Haere kwadogina
Dina ta taura namona be toreisi, aniani, sibona naria, bona mahuta negana be hegeregere, gaukara badana be tauna ena negana namona ai ba hatoa, bona gaukara bona mahuta ba hagoevaia. Tauna ena dala momo karadia amo ba hamatamaia, bada baine atoa lasi, dina ta ta ba naria maraḡina ba abia, bona dina ta ta ba lau bona ba raka. Dina ta ia auka neganai, ba haidaua o ba rakatania sibona.
- Toreisi, aniani, sibona naria, bona mahuta negana be hegeregere, dina be badina ia mai.
- Gaukara badana be tauna ena negana namona ai ba hatoa, momo dabai ai.
- Nega ibounai basio gunaia gaukara ida. Mahuta bona noho momokani be dina taura ai.
- Dina ta ta maraḡina, lau, bona adorahi aniani auka bona kofi adorahi basio inua, unai be adorahi heau auka ia durua diba.
- Dina taura be durua ta, taravatu lasi. Dina ia auka neganai, ba haidaua, ba kwadogia, o ba rakatania.
Inai peisi ai (5 kahadia)
Dina taura namona ta be dina ia mai badina ia hegeregere: toreisi, aniani, gaukara maragi, mahuta, bona mahuta negana be hegeregere. Hidi bona hoa momo be ia hagugurua, bona oi be haheitalai ta ia henimu neganai oi diba dahaka ba karaia. Ina dina taura be haheitalai ta, taravatu lasi. Una amo ba hamatamaia, bena tauhanai oi naria ena noho dekenai ba haidaua.
Dahaka dainai dina taura be ia durua?
Dina taura ta ia hegeregere neganai, dala momo karadia be dala matamata bada to dia hagoevaia. Alzheimer’s Association ia gwau, dina ta ba haheitalaia neganai, dahaka ba karaia o laloa negana be maragi, bona gaukara namodia ba karaia negana be bada. Ia gwau danu, toreisi bona mahuta negana hegeregere be mahuta kerere bona adorahi heau auka ia durua diba. National Institute on Aging ia gwau, tui, dabua abia, bona aniani be dina ta ta ai negana hegeregere ai ba karaia, ruma ia momokani totona. Family Caregiver Alliance danu ia gwau, dina taura be baine noho hegeregere.
Dina namona ta ena haheitalai
Nega be haheitalai sibona. Dina ibounai ba haboua o ba haḡaea, tauhanai oi naria ena negana dekenai ba haidaua.
| Nega | Dahaka e vara | Laloa | Dina ia auka neganai |
|---|---|---|---|
| 8:00 a.m. | Toreisi, hururu, dabua abia | Dina ta ta ai dala tamona; dabua ba atoa daladia hegeregerenai | Sibona naria ba hagoevaia; sioti matamata ta be namo |
| 8:45 a.m. | Daba aniani | Kofi bona nius ba duahia, o redio ba kamonai | Bamoa aniani, hereva basio hamoalea |
| 9:30 a.m. | Gaukara badana | Dabua ba lokua, ba nadua, gaden ai ba gaukara, ba raka o ba lao maragi | Kwadogia ba karaia, o ia ba itaia oi o gaukara |
| 10:30 a.m. | Nohomokani negana | Musika, laulau buka, o windo badinai noho | Sia namona ai ba mahuta |
| 11:00 a.m. | Adorahi aniani ba durua | Aniani ba hururu, pata ba atoa | Oi ba nadua; ia be oi ida ba noho |
| 12:00 p.m. | Adorahi aniani bona ba hagoevaia | Pata ba hururu, mereki maragi ba hagoevaia | Gaukara ba rakatania |
| 1:00 p.m. | Mahuta kwadogi | Aena ba abia dae, musika maragi | Unai bamona |
| 2:00 p.m. | Murimuri o lau | Ba raka, varanda ai noho, au ba habubua, balun ba tahoa | Dina maraḡina windo badinai ba noho |
| 3:00 p.m. | Bamoa o gaukara namona | Tau ta ba vadivadi henia, ba phone, picture pairs, ba kala, katri | Inu bona aniani maragi bamoa |
| 4:30 p.m. | Ba heḡaeḡae | Kateni ba koua, lamepa ba hakaia, gaukara momokani ta heto dabua lokua | Musika ia diba, regena maragi |
| 5:30 p.m. | Adorahi aniani | Ba durua ba halo, o pata ba atoa | Aniani hagoevaia, ia diba karana |
| 6:30 p.m. | Adorahi bamoa | Aniani murinai ba herevala lou, katri, emu laulau namona, ima ba hamomokania | Nohomokani bamoa |
| 8:00 p.m. | Mahuta totona hegaegae | Tui o hururu, mahuta dabua, musika maragi, lamepa maragi | Gaukara ibounai ba hakwadogia; namo be guna |
Ina haheitalai be Alzheimer’s Association ena haheitalai ginigunana bona huanai dala dekenai ia hahedinaraia: sibona naria bona daba aniani amo, gaukara, raka, musika, mahuta, bona vadivadi lao, bena adorahi aniani, herevala lou, bona mahuta totona hegaegae.
Emu dina taura edena ba karaia?
Tauhanai oi naria ia noho dala momo amo ba hamatamaia, siat lasi. Alzheimer’s Association ia gwau, ba haheitalaia neganai unai ba laloa:
- Ena ura, ia ura lasi, ena goada, bona ena ura gaukara.
- Guna ia dina ede ia gaukaralaia. Daba momokani toreisi tauna sisia ida ia raka be hari danu daba momokani ba raka. Adorahi mahuta tauna be 8:00 a.m. ai ia moale lasi.
- Ena negana namona dina ai. Tui, lao, bona gaukara badana una ai ba atoa.
- Nega maorona aniani, hururu, bona dabua abia totona, gaukara ta basio haraga.
- Toreisi bona mahuta negana hegeregere.
Sivarai una ia gwau danu, ruma gaukara, aniani, sibona naria, gaukara namodia, tau anina gaukara, bamoa negana, tomadiho gaukara, bona hoa lalonai, heto turana ta ia mai vadivadi, unai ba atoa.
Wiki ta ai ba tohohoa, bena ba haidaua
Dina ta ta ai sivarai maragi ba torea. Alzheimer’s Association ia gwau, ba nanadaia: edena gaukara be namo bada bona dahaka dainai, negana haida ai gaukara be momo o gaukara be maragi, bona hoa lalonai haheitalai be namo o ia haheauka. Namodia ba abia noho, namo lasi ba haidaua.
Ba hahedinaraia
Bema tauhanai oi naria be ia duahiduahi diba, whiteboard o pepapana badana ai dina haheitalai ba torea, unai be ia hagoadaia diba. Ba hagoevaia: “Daba aniani. Sarah ida raka. Adorahi aniani. Mahuta.” Taunimanima haida be dia diba lasi neganai dia namo; Family Caregiver Alliance ia gwau, bema haheitalai e haheauka, haheitalai ba herevala neganai una gaukara e kahilakahila neganai.
Dina taura edena ba haidaua
Nega ba rakatania
Nega ibounai basio gunaia gaukara ida. Alzheimer’s Association ia gwau, tauhanai oi naria be gaukara bona mahuta baine hagoevaia, bona mahuta negana momo ia ura diba. Bema ia borea, ia lao kava, o ia badu, gaukara ba haidaua o ba mahuta.
Adorahi ba naria namonamo
Taunimanima momo be dina ia diho neganai dia heau auka. NIA ia gwau, dina ta ta murimuri ai o windo badinai dina maraḡina ba abia, dina ta ta ba lau to gaukara momo basio haheitalaia, adorahi kofi bona inu strong basio inua, bona adorahi mahuta daudau basio abia dae. Ruma haida danu dia gwau, dina ia diho lasi neganai kateni ba koua bona lamepa ba hakaia be ia durua. Ba itaia adorahi heau auka bona mahuta.
Ura e haidaua neganai, ba haidaua
- Dala ginigunana: bamoa ba haheitalaia. Tauhanai oi naria be torea haheitalai ta ia ura diba, sibona baine badinaia.
- Dala huanai: oi ba gunalaia momo. Gaukara kwadogi, mahuta momo, bona gaukara momo ia diba karadia; ba itaia dala huanai gaukara.
- Dala dokona: dina taura be namo, aniani, bona naria ai ia noho, huanai ai gaukara maragi heto musika o ima hamomokania; ba itaia dala dokona gaukara.
Gaukara ba haidaua, to dina taura dalana ba abia noho
Aniani, mahuta, bona mahuta negana ba atoa hegeregere, bona huanai gaukara ba haidaua. NIA ia gwau, dina idauidau ai gaukara idauidau ba tohohoa, gaukara ia namo totona. Monday ai ba nadua, Tuesday ai gaden ai ba gaukara, Wednesday ai laulau ba itaia. Emai gaukara laloa 101 bona ruma gaukara una negadia ba gunaia diba.
Dina ia kerere neganai
Dina haida be haheitalai ta do ia badinaia lasi. Gorere, hanuaboi kerere, dokta vadivadi, o guba ia haidaua dainai gaukara ibounai ia kerere diba. Haheitalai ba rakatania, gaukara badadia sibona ba abia noho (aniani, inu, mahuta, namo), bona kerukeru ba haheaua lou. Bema tauhanai oi naria ia badinaia lasi, ba itaia ia gwau lasi neganai. Bamoa hoho momokani ta, heto calm breathing, oi ruaosi ba hagoadaia lou diba.
Emu dina taura danu be namo. Oi sibomu totona negana ba atoa, bona ruma taudia o durua taudia ba noia emu mahuta negana ba abia. Ba itaia naria tauna sibona naria.
Henaidai momodia
Dahaka dainai dina taura be dementia tauna ia durua?
Dina ta ia hegeregere neganai, hidi bona hoa momo be maragi. Alzheimer's Association ia gwau, dina ta ba haheitalaia neganai, dahaka ba karaia o laloa negana be maragi, bona oi be gaukara oi ura henidia ba karaia diba. Unai be oi danu emu dina ba naria namonamo.
Dementia tauna ena dina haheitalaia namona be ede?
Dina haheitalaia tamona lasi. Namona ta be toreisi, aniani, bona mahuta negana ia hegeregere, sibona naria bona gaukara badana be tauna ena negana namona ai, murimuri o windo badinai noho negana ia noho, bona mahuta toana ia noho. Tauna ia noho dala momo amo ba hamatamaia.
Dementia tauna be dina huanai baine mahuta, namo?
Mahuta kwadogi ta be namo, aniani adorahi murinai. National Institute on Aging ia gwau, adorahi mahuta daudau bona dina dokona ai mahuta be basio abia dae, badina be tau ia gorere bada o ia mahuta namonamo lasi neganai, adorahi heau auka ia bada diba. Mahuta be kerere bada neganai, dokta ida ba herevala.
Ia dina taura ia badinaia lasi neganai, dahaka ba karaia?
Harihari ba rakatania, gabeai ba haheaua lou o dala ma ta ba gaukaralaia. Ia badinaia lasi badina be ia gorere, ia gorere, ia hisihisi, o ia hegaegae lasi. Dina taura be dina ia hagoadaia totona, una dainai ba haidaua, basio hamoalea.
Badina sivarai
Inai peisi ese ia badinaia oganaisesen bona tahua sivarai ai haheboua. Inai peisi hamatamataia neganai iboudiai ai itaia maoromaoro.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance