กิจวัตรประจำวันแบบอ่อนโยนสำหรับผู้ที่อยู่กับภาวะสมองเสื่อม

กิจวัตรแบบอ่อนโยนให้วันมีรูปแบบที่คุ้นเคย คือ ตื่นนอน มื้ออาหาร กิจกรรมเล็กน้อย การพัก และเข้านอน ในเวลาใกล้เคียงกัน ช่วยลดการตัดสินใจและเรื่องที่ไม่คาดคิด และให้แผนสำหรับช่วงเวลาที่คุณอาจสงสัยว่าจะทำอะไรต่อ กิจวัตรด้านล่างเป็นตัวอย่าง ไม่ใช่กฎ ใช้เป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับให้เข้ากับผู้ที่คุณดูแล

ทำไมกิจวัตรประจำวันจึงช่วยได้

กิจวัตรที่สม่ำเสมอช่วยได้เพราะรูปแบบที่คุ้นเคยทำตามได้ง่ายกว่ารูปแบบใหม่ Alzheimer’s Association ระบุว่าวันที่วางแผนไว้ทำให้ใช้เวลาตัดสินใจว่าจะทำอะไรน้อยลง และมีเวลาสำหรับกิจกรรมที่เพลิดเพลินมากขึ้น และระบุว่าเวลาตื่นและเข้านอนที่สม่ำเสมออาจช่วยเรื่องปัญหาการนอนและความกระสับกระส่ายช่วงบ่ายแก่ National Institute on Aging แนะนำให้อาบน้ำ แต่งตัว และกินอาหารในเวลาเดิมทุกวัน เป็นส่วนหนึ่งของบ้านที่สงบ และ Family Caregiver Alliance ก็แนะนำให้รักษากิจวัตรเดิมไว้เช่นกัน

ตัวอย่างวันแบบอ่อนโยน

เวลาเป็นเพียงตัวอย่าง เลื่อนทั้งวันให้เร็วขึ้นหรือช้าลงให้เข้ากับจังหวะของท่านเอง

ตัวอย่างนี้ตามรูปแบบของแผนตัวอย่างของ Alzheimer’s Association เองสำหรับระยะเริ่มต้นและระยะกลาง ซึ่งเริ่มจากการดูแลส่วนตัวและอาหารเช้า ผ่านงานบ้าน การเดินเล่น ดนตรี การพัก และการมีผู้มาเยี่ยม ไปจนถึงอาหารเย็น การนึกถึงเรื่องเก่า ๆ และการเตรียมตัวเข้านอน

จะสร้างกิจวัตรของคุณเองได้อย่างไร

เริ่มจากวิถีชีวิตที่ท่านเป็นมาตลอด ไม่ใช่จากตาราง Alzheimer’s Association แนะนำให้คิดถึงเรื่องเหล่านี้ก่อนวางแผน

• สิ่งที่ท่านชอบ ไม่ชอบ จุดแข็ง และความสนใจ
• ท่านเคยใช้วันอย่างไร คนตื่นเช้าที่พาสุนัขเดินเล่นมาตลอดก็ควรยังเดินเล่นแต่เช้า คนนอนดึกอาจไม่เคยชอบการเริ่มวันตอนแปดโมง
• ช่วงเวลาที่ท่านดีที่สุดของวัน วางการอาบน้ำ การออกไปข้างนอก และกิจกรรมหลักไว้ตรงนั้น
• เวลาเพียงพอ สำหรับมื้ออาหาร ล้างหน้า และแต่งตัว เพื่อไม่ให้เร่งรีบ
• เวลาตื่นและเข้านอนที่สม่ำเสมอ

แหล่งเดียวกันแนะนำให้ใส่ทั้งงานบ้าน มื้ออาหาร การดูแลส่วนตัว กิจกรรมสร้างสรรค์ การออกกำลังกาย เวลาพบปะผู้คน กิจกรรมทางใจหรือความเชื่อ และช่วงเวลาที่เกิดขึ้นเอง เช่น เพื่อนแวะมาเยี่ยม

ลองหนึ่งสัปดาห์ แล้วปรับ

จดบันทึกง่าย ๆ ทุกวัน Alzheimer’s Association แนะนำให้ถามว่ากิจกรรมไหนได้ผลดีที่สุดและเพราะอะไร มีช่วงเวลาที่มีอะไรเกิดขึ้นมากเกินไปหรือมีอะไรให้ทำน้อยเกินไปหรือไม่ และแผนที่เกิดขึ้นเองสนุกหรือทำให้กังวล เก็บสิ่งที่ได้ผลไว้ และเปลี่ยนสิ่งที่ไม่ได้ผล

ทำให้มองเห็นได้

ถ้าท่านยังอ่านได้ กระดานไวต์บอร์ดหรือการ์ดตัวใหญ่ที่เขียนแผนของวันช่วยให้อุ่นใจ ให้สั้น ๆ “อาหารเช้า เดินกับสมศรี อาหารเที่ยง พัก” บางคนทำได้ดีกว่าเมื่อไม่ได้รู้ล่วงหน้านาน Family Caregiver Alliance แนะนำว่าอย่าพูดถึงแผนจนกว่าจะใกล้ถึงเวลา ถ้าทำให้ท่านกังวล

จะปรับกิจวัตรอย่างไร

เว้นที่ให้หายใจ

ไม่ต้องเติมทุกนาทีให้เต็ม Alzheimer’s Association เน้นว่าท่านต้องมีสมดุลระหว่างกิจกรรมกับการพัก และอาจต้องพักบ่อยขึ้น ถ้าท่านดูเบื่อ วอกแวก หรืออารมณ์เสีย ให้เปลี่ยนกิจกรรมหรือพัก

ปกป้องช่วงบ่ายแก่

หลายคนกระสับกระส่ายมากขึ้นเมื่อแสงสว่างจางลง NIA แนะนำให้อยู่กลางแจ้งหรือใกล้หน้าต่างเพื่อรับแสงแดดทุกวัน ขยับตัวทุกวันโดยไม่วางแผนมากเกินไป หลีกเลี่ยงคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ในช่วงค่ำ และไม่ส่งเสริมการงีบนานในช่วงบ่ายแก่ บางครอบครัวพบว่าการปิดม่านและเปิดไฟก่อนค่ำก็ช่วยได้ ดูความกระสับกระส่ายช่วงบ่ายแก่และการนอนหลับ

เปลี่ยนตามความต้องการที่เปลี่ยนไป

• ระยะเริ่มต้น: วางกิจวัตรด้วยกัน ท่านอาจต้องการตารางที่เขียนไว้ซึ่งท่านจัดการเอง
• ระยะกลาง: คุณเป็นผู้นำมากขึ้น กิจกรรมสั้นลง พักมากขึ้น และมีงานคุ้นเคยมาก ๆ ดูกิจกรรมระยะกลาง
• ระยะท้าย: กิจวัตรเน้นที่ความสบาย มื้ออาหาร และการดูแล โดยมีช่วงประสาทสัมผัสสั้น ๆ เช่น ดนตรีหรือนวดมือแทรกอยู่ระหว่างนั้น ดูกิจกรรมระยะท้าย

เปลี่ยนกิจกรรม ไม่เปลี่ยนกรอบ

รักษามื้ออาหาร การพัก และเวลาเข้านอนให้คงที่ และหมุนเวียนกิจกรรมตรงกลาง NIA แนะนำให้ลองกิจกรรมต่างกันในวันต่างกันเพื่อให้น่าสนใจ คุณอาจทำขนมวันจันทร์ ทำสวนวันอังคาร และดูรูปถ่ายวันพุธ 101 ไอเดียกิจกรรมและงานบ้านของเรามีไว้เติมช่วงเวลาเหล่านั้นได้

เมื่อวันไม่เป็นไปตามแผน

บางวันจะไม่เป็นไปตามแผนใด ๆ ความเจ็บป่วย คืนที่นอนไม่หลับ การมาของแพทย์ หรือสภาพอากาศที่เปลี่ยนอาจทำให้ทุกอย่างรวน ปล่อยแผนไป รักษาพื้นฐานไว้ (อาหาร น้ำ การพัก ความสบาย) แล้วลองใหม่พรุ่งนี้ ถ้าท่านปฏิเสธอะไร ดูเมื่อท่านพูดว่าไม่ การพักหายใจช้า ๆ ด้วยกัน เช่น หายใจผ่อนคลาย ช่วยให้ทั้งสองคนตั้งหลักใหม่ได้

กิจวัตรของคุณเองก็สำคัญเช่นกัน แทรกเวลาพักสำหรับตัวคุณเอง และขอให้ครอบครัวหรือบริการดูแลแทนชั่วคราวมาช่วยให้คุณได้หยุดพักเป็นประจำ ดูการดูแลตัวเองของผู้ดูแล