Naitchuaq kiun
Nakuuruat iluqaġmi savaaqatigiikłutit memory care-mi adult day program-niḷu naittuat, ilisaqtuat, ilaanullu ilitchuġnaqtuat: aglaun bingo, atuġutchiq, unipkaaqatigiikłutik, akutchimmaaġniq, taiguallu savaaqatigiikłutik. Iḷagiiḷḷutit mikiruutilaaŋŋiññiqsuġigit, aquvitilugit tamaita tautukkuvlugit tusraavlugillu, atausiŋŋuuraq uqautilugu, aitchuutilugillu akikł̣utik iḷaŋnik ikayuutaqaqtuanik qiñiġlutik aniññaqtuanik pijumagumiñ.
- Mikiruat iḷagiit nakuuruŋaruat aŋiḷ̣ḷuagmiit, tamaitalu savaaqatigiññaqtut tautukł̣utik.
- Aquvitilugit avaŋŋuumavlutik uvluniḷḷu, sivulliqpaam qanittuaŋani, tusrakkun uvlu tautukkun isumagilugit, nipallu saniani nipiqtillugu.
- Atausiq savaaq malġiŋŋuuraq piŋasutlu ilitchuġnagut aaŋiksuqtaġiḷugu, tamaita ilitchuġnaqsiḷugit.
- Apiqquutchiññaitchik, naasuaqtuġaiññaitchik, aŋutaiññaitchik. Aglaun bingo savaaqatigiññaqtuaq tamaita iñugiaktuat.
- Anigumi, tautukkumi, uvluniḷḷu siñiġumi nakuuruq. Ikayuqtuaq atausiq ittuq qiñiġumiñaqtuamun ikayuqsauvlugu.
Uvani makpiġaami (8 avgutit)
- Suuq iluqaġmi savaaq nakuuruq memory care-mi?
- Qanutun iḷagiit aŋiqsaat nakuut?
- Qanuq iglu aquvititlu aaŋiqsaaqtaksraviga?
- Iluqaġmi savaaqatigiiḷḷutit
- Qanuq savaatigivsi aŋiġḷuaq tautuktauyuqmi atuġaksraviga?
- Qanuq atausiq savaaq aaŋiqsaaqtaksraviga allatqiŋnik savaaŋnik?
- Qanuq sivulliqtiit uqaqtuksrauat iḷagiit akunniaŋanni?
- Nakuuruakun nutqaġniq, aniyumallu aniqsaqługit
Una maliġutchiq savaaqatigiigutinik sivulliqtuanun, memory care-mi ikayuqtuanun, adult day program-niḷu sivulliqtuanun. Uqautigivaa iluqaġmi savaaqatigiiḷḷutit nakuuruat, iglum aaŋiqsaaqtauvia, atausiq savaaq allatqiŋnik savaaŋnik ilitchuġnaqtilugu, aglaŋiḷḷu print-iññaqtut bingo-kkut aŋiġḷuaq tautuktauyuqmiḷḷu savaatit atuġlugit. Tamaani makua iḷitchuġniqsigun, atautchimuuniqsuġigun, piḷḷuataqtuqsigullu pijutauyut. Apiqquutchiqsuŋitchuq.
Suuq iluqaġmi savaaq nakuuruq memory care-mi?
Nakuuruq savaaq ilisaqtuq, naittuq, ilaanun ilitchuġnaqtuq, piḷḷuataqtuŋiḷḷu. Alzheimer’s Association-m Dementia Care Practice Recommendations-iŋani uqaqtuq isumagilugu savaaq iñuum piḷḷuataqtai isumagiyautaiḷḷu ikayuġlugit, piḷḷuataqtuqsauvlugillu, dementia aŋiġḷ̣uagman. Aasii ukua aglaat uqaqtut iḷaŋi savaaqatigiikłutit aŋiḷ̣ḷuani atausiq malġuŋŋuuraqlu uvlumi, iñuillu iḷaŋat tautukkuaġuurut.
Makua maliġutchiqaqtut:
- Ilisaqtuat nutaat qaŋiġilugit. Atuġutit, uqausiit, aglaat, sunallu iñuich makpiġaaŋanni ilitchuġnaruqsaġniqsuq.
- Naittuat sivisuruat qaŋiġilugit. Iḷagiich isumaat sivitunigaa maliġilugu naitquvlugu, nutqaqtautaaqaġlugu akunniaŋanni.
- Savaaġniq tautukł̣uni qaŋiġilugu. Atausiq iñuk tigumiaqaġlugu, nappaqł̣ugu, piḷḷuataqł̣ugu, uvluniḷḷu uqaqł̣ugu aitchuutiqaqtuksrauq.
- Allatqiit ilitchuġnautit, atausiq savaaq. Akiḷḷuallu akikł̣utillu ilitchuġnautit ilaliutiniqsuġigit.
- Aŋutaqsuŋiññiq, naasuaqtuġaiññiq. Aŋutaqł̣uni savaaq iḷaŋanik piḷḷiqsaaġnaqtuq.
Qanutun iḷagiit aŋiqsaat nakuut?
Mikiruat nakuuruŋaruat. Alzheimer’s Association uqaqtuq iñuk aŋiḷ̣ḷuami piḷḷuataŋitkaluaqman mikiruami nakuuruŋaruq ilaanun. Atausiq nalunaitchuq aktilaŋaŋitchuq. Inuit, iglu, ikayuqtillu qanŋutun ittuat maliġilugit.
Uuktuuti nakuuruq: tamaita sivulliqpaam qiñiŋa tautuŋaruat, tusraaŋaruat, ikayuqtauḷḷu qavsiŋŋuunaqtuŋaruak? Piyuŋiññagukku, iḷagiit aviktuġilugit, ikayuqtinik ilasautilugit, uvluniḷḷu iglumun mikiruamun nuutilugit.
Aŋiḷ̣ḷuami savaami, atuġutchiqmi uvlaasuaq, ikayuqtit ilisaqtuutitlu aquviqsautilugit inuit akunniaŋanni, saniaŋanniññaitchut.
Qanuq iglu aquvititlu aaŋiqsaaqtaksraviga?
- Avaŋŋuumavlutik uvluniḷḷu. Maliġutit ukua uqaqtut avaŋŋuumavlutik aquvigñiq nakuuruq, nipiqsuŋiññiqsaġlugu saniani.
- Sivulliqtuaq qanittuat, qiñiŋanni. Aquviḷḷuni naŋmaqł̣uni qaŋiġilugu.
- Tusraq tautukłu sivulliqpaak. Tusraallaktuamun sivulliqtuaq qanittuqsiḷugu, tusraaŋaruami sanianni. Iḷḷukit tusrautiniklu iḷḷitilugit. Alzheimer’s Association uqaqtuq tautunniq tusranniqlu uqaqatigiikł̣utik akikł̣utausaaġniqsuq.
- Qaummaniq inuit tuniŋanni, ilviññaitchuq. Kiñaliqaa igalaaq qaummaġviŋa tautuktuġuiññaqsiḷugu.
- TV radio-llu nipiqtilugit. Alzheimer’s Association uqaqtuq nipit allat piḷḷiqtaksrait atuġutchiqmi.
- Atausiq uqaqtaq atausiġmi. Uqaqatigiikł̣utik allatqiit akikł̣utauruat dementia-qaqtunut tusraallaktuanullu, Alzheimer’s Association uvlaasuaq uqautigigaa.
- Aniññaqutit qiñiġviqł̣u nalunaitchuak. Kiñaliqaa aniyumagumi anillatuq, ikayuqtauḷḷu aullaqtiḷugu.
Iluqaġmi savaaqatigiiḷḷutit
Aglaun bingo
Aglaun bingo kisitchutinik aglaliqaa aglaun atuġai, suvluuniit teapot, qimmiq, uvluniḷḷu rose, kiñaliqaa kisitchutinik sivisuruanik iḷisaqtuġuiññaqsiḷugu aglallu mikiruuruat taiguġuiññaqsiḷugit.
Qanuq aullaqtilugu:
- Atausiq aglaliqaa iñuŋmun Picture Bingo quliaqtuanit print-iḷugu Print nappaqługu. Paniqtuq aglak aŋmaġnaruq. Laminat-iḷugu atuġumiñaqługu.
- Aitchuutilugit nalunaiqsautinik aŋmaġnaruanik, poker chip-nik, puptuun kapkaanik, uvluniḷḷu aglakmik killiqtauruanik.
- TV-mi uvluniḷḷu projector-mi tautuktauyuq atuġilugu, tamaita aglaa tautukkun atiŋalu uqautilugu.
- Atausiġmi aglami nutqaqtitlutin uqautilugit: “Kinaliayaaq unipkaaqsaaq qimmigmik ilisaqtuamik?” uvluniḷḷu “Suu tautukpiuŋ?”
- Tiliuqłutin tamaita iñugiakkun. Tamaita nutqaqtut.
Aaŋiqsaaqtauvia: Aglaut ikitut atuġilugit iñugiak suli aŋiḷ̣ḷuagumiñ. Ikayuqtim kiŋuvaġniqsuġilugu aglaa iñuum piyumagumiñ. Iḷaŋat aullaqtiup aglaa tigumiaġlugu iḷagiiññun tautuktitñiaqut.
Atuġutchiq
Atuġutit iḷagiit quviasuutigilugit iluqaisa. Alzheimer’s Association uqaqtuq kinguvaksraŋaniḷḷu, iñuk pattaktaqłuni atuġluniḷḷu ilisaqtuamik makpiġaaŋani.
Qanuq aullaqtilugu:
- Atuġutit iñuich makpiġaaŋanni ilisaqtuat piḷḷuataġilugit, sivulliqtiup piḷḷuataqtaiññaitchut. Iḷagiit apirilugit kiñamiut piḷḷuataġigaa.
- Atuġutit commercials-ŋiḷḷuat atuġilugit, ukua piḷḷuataqł̣ugisuuġai Association-m uqautigigaat.
- Uqausiit aglauruat aŋiḷ̣ḷuaġlutik print-iḷugit taiguqtuat, taiguqsaiññaitchut.
- Shaker-nik, drum-nik, uvluniḷḷu scarf-nik aitchuutilugit.
- Pattaktaqługit aullaqtitlugit quviagilugit, nipallu nakuuruatilugu.
Aaŋiqsaaqtauvia: Iḷaŋat tamaita uqausiit atuġivlugit, iḷaŋat atuġlutik, iḷaŋat pattaktaqłutik, iḷaŋallu tusraaġuurut. Tammaiḷḷu nakuurut. Atuġutinik maliġutchiq tautukkiuŋ suli.
Unipkaaqatigiikł̣utik
Unipkaaqatigiikł̣utik atausiq isumaa akuniġilugu iluqaisa, suvluuniit ilisaqtuġvik, aullaqutit sivulliqpaat, igluŋaq, uvlaallu, aglanik, sunanik, atuġutiniklu atuġlutik. Isumagiyauyuq quviasuġniq uqaqatigiikł̣uni, isumaqatigiiksuqł̣uniññaitchuq.
Qanuq aullaqtilugu:
- Atausiq isumaa piḷḷuataġlugu, sunanik ikitunik tigumiaġnaruanik aġnatilugit: mixer, baseball-m aŋmautaa, nasautaq, nautchiaq aglaa.
- Atausiq tiguġlugu tunilugu. Apiqqutigilugit: “Una unipkaaqsiuŋa,” “Suu tautukpiuŋ?” “Kina atuŋagaa una?”
- Kiutait tamaita quviagilugit. Nalaunŋiḷḷiqsuġuiññaqsiḷugu.
- Uqautit quviasuġutinik aullaqtitilugit. Maliġutit ukua uqaqtut ikayuqtit quviasuġutinik aullaqtitquvlugit.
Conversation Cards-ni aglaut apiqqutauyullu print-iññaqtut isumaanik aullaqtitquvlugit nakuurut. Suli uqautauyut unipkaaqatigiikł̣utinik maliġutchiqmi.
Uqausiq iñugiaktilugu
Ilisaqtuat uqausiit (“A penny saved is a penny…”) tamaita ilaanik kiuqsiññaqtut atautchikun. Finish the Saying tautuktitilugu aŋiġḷuami, iḷagiillu atausiŋŋuaġlutik kiuqł̣utik. Atausiq uqausiq kinguniani apiqqutauruaqaqtuq. Kiña uqaqpata, tautuktitilugu aullaqtitlugu. Nalaunŋitchuq piḷḷiqsaaŋiḷḷu.
Aglaut taiguaġniq aŋiḷ̣ḷuat, atautchikun
Aŋiḷ̣ḷuat aglaut Word Search tautuktauyuqmi tautuktitilugu iḷagiiḷḷusi uuktuġilugit, uvluniḷḷu print-iḷugit aquvimmi savaaqtuksrauruat. Aglaut saniqpaŋaġuurut ataaniġuurullu.
Akutchimmaaġniq mikkuaq
Aquviġlutit akutchimmaaġniq, puvalluaq uvluniḷḷu balloon aullaqtilugu, uvluniḷḷu atuġutinik akutchimmaaġlutin. Tautuktitilugu maliġuiññaqł̣ugu.
Aviktuġniq nalunaiqsaaġniqł̣u aquvimmi
Iḷagiit ikituruat piŋasut sisamatlu aquvimmi aglanik, sanianik, uvluniḷḷu savigutinik aviktuġñiaqut. Tautuktauyuqmi, Picture Pairs aglaat tautukkun itquvlugit savaaqtauniqsuq, atausiq nappaqł̣uni aquviġmiḷḷu aglaat uqautigilugit.
Qanuq savaatigivsi aŋiġḷuaq tautuktauyuqmi atuġaksraviga?
Savaativut web browser-mi aullaqtut, aasii TV-mi projector-miḷḷu atuŋniaqpiñ installing-iññaiḷḷutin.
- Savaaq laptop-mi tablet-miḷḷu aullaqtilugu, screen-mun atautchimuġlugu.
- Browser iñugiaktilugu, nipallu nakuuruatilugu.
- Atausiq sivulliqtuaq nappaqł̣uni iḷagiillu uqaqł̣utik piḷḷuataqtuanik. Uvluniḷḷu tablet iñuŋmun aitchuutiqaqtuksrauruanun.
- Nutqaqtitilugu iḷagiit nutqaqtuksraŋagumiñ. Savaaqatit nalunaitchuq, naasuaqtuġaiññiq, nutqaġuiññiġḷu.
Picture Bingo, Finish the Saying, Picture Pairs, Conversation Cards-lu iḷagiññun nakuurut. Tammaiḷḷu tautukkik savaativut quliaqtuani.
Qanuq atausiq savaaq aaŋiqsaaqtaksraviga allatqiŋnik savaaŋnik?
Atausiġmi savaami piŋasut ilitchuġnautit sivunniuġilugit.
| Savaaq | Iḷisimaruaq | Ikayuutimun | Ikayuutaqaqtuamun |
|---|---|---|---|
| Aglaun bingo | Aglaŋmiñik nanivḷuni iḷḷivḷuni | Ikayuqtim kiŋuvaġaa; iñuum iḷḷivaa | Aglaa tigumiaġaa; tusraaġluni tautukł̣uni |
| Atuġutchiq | Atuġluni, atuġutimik piḷḷuataqł̣uni | Atuġluni, pattaktaqł̣uni, shaker atuġlugu | Tusraaġluni, scarf tigumiaġlugu, argamik pattaktaqł̣uni |
| Unipkaaqatigiikł̣utik | Unipkaaqł̣uni | Ii uvluniḷḷu naagga kiuqł̣uni, kiŋuvaaġluni | Suna tigumiaġlugu aktuaġlugu |
| Aglaut taiguaġniq | Print-iññaqtuamik savaaqł̣uni | Tautuktauyuqmi ikayuqtimun uuktuqł̣uni | Aglaut taiguqtautaat tusraaġlugit |
Kinguvaksraŋani ittuat, NHS uqaqtuq savaaqatit akikł̣utiruqsaġniqsuq, aktuaġnikkut, atuġutinik, sunanik aktuaġnaruanik, arganik aktuaġnikkut isumagilugit. Atausiġmun ikayuutauniq savaaqmi akunianni uvluniḷḷu kinguniani iḷagiiññiñ qaŋiġniqsuq. Tautukkiuŋ kinguvaksraŋani savaaqatit.
Qanuq sivulliqtiit uqaqtuksrauat iḷagiit akunniaŋanni?
- Atausitqun atchiq uqautilugit, atiŋisigun piḷḷuataġilugit taivlugisigik.
- Mipkuqł̣usi uqaqtitlusi, atausiŋŋuuraq uqautilugu, tautuktitilusi sivulliqpaami.
- Apiqqutigilugit quviagilugit (“Unipkaaqsiuŋa…”) uvluniḷḷu piḷḷuataqtuqsautilugit, apiqquutchiññaitchik (“Isumagiviuŋ…?”).
- Nalaunŋiqsuġuiññaqsiḷugit. Quyanaq uqautilugit tamaita kiuqtaŋanni.
Suli uqaqatigiikł̣utinik maliġutchiq.
Nakuuruakun nutqaġniq, aniyumallu aniqsaqługit
Nutqaġniq nakuuruq. Qiñiġilugit kiña qasuŋaruami, aquppiruami, uvluniḷḷu piḷḷuataŋitkaluaqpata, ikayuqtuaq pisigilugu aullaqtitquvlugu uvluniḷḷu aquviqsitquvlugu qiñiġviumun. Atuġutchiqmi siñiġuq quviasuġniqsuq.
Tamaat iḷagiit nutqaqtitilugit atausiŋŋuakun, atuġutimik ilisaqtuamik uvluniḷḷu quyanaq uqautilugu, nutqaġniq qiñiġnaqtuksrauq. Kinguniani, aglautilugit suuq nakuuruq kiaḷu quviagaa. Ukua aglaat ikayuutauyut kinguliumun savaamun.
Apiqqutit iñugiaktut
Qanutun iḷagiit mikiruata nakuuruat dementia-m savaaqatigiigutaaŋani?
Atausiq nalunaitchuq aktilaŋaŋitchuq, inuit, iglu, ikayuqtillu qanŋutun ittuat maliġilugit. Iḷagiit mikiruuruat ikayuutaqaqtut tamaita tautukkun, tusraakkun, savaaqatigiññaqkullu, aŋiḷ̣ḷuagmiñ tautukkuaġuurut iḷaŋat. Aŋiḷ̣ḷuagmi savaaqatigilugu, ikayuqtinik ilisaqtuutiniklu ilasautilugit inuit akunniaŋanni aquviḷḷutik.
Qanuq savaaqatigiññaqpisi iñuŋnik sunŋiññaġmiñik savaaŋnik?
Atausiġmi savaami allatqiit ilitchuġnaqutai sivunniuġilugit. Atuġutchiqmi, iḷaŋat tamaita uqausiit atuġivlugit, iḷaŋat pattaktaqłutik uvluniḷḷu atuġlutik, iḷaŋallu tigumiaġlutik. Aglaun bingo-mi, iḷaŋat aglautaatik nanivlugit, iḷaŋat ikayuqtim kiŋuvaġlugit. Ikayuutaqaqtuat ikayuqtuaq uvluniḷḷu ilisaqtuutiq aquvitiŋaruat sanianni.
Qanuq aglaun bingo aŋutaqł̣ugit aglaġuiññaqpa?
Tamaat aglaut tamaita uqautilugit tamaita iñugiakkun, kiñaliqaa piḷḷiqsaiññalik. Atausiq aglaliqaa uqautilugu, aŋutaqaqtuat aitchuutiññaitchik tamainnullu aitchuuti aasiivlugisigik. Isumagiyauyuq ilukkut tautukł̣utik uqaqatigiikł̣utik, kia sivulliqpauruamiñaitchuq.
Savaatigivsik aŋiġḷuaq tautuktauyumiñ aullaġutausaaġuviuk?
Ii. Savaativut web browser-mi aullaqtut, aasii laptop-mun uvluniḷḷu tablet-mun TV-mun projector-mullu atautchimuġlugit. Picture Bingo-mi aglaut print-iññaqtut aullaqtiḷḷu tautuktauyuq ittuq. Finish the Saying, Picture Pairs-lu nakuuruak aŋiġḷuaq tautuktauyuqmi, atausiq iñuk nappaqł̣uni iḷagiiññun.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Alzheimer's Association Dementia Care Practice Recommendations · Alzheimer's Association (The Gerontologist, 2018)
- Activities · Alzheimer's Association
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Communication · Alzheimer's Association
- The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS