Naitchuaq kiun
Uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuqtit uqaqsiñiaġaat nalunaitchuamik uqausiġmik, kiŋulliq uqausiq piŋŋitkaluarlugu, suutquvlugu "Tuttut kisitchiŋŋiqpaŋit..." Iñuk kiŋulliq uqausiq uqallautchaaġaa, uvva malġuk piŋasrunniḷḷu nalunaitchiaq nalautaa. Atuġigit iñuum nalaŋmik ilisimasuani uqautchiit, nalautchianik piksraqsiġlugu, kiuvaa naliġaa iḷitchuġilugu uqalugnun aullaqtitauvlugu, nalupqisraġnaitchullu. Golden Moments-ni akitchuaqnaitchuq atuġnaqtuq tablet-kuuni uvva qiŋiqsiġviŋmilu.
- Atuġigit iñuum iñuuniaġmiŋni iḷitqusiġmiŋniḷu ilisimagaa uqautchiit, nalautchianiglu piksraqsiġlugu kiuvluni qanuqtuq paŋalik.
- Sivulliq uqautchit sukaitchuamik uqaqtigiuk, nutqaqtitlugulu utaqqilutillu. Tuŋŋavlugu uqausiq sukkalaitchuk, apiqqutigilaitchugulu.
- Kiuvaa naliġaa iḷitchuġilugu. Uqaġlugu 'Taamna nakuuruq' uqaluglutiglu, aaqqiŋŋilaitkullu.
- Iḷitchuġiksiuq uqautchiit nalunaitchuanngitkaqtuat. Quliŋŋuraq umiŋmaksiŋŋuraġluḷu nalaani, nalunaitchuat iñuum ilisimagait atuġigit.
- Iñuk piḷuktuksriŋaġmi nutqaġlugu. Tallimanik qulitniklu minutinik atuqtuq nalaunŋaruq.
Uvani makpiġaami (7 avgutit)
Uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuqtit nalunaitchuamik uqautchimik atuqtuq kiŋulliq uqausiq tikitchuŋŋiḷḷugu nutqaqtuaq. Iḷaŋnun iñuŋnun taamna sukaitchuq, piḷuktitkaitchuq, quviasuutaullasiruq. Nakuuruq uqausiit akkupak ilisimagauruat, iñuglu uvluqtaqmi isumaksraqtuŋŋitchuq. Una ikayuut uqautchaa qanurli atuġlugu, qanurli uqautchinik nalautchaaġlutit, sukaitchuakunlu iḷitchuġilugu.
Suna uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuqtit?
Taamna naŋitchuaq atuġuaq, iñuk atauchimik sivulliq uqautchinik taiguaqtuq, aipaaḷu kiŋulliq uqausiq uqallautchaaġaa. Iñuk uqallautchaaġaa, nalunaitchianik naliġaaġaa, uvva malġuk piŋasrunniḷḷu nalunaitchianik piksraqsiġluni. Iḷaŋat iñuit quviasuutigaat sivulliq uqautchit taiguaġlugit.
Golden Moments savaaq akitchuaqnaitchuamik uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuġutinik aŋiḷḷuanik aglaktunik. Qiŋiqsiġviŋŋitkaluarlutillu atuġnaqtuq, sivulliq uqautchit uqaqtigiñiarlugillu utaqqilutit.
Qanurli atuġlugu, malġuġniaġlugu
- Nalautigilugu nipiqsaaġumiñaq piviuttaq aquvlugillu irisimik tautuksrivlugu.
- Sivulliq uqautchit sukaitchuamik taiguakigit, uqaluitchuakun nipakun, nutqaqtitlugulu. National Institute on Aging uqausiqaqtuq sukaitchuamik uqaqsraqł̣utik, naŋitchuanik uqautchiniglu atuqsraqł̣utik.
- Utaqqilutin. Tallimat sikun-tanik utaqqilutin. Kiuŋiḷḷuŋiġmi, malġuk piŋasrunniḷḷu nalunaitchianik piksraqsiġlugu, atauchimik iḷumun iḷitchuġilugu.
- Kiuvaa naliġaa quviasuutigilugu. “Ii, taamna” uvva “Taamna alla isumaksraq” uqaluni sukaitchuakun iḷitchuġisiruq.
- Uqautchimun uqaluglutin. Apiġilugu suna iñuŋmun itqaumanŋa, sumiññiḷḷu tusaagaa. Tavra piviuttaq iḷitchuġiliruq.
- Iḷimarriŋiḷḷugu nutqaġlugu. Qavsiñiḷḷu uqautchit iġlasiñiḷḷu atuġuaq nalaunŋaruq.”
Nalautchianik piksraqsiñiq, apiqqutigitinnagu
Nalautchianik piksraqsiñiq ikayuutaullasiruq, aglaan apiqqutigitut isummaksraqtaaqtuaq. Sukaitchuakun uqalutin. Uqaġlugu “Kiŋulliq uqausiq tusaasuksraqpa uvva nalautchaaġuksraqpa?” apiqqunani “Nalipaaq taamna?” Nalautchianik piksraqsiġlugu utaqqiñŋaġmi, sivullirmiŋŋitkaluarlugu.
Iñuk piḷuktuksriŋaġmi uvva kaviqsriŋaġmi, atuġuaq qakullugu allamun suliqsuġlutin. Uvagut uqaġniq ikayuutit uqautchigaat qanurli sukaitchuakun allamun suliqsraqtaaqtuaq.
Iñuŋmun nalunaitchuat uqautchiit nalautchaaġlugit
- Iñuum ataramik uqautchiit atuġigit. Iḷagiit apiġilugit suna aŋayuqqaaġmi uvva nuliaġmi uqaruamigaa. Makpigaami nalaani ilisimagait nalautchaaġumiŋ nalaunŋasuurut.
- Naŋitchuat uvluqtaqmi iñuuniaġmi uqautchiit nalautchaaġlugit. Sila, niġiuraq, nautchiagvik, iḷagiit ukiuqtaqtullu uqausiit nalautchaaġumiŋ nalaunŋaruat.
- Nalunaitchuakun iḷitchuġilugu. Iḷitchuġiksiuat akkupak uqausiġnik uvva iḷitchuġiniġnik ikayuqtut nalunaitkutaqtuat. Iñuit quviasuutigigaat atuġnagitkaŋit.
- Uqausiq nalunairlugu. Iḷaŋat uqautchiit alla uqausirmun mumiksitaunŋitchut. Iñuum ilisimagaa uqausiġmi atuġigit, nutaanik uqautchinik nalautchaaġlutit piŋaruġuviŋ.
Uqautchiit suliqsuutit
Atausimi uqalugniqsi uqumai kiŋulliq uqausiq iḷitchuġivlugu ilviññun. Sivulliq uqautchit taiguaġlugit, utaqqilutillu.
- Sila: “Siḷalugruaq uvlaakun…” (kiŋulliq: “nakuuruq uvlaakun piŋasuk”); “Qiḷaŋmi nuvuya…” (silapayaaq).
- Niġiuraq niqillu: “Niġiurut iḷaŋŋuataqtut…” (niqi asiuqtuat); “Tuttut kisitchiŋŋiqpaŋit…” (iġñiŋiḷḷugit).
- Iglu iḷagiillu: “Iglu uumman unniiḷḷugu…” (itchuq); “Auk qaumaniqsauq…” (imġmiñ).
- Ukiuqtaqtut nautchiagviḷḷu: “Upingaksrami siḷaluktuq…” (upingaaqsrami nautchiat nuvuktut); “Iḷisaġniqsi atuġniagaa…” (piŋaruġuviñ).
Iñuk kiuvluni sapitchuŋŋiġmi?
Iḷaŋat iñuit umiŋmaksiŋŋuraġmi uqausiñik nalautchaaġumiŋ sapitchut. Uqautchiq qakullugu. Taiguakigu, quviasuutigiuk, naliġunmik, niaquġmik, uvva piksramik nalautchaaġlugu apiġilugu. Nalunaitchuq atausiġmik naalaktiq atausiġmik quviasuutauvluni. Atuġuaq atuġlugu atuutinun, imiqqun alianaġmun, uvva argakun aalaksigun, suut uvagut umiŋmaksiŋŋuraq nalaani atuġutit uqautchigaat.
Alla uqautchinik atuġutit
Uqautchit uqalugnun aullaqtitautchut iñuum iñuuniaġmiŋnik. Uqalugnik apiġilugu itqaumaniq apiqqutai atuġlugit, uvva alla atuġuaq uqalugniq piksrat atuġlugu. Uvluqtaqmi allat atuġutit suli iḷitchuġilugit, tautuk iñuŋnun dementia-likkanun atuġutit.
Apiqqutit iñugiaktut
Suna uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuqtit iñuŋnun dementia-likkanun?
Taamna atuġuaq nalunaitchuamik uqautchimik aullaġniqsuq kiŋulliq uqausiq tikitchuŋŋiḷḷugu, iñuglu uqaqtiŋŋiqpaŋanik apiġivlugu. Iñuk uqallautchaaġaa, nalunaitchianik naliġaaġaa, uvva naalaġniaġaallu. Golden Moments akitchuaqnaitchuamik savaktuaq nalunaitchianiglu tautuktitiluni kiŋulliq uqausiġlu sukaitchuamik uqautigilugu.
Uqautchit uqaqtiŋŋiqpaŋat atuqtit puqtusiniqpa?
Apiqqutigitut isummaksraaqtuaq. Iluqataunmik sukaitchuakun atuġlugu, nalautchianik piksraqsiġlugu, apiqqutich piḷuktitkagait qakullugillu, nalupqisraitkullu. Quviasuġniq uqalugniqḷu suli piviuttauruak.
Qanutqiñiq uqautchiit iñuŋnun dementia-likkanun nalaunŋaruat?
Naŋitchuat nalunaitchuat uvluqtaqmi iñuuniaġmun ilagŋat nalaunŋaruat: sila, niġiuraq, iglu, iḷagiit ukiuqtaqtullu uqautchiit. Iñuum makpigaanmi nalaani ilisimagait nalautchaaġumiŋ nalaunŋasuurut. Nalunaitchuŋŋitchuat iḷitchuġiksiuat atuŋŋilugit, nalunaitkutaqtuat.
Iñuk allaŋŋuaq uqausiq uqaqpa?
Quviasuutigiuk suliqsautilugulu suna itqaumanŋa iñuŋmun. Iḷaŋat iñuit allaŋŋuamik kiuvlutik nalaunŋaruamik, uvva alla uqautchimiññiq. Taamna atuġlugu iñuum iñuuniaġmiŋnik uqallautiksaq.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS