Jantyssyn

Obbraghyn Cochianglt son Cooinaghtyn: Lioar Stiuree

Er ny yannoo ass y noa Lhaih 8 minnidLiorish fwirran Golden Moments · Marrish ta shin screeu

Yn answoor giare

Ta obbraghyn cochianglt mie ayns kiarail cooinaghtyn as claaghyn laa laa giare, ennoil as aash dy ghoaill ayrn ayndaue ec dagh leval: bingo jallooyn, co-ghoaill arrane, kiarkyllyn cooinaghtyn, gleashaght aashagh as cloie focklyn ry-cheilley. Cumm possanyn beg my oddys oo, soie sleih dy vod dagh fer fakin as clashtyn, cur un cheim soilshaghey ec y traa, as jannoo aarloo son cowrey sassey as raad magh feagh son peiagh erbee ta laccal eh.

  • Ta possanyn beggey ny keayrtyn ny sassey na un chaglym mooar, as t’ad cur caa da ny smoo sleih goaill ayrn obbragh na jeeaghyn ynrican.
  • Soie sleih ayns kiarkyl ny ayns cramman, er-gerrey da’n leeideilagh, lesh feme clashtyn as fakin ayns cooinaghtys as feiyr cooyl jeh.
  • Jean aarloo son dagh obbyr ec daa ny tree levallyn, dy vod sleih lesh ablidyn anchasley goaill ayrn ooilley cooidjagh.
  • Jean shaghnaghey er feyshtyn, coontey poyntyn as cosneyderyn. Foddee oo cloie bingo jallooyn lesh dagh fer goll er jerrey lesh kaart lane.
  • Ta fakin, jeeaghyn ny doostey beg mie dy liooar. Bee oltey foirn aarloo dy chooney lesh peiagh erbee ta laccal boayl ny s’feagh.
Er y duillag shoh (8 rheynn)
  1. Cre ta jannoo obbyr phossan gobbraghey ayns kiarail cooinaghtyn?
  2. Cre’n mooadys possan ta cooie?
  3. Kys yinnin kiartaghey y çhamyr as ny soieagyn?
  4. Smooinaghtyn son obbraghyn possan
  5. Kys neem’s ymmyd jeh ny gammanyn eu er skian vooar?
  6. Kys neem’s un obbyr y chaghlaa son ablidyn anchasley?
  7. Kys lhisagh leeideilee loayrt ayns possan?
  8. Cur jerrey mie er, as lhiggey da sleih goll ersooyl

Ta’n lioar-stiuree shoh son stiureyderyn obbraghyn, foirn kiarail cooinaghtyn as leeideilee claaghyn laa. T’eh cur-my-ner cummaghyn possan ta gobbraghey, kiartaghey y çhamyr, caghlaa un obbyr son ablidyn anchasley, as ymmyd kaartyn bingo clouit ain as gammanyn er skian vooar. Ta dagh nhee ayns shoh bentyn rish shee, kiangley as reih. Cha nel nhee erbee ayns shoh ny phrowal.

Cre ta jannoo obbyr phossan gobbraghey ayns kiarail cooinaghtyn?

Ta obbyr phossan vie ennoil, giare, aash dy ghoaill ayrn ayndaue ec dagh leval, as gyn tranlaase. Ta ny Coyrleyn Cleachtais Kiarail Cooinaghtyn ec Alzheimer’s Association cur coontey jeh goaill ayrn bun-earrooagh myr red ta cooney lesh taitnysyn as reihyssyn persoon, as ta cur kied da reih as speeideilys, eer tra ta co-chiangle jeh cooinaghtyn ec y traa smoo trome. Ta’n docamad cheddin gra dy vel claaghyn cadjin ny keayrtyn croghey er un ny daa chaglym mooar gagh laa raad ta cummaltee ny keayrtyn goaill ayrn gyn monney.

Ta shen cur coyrle dooin son obbyr laaoil:

  • Ta reddyn ennoil ny sassey na reddyn noa. Ta arraneyn, raaghyn, jallooyn as nheeghyn voish bleeantyn aegey ny cummaltee ny sassey dy ghoaill ayrn ayndaue.
  • Ta obbyr ghiare ny sassey na obbyr liauyr. Jean aarloo son y traa taitnys ta cadjin ec dty phossan, lesh boayl dooghyssagh dy scuirr ayns y vean.
  • Ta jannoo ny sassey na jeeaghyn. Cur red ennagh da dagh fer dy chummal, cramman, reih ny gra.
  • Ymmodee levallyn, un obbyr. Jean aarloo son aghtyn sassey as ny s’doillee dy ghoaill ayrn.
  • Gyn cosneyderyn, gyn coontey. Ta cummaghyn cohirrey faagail paart dy leih gennaghtyn dy ren ad failleil.

Cre’n mooadys possan ta cooie?

Ta possanyn beggey ny keayrtyn ny sassey. Ta Alzheimer’s Association gra dy vod persoon ta feddyn caglym mooar ro-hrome goaill ayrn ny share ayns possan beg. Cha nel un earroo kiart ayn. T’eh croghey er ny cummaltee, y çhamyr as yn earroo foirn as obbreeyn saasee ta ry-gheddyn.

Prowal ymmydoil: vod dagh fer eddin y leeideilagh y akin, clashtyn dy baghtal, as roshtyn ec cooneyder ayns corrymeyn beg? Mannagh vod, rheynn y possan, cur ny smoo cooneyderyn stiagh, ny gow dys çhamyr beg.

Son caglym mooar, myr sampleyr cuirrey-kiaull son y traa-fest, soie foirn as obbreeyn saasee mastey ny cummaltee, cha nee rish ny voallaghyn.

Kys yinnin kiartaghey y çhamyr as ny soieagyn?

  • Kiarkyl ny cramman. Ta ny coyrleyn cleachtais cur coontey jeh kiarkyl rheynn myr y reih share ayns boayl mooar dy liooar son dagh fer dy hoie ayns kiarkyl, gyn feiyr cooyl.
  • Y leeideilagh er-gerrey as ec leval ny sooillyn. Soie ny keayrtyn na shassoo, my oddys oo.
  • Clashtyn as fakin hoshiaght. Soie sleih lesh earrooyn clashtyn er-gerrey da’n leeideilagh, er y cheu share oc. Jean shickyr dy vel speçhalyn as saaseyn clashtyn orroo. Ta Alzheimer’s Association gra dy vod earrooyn fakin as clashtyn jannoo coloayrtys ny s’doillee.
  • Soilshey voish cooyl ny cummaltee, cha nee voish dty chooyl. Jean shaghnaghey er soie peiagh erbee lesh eddin gys uinnag sollysh.
  • Cur y çhellveeish as y radio jeh. Ta Alzheimer’s Association coyrlaghey dy ghoaill feiyr goll rish shen ersooyl ayns obbraghyn kiaull.
  • Un coloayrtys ec y traa. Ta coloayrtys trooid-a-cheilley doillee son sleih ta beaghey marish co-chiangle jeh cooinaghtyn as sleih lesh earrooyn clashtyn, myr ta Alzheimer’s Association gra ayns e sturee son traaghyn fest.
  • Raadyn magh soilshaghey as corneil feagh. Lhisagh da peiagh erbee ta laccal goll ersooyl v’er ny yannoo dy aashagh, marish oltey foirn dy gholl maroo.

Smooinaghtyn son obbraghyn possan

Bingo jallooyn

Ta bingo jallooyn cur jallooyn soilshaghey, myr sampleyr teapot, moddey ny rose, ayns ynnyd jeh earrooyn, myr nagh lhisagh da peiagh erbee freayll tastey jeh earroo liauyr ny lhaih clou beg.

Kys dy chur er:

  1. Prental un kaart son dagh persoon veih’n duillag Picture Bingo ain lesh y chramman Prental. Ta pabyr trome ny sassey dy chummal. Foddee oo eh y laminey son ymmyd reesht.
  2. Cur magh cowraghyn mooarey as aash dy ghreimmey, myr sampleyr chipyn, cappanyn boteil ny çheaghyn cairt.
  3. Ymmyd y eamder er y skian er çhellveeish ny taishbyneyder dy vod dagh fer fakin y jalloo tra t’ou gra yn ennym.
  4. Scuirr lurg dagh jalloo as cuir cuirrey da coloayrtys giare: “Vel peiagh erbee laccal ginsh dooin mychione moddey v’echey?” ny “Cre t’ou fakin ayns shoh?”
  5. Jean tannaghtyn goll derrey ta dagh kaart lane. Ta dagh fer goll er jerrey.

Caghlaa eh: Ymmyd ny sloo çheaghyn son sleih ta feddyn kaart lane ro lane. Foddee cooneyder cowraghey dys y jalloo kiart son peiagh ta feme cooney. Foddee paart dy leih by vie lhieu cummal kaart y jalloo veih’n eamder as eh y hoilshaghey da’n phossan.

Co-ghoaill arrane

She kiaull un jeh ny h-obbraghyn possan smoo cadjin. Ta Alzheimer’s Association gra dy vod persoon, eer ayns ny kianglaghyn s’anmey, bwoalley rish trom ny goaill arrane veih e aegid.

Kys dy chur er:

  • Reih arraneyn ren ny cummaltee gaase seose maroo, cha nee arraneyn share y leeideilagh. Feysht da lught-thie cre va graihagh ec dagh persoon.
  • Ymmyd kiaull gyn malleeyn, ta’n Cheshaght gra dy vod ad ve doillee dy hoiggal.
  • Prental focklyn ayns clou mooar son sleih ta lhaih, agh ny jean eh ymmyrchagh.
  • Cur craadaghyn, drummadyn laue ny scarfyn dy chraa.
  • Cur greinnaght da bwoalley bassyn as gleashaght, as cum y toshey cooie.

Caghlaa eh: Nee paart dy leih goaill dagh fockle, nee paart hum, nee paart bwoalley cass, as nee paart jeeaghyn er ynrican. Ta dagh fer jeu mie. Jeeagh er yn lioar-stiuree obbraghyn kiaull ain son ny smoo.

Possanyn cooinaghtyn

Ta possan cooinaghtyn çhaglym mygeayrt cooish, myr sampleyr laghyn scoill, chied ghleashtanyn, coggyllyn ny sourey, lesh jallooyn, nheeghyn as kiaull. She coloayrtys taitnyssagh y churrym, cha nee cooinaghtyn kiart.

Kys dy chur er:

  1. Reih un chooish as cur lesh kuse dy nheeghyn oddys sleih y chummal: mixer laue, glove basebal, edd, catalog rassyn.
  2. Cur un nhee er y traa mygeayrt. Feysht feyshtyn foshlit: “Insh dou mychione shoh,” “Cre t’ou fakin?” “Quoi ren ymmyd jeh red myr shoh?”
  3. Cur failt er dagh freggyrt. Ny jean kiartaghey date ny firrinys erbee.
  4. Stiur y coloayrtys gys cooinaghtyn maynrey. Ta ny coyrleyn cleachtais gra dy lhisagh kiaraleyderyn cooinaghtyn y stiurey gys cooinaghtyn mie, cha nee adsyn oddys seaghyn y chur.

Ta Conversation Cards cur kaartyn jallooyn clou lesh cuirraghyn foshlit liorish cooish ta gobbraghey mie dy ghra coloayrtys er bun. Ta ny smoo smooinaghtyn ayns yn lioar-stiuree cooinaghtyn ain.

Cur jerrey er y raa

Ta raaghyn ennoil (“A penny saved is a penny…”) cuirrey da dagh fer geamagh magh y jerrey ry-cheilley. Soilshee Finish the Saying er skian vooar as lhig da’n phossan freggyrt myr un choraa. Ta cuirrey loayrt ayn lurg dagh raa. Mannagh vel peiagh erbee gra yn jerrey, soilshee eh as gow er. Cha nel freggyrt kiart ny neu-chiart ayn.

Ronsaghey focklyn clou mooar, ry-cheilley

Taishbyn y Word Search clou mooar er skian as jean shirrey son focklyn myr possan, ny prental coipyn son adsyn ta goaill soylley jeh gobbraghey er nyn son hene ec y voayrd. Ta focklyn goll harrish as sheese ynrican.

Gleashaght meen

Sheeynyn soie, cur boolley bog ny baloon mygeayrt, ny daunsin ayns caairrey gys kiaull ennoil. Soilshee dagh gleashaght ny keayrtyn na cur coontey jeh.

Sorçhal as co-choardail ec y voayrd

Foddee buill vooarey beggey jeh three ny kiare dy leih sorçhal jallooyn, peeshyn eaddeeyn ny greienyn argid ry-cheilley. Er skian, foddee Picture Pairs ve cloiet lesh jallooyn faagit ry-akin, lesh unnane cramman choud’s ta’n voayrd loayrt mychione dagh jalloo.

Kys neem’s ymmyd jeh ny gammanyn eu er skian vooar?

Ta ny gammanyn ain gobbraghey ayns jeeaghder-lin, myr shen foddee oo ad y ymmyd er çhellveeish ny taishbyneyder gyn nhee erbee y chur stiagh.

  1. Oscail y gamman er laptop ny tablet cochianglt rish y skian liorish caayl ny castal.
  2. Jean y jeeaghder-lin lane-skian as soie y sheean ec leval cooie.
  3. Cur un leeideilagh dy yannoo y cramman choud’s ta’n possan geamagh magh reihyssyn. Ny cur tablet da cummaltagh ta laccal goaill e churrym.
  4. Scuirr tra erbee ta’n possan aarloo. Cha nel timer, coontey ny jerrey eginagh ec ny gammanyn.

Ta Picture Bingo, Finish the Saying, Picture Pairs as Conversation Cards ny keayrtyn cooie son possanyn. Jeeagh er dagh reih er y duillag gamman ain.

Kys neem’s un obbyr y chaghlaa son ablidyn anchasley?

Jean aarloo son ec y chooid sloo three aghtyn dy ghoaill ayrn ayns dagh obbyr.

Obbyr Ny smoo seyr Paart dy chooney Yn chooid smoo dy chooney
Bingo jallooyn Feddyn as coodaghey e jallooyn hene Ta cooneyder cowraghey; ta’n persoon coodaghey Cummal kaart jalloo; clashtyn as jeeaghyn
Co-ghoaill arrane Goaill arrane, reih yn nah arrane Hum, bwoalley bassyn, ymmyd craadey Clashtyn, cummal scarf, bwoalley laue
Cooinaghtyn Ginsh skeealyn Freggyrt ta/cha nel ny cowraghey Cummal as ennaghtyn y nhee
Ronsaghey focklyn Gobbraghey er y choip clou echey hene Feddyn focklyn er y skian vooar marish cooneyder Clashtyn focklyn lhaiht magh

Son cummaltee ayns ny kianglaghyn s’anmey, ta’n NHS gra dy lhisagh obbraghyn ve ny sassey as cur ny smoo geill da ny shey skianyn, myr sampleyr kiaull, nheeghyn dy vennaghtyn as massage laue. Foddee traa unnane-as-unnane lurg ny ayns y phossan ve ny share daue na’n possan hene. Jeeagh er obbraghyn son ny kianglaghyn s’anmey.

Kys lhisagh leeideilee loayrt ayns possan?

  • Cur enn ort hene dagh keayrt, as ymmyd yn ennym share ec dagh persoon.
  • Loayr dy moal, cur un cheim ec y traa, as soilshee roish my loayrys oo.
  • Feysht cuirraghyn foshlit (“Insh dou mychione…”) ny reihyssyn aashagh, cha nee feyshtyn prowaltagh (“Vel cooinaght ayd…?”).
  • Ny jean kiartaghey. Cur booise da dagh fer son dagh cooney.

Ta ny smoo mychione shoh ayns nyn lioar-stiuree coyrleyn coloayrtys.

Cur jerrey mie er, as lhiggey da sleih goll ersooyl

Ta scuirr ny eiyrtys mie. Jean tastey jeh cowraghyn dy vel peiagh skee, neu-feagh ny seaghnit, as lhig da cooneyder cur shooyl ny soie feagh elley daue. Foddee persoon ta doostey beg ayns co-ghoaill arrane ve ny vud sheeoil.

Cur jerrey er dagh possan ayns yn un aght, lesh arrane ennoil ny booise aashagh, myr shen dy vel y jerrey feagh as ry-erkinnagh. Ny lurg shen, screeu sheese cre ren gobbraghey as quoi ghow soylley jeh. Ta ny noteyn shen jannoo yn nah churrym ny share.

Feyshtyn cadjin

Cre’n mooadys possan ta mie son obbraghyn cooinaghtyn?

Cha nel un earroo kiart ayn, as t’eh croghey er ny cummaltee, y çhamyr as yn earroo foirn t’eu. Ta ymmodee foirn feddyn magh dy vel possanyn beggey cur caa da dagh fer fakin, clashtyn as goaill ayrn, choud’s ta caglymyn mooarey ny keayrtyn faagail ny smoo sleih jeeaghyn. My t’ou cur caglym mooar er, cur foirn ny obbreeyn saasee stiagh dy hoie mastey ny cummaltee as dy chooney lesh unnane ny jees.

Kys neem’s stiurey possan lesh ablidyn anchasley?

Jean aarloo son ny smoo na un aght dy ghoaill ayrn ayns dagh obbyr. Ayns co-ghoaill arrane, ta paart dy leih goaill dagh fockle, ta paart craa ny hum, as ta paart cummal craadey. Ayns bingo jallooyn, ta paart feddyn ny jallooyn oc hene choud’s ta cooneyder cowraghey da feall elley. Soie sleih ta feme ny smoo cooney orroo marish oltey foirn ny obbree saasee.

Kys neem’s cloie bingo jallooyn gyn eh y yannoo goll rish cohirrey?

Eam dagh jalloo derrey ta kaart dagh fer lane, myr nagh vel peiagh erbee faagit magh. Loayr mychione dagh jalloo tra t’eh cheet, as jean shaghnaghey er leaghyn son cosneyderyn ny cur yn un red beg da dagh fer. She taitnys ry-cheilley as coloayrtys y churrym, cha nee quoi ta jeant hoshiaght.

Foddee’m ny gammanyn eu y ymmyd er skian mooar ayns possan?

Foddee. Ta ny gammanyn ain gobbraghey ayns jeeaghder-lin, myr shen foddee oo ad y oscailley er laptop ny tablet cochianglt rish çhellveeish ny taishbyneyder. Ta kaartyn clou da prental as eamder er y skian ayns Picture Bingo. Ta Finish the Saying as Picture Pairs gobbraghey mie er skian mooar myrgeddin, lesh unnane cramman son y phossan.

Bun-farraneyn

Ta shin kiangley rish ny sheshaghtyn as ny ronsaghyn ta’n duillag shoh croghey orroo. Va dagh fer jeu er ny phrowal tra va’n duillag jeant ass y noa.

  1. Alzheimer's Association Dementia Care Practice Recommendations · Alzheimer's Association (The Gerontologist, 2018)
  2. Activities · Alzheimer's Association
  3. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
  4. Communication · Alzheimer's Association
  5. The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  6. Activities for dementia · NHS

Aarloo son cloie meen?

Caslyssyn mooarey, gyn reilleyder-traa, gyn poyntyn as veg dy chur nyn nennym lesh. Cloie ry cheilley ayns y jeeagheyder-moggey eu.

Gow ny cloiaghyn shoh lhiat

Yn app nastee Golden Moments son iPhone, iPad as Android: teelanyn caslys mooarey, cloiaghyn lesh fotografyn y lught-thie eu hene, as bundeelyn caslys ta gobbraghey gyn Wi‑Fi. Gyn coontys, fograghyn, reilleyder-traa ny poyntyn.