqittaqsaŋŋiḷḷuagu: “Iglum iluaniittuq.”
- Apiqqutit naakkaġniaŋitki naakkaġutiniglu iḷḷitquniaŋitki.
Iñuk maliġutinik paqittaŋŋiḷḷuagu, sapikkunranik atuġin: sunanik uqautilugit, iñuk nalunaiqsautigilugu nalaunŋaruamik.
Sunik piqpagisauruat
- Niġiñik, nautchiaraġmik uvvaluuniit nautchiaġmik piqpagilaaŋanik
- Niġiruamik nunamiññaq, niġiruviġmiññaq uvvaluuniit niġiruamiḷḷuuniit tigummiaġaluamik
- Sannaŋamik, atausiulluaŋŋa kaviŋmik, kallutautimigluuniit, miqłiqtuutimigluuniit
- Ikuuġviġmik uvvaluuniit iglum sananik
- Nunamik ilisarilaaŋanik, atausiulluaŋŋa nautchiaqqusiġviġmik uvvaluuniit nunaaqqamigluuniit
- Annuġaamik piqpagilaaŋanik
Iñuit atqiŋit, sunallu aliasuġnaqtuat, annautilaaŋallu paŋŋaŋitki.
Alla uqallautit
- Una uvvalu una. Malġuugnik uqautilugu apiqsruġin sunamik piqpagigaa: tii uvvaluuniit kaffi, iġġit uvvaluuniit tariuq, aupaluktuamik annuġaamik uvvaluuniit taŋŋiġuktuamigluuniit. Kiugiaqsiñaitchuq.
- Nalautchimik piqpagigikpiñ. Apiqsruġin mamaġmik, sapikkunmik: “Niġiḷḷuatasuġuviñ siḷamiññaq uvvaluuniit niġiġviġmiññaq?”
- Uqausiq naaŋŋaiqsaaġuk. Uqausiq ilisariluaq naaŋa iḷḷitquvlugu. Takulugu uqausiq naaŋŋaiqsaaġutit ikayuġutinik.
- Nuna atchiqsaaġuk. Uqautqugu iglum iluani ilaan, nunaaqqam uvvaluuniit tautugvium piqpagilaaŋanik, ilvitlu isumaliuġutqugu.
- Uqallautit aglaŋi. Uqallautit aglaŋi Golden Moments uqallautinik piqaqtuat, niġiġviġmun aglaullasinaaqtuat.
Alla isumaliurut itqaumaniññaq unipkaaniññallu, takulugu itqaumanik apiqqutich. Apiqqutiqsaġutit quviasuġutit mamaġmik atuġlugit, takulugu apiqqutiqsaġutit sapikkunrat iñuit puqiksuġniqaqtuŋnun, piqpagitki nalunaaqsiñaitchullu.
Iñuk qiñiġumiŋ qanuk?
Naagga, quviasuġlutin uqautilugu, “Allamik atuġniaqta.” Qiñiqniq nalunaiqsautauvuq atuun simmiġlugu, sapiġumiŋñaitchuq. Makpiġaaq qanuk atuġlutik iñuŋmun puqiksuġniqaqtuŋmun uqautiyaaqtuq qanuk maliġutit simmiġniaġikpiñ.
Uqallautit sunik pisuuruat pisuŋiññaitchullu
Uqallautit quviasuutauruat ilaqquutigisauruallu. Ikayuutausuurut iñuŋnik atautchimuġlutik unipkaanik aviktitilutik. Puqiksuġniġmik mamitqusiñaitchut, suksraunmik nuiqsaiñaitchullu, akiuŋniaŋiññaitchullu. Piqpaksraq sapikkunmik iḷḷitqugu: atautchikun mammaġmik.
Apiqqutit iñugiaktut
Iñuiññaq malġuk quliaqtuat apiqqutit naammagivaat iñuit puqiksuġniqaqtuat?
Naammasuurut, iñuk kiugumik isumaliuqtuagu nalunaaqsiñaitchullu. Apiqqutiqsaġutigigaŋi ilaan ikayuqtim kiusiksraŋanik iñuum itqaumasuksraŋanik, nalunaaqsiutittuq. Maliġutait qiñiqsaġniaŋitki mammaġmiglu.
Sunamik isumaliuqsauva iñuk iñuiññaq malġuk quliaqtuat apiqqutiŋanni?
Atuutit ilisariluat naammagisauruat: paŋalik, niġiruq, sannaŋaq, nautchiaraq, ikuuġvik, uvvaluuniit nuna ilisarilaa. Isumałiqtaġniq paŋŋaŋitchuk, iñuit atqiŋit, sunallu aliasuġnaqtuaq paŋŋaŋitchuk.
Iñuk ii-ŋŋa-llu kiugiaqsaŋŋiḷḷuagu qanuk piliuġluta?
Nalunaiqsautinik, argam qulaŋanik akkunŋaniglu, uvvaluuniit aasii aglaunmik nalunaiqsautigili. Kiugiaqsiurutin nipiḷḷuutin, niaquġmiḷḷuuniit, quviasuġmiḷḷuuniit, uqausiŋmilluuniit kiugiaqtuq.
Alla uqallautit iñuiññaq atuġniaqpagit iñuit puqiksuġniqaqtuat atuġniaqpagait?
Ii. “Una uvvalu una” apiqsruq suamik piqpagigaa malġuugni. “Nalautchimik piqpagigikpiñ” isumaa apiriqsruq. Aasii aglaut uqallautinik piqaqtuat, atausiulluaŋŋa Golden Moments uqallautisa aglaŋi, unipkaanik iñuusim piŋanik atuġniaqpagit.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS