Mvutu ya nkufi
Bisalu ya kumanisa bingana ke tangaka ngana ya mezabanaka mpi ke telamaka na ntwala ya ngogo ya nsuka, bonso « Tanga ve bana ya nsusu na ntwala nde bo... » Muntu lenda manisa yo, to ponaka yo na kati ya baponde zole to tatu. Sadila bingana yina muntu yina nge ke sadisaka yelaka na yo, pesa baponde, mpi baka mvutu yonso bonso luyantiku ya mbote ya disolo, kansi ve bonso mvutu ya mbote to ya mbi. Golden Moments ke pesaka kisalu ya kumanisa bingana ya ofele yina nge lenda sala na tableti to na ordinatere.
- Sadila bingana ya luzingu mpi ya kinkulu ya muntu, mpi pesa baponde ya nsuka ntangu mvutu ya ngolo ya kupesa.
- Tanga kitini ya ntete malembe, telama, mpi vanda. Kota ve na ngogo nswalu, mpi yula ve bonso ekizame.
- Baka mvutu yonso bonso luyantiku ya mbote. Tuba « Yayi kele dyambu ya mbote » mpi solula, na kisika ya kusoba.
- Bingana yankaka lenda vanda mpasi na kubakisa. Vanda kaka na bingana ya pete, ya mezabanaka sambu na bantu yina kele na mpasi ya kuyibuka mambu ya mingi.
- Yambula ntangu nzala ya kusala ke manaka. Minuta tanu to kumi ya bingana lenda vanda ntangu ya mvimba, ya kiese.
Na lutiti yai (bitini 7)
Kisalu ya kumanisa bingana ke sadilaka ngana ya mezabanaka yina ke telamaka kaka na ntwala ya ngogo na yo ya nsuka. Sambu na bantu mingi, yau lenda vanda ntangu ya mbote, ya pete ya kukabula ti muntu. Kisalu yai ke salaka mbote sambu bangogo kele ya ntama mpi ya mezabanaka, mpi muntu kele ve na mfunu ya kuyibuka mambu ya bubu. Lutwadisu yai ke monisa mutindu ya kusala yo, mutindu ya kupona bingana, mpi mutindu ya kubumba yo na mawete.
Kisalu ya kumanisa bingana kele nki?
Yau kele kisalu ya nkufi yina muntu mosi ke tangaka kitini ya ntete ya ngana mpi muntu ya nkaka ke manisaka nsuka. Bambandu kele « Bisalu ke tubaka mingi kuluta… » mpi « Nsusu yina ke telamaka na suka… » Muntu lenda tuba nsuka na ndinga ya ngolo, sonika kidimbu na yo, to pona na kati ya baponde zole to tatu yina nge ke pesaka. Bantu yankaka ke sepelaka kuvanda muntu yina ke tangaka kitini ya ntete.
Golden Moments ke pesaka yau bonso kisalu ya kumanisa bingana ya ofele ti masonama ya nene. Nge lenda sala yo mpi kukonda ekran, na kutuba kaka kitini ya ntete mpi kuvanda.
Mutindu ya kusala yo, na matambi
- Pona ntangu ya pima mpi vanda na ntwala ya muntu, na nivo mosi ya meso.
- Tanga kitini ya ntete malembe, na ndinga ya mawete, mpi telama. National Institute on Aging ke pesaka ndongisila ya kutuba malembe mpi ya kusadila bafraze ya nkufi, ya pete.
- Vanda. Pesa masekonde mingi. Kana mvutu kele ve, pesa baponde zole to tatu, mpi mosi na kati na yo kele ya mbote.
- Yamba mvutu yonso. « Ee, yango kele yo » to « Mono yindulaka ve mutindu yina » ke bumbaka ntangu na mawete.
- Solula na yandi na ntwala ya ngana. Yula mambu yina yo ke tendula sambu na yandi, to kisika yina yandi waka yo. Awa kele mfunu ya kieleka ya kisalu.
- Yambula na ntwala nde yandi lembaka. Bingana fioti mpi kuseka mosi kele ntangu ya mvimba.
Kupesa baponde kukonda kusosa biyano ya sikisiki
Baponde mingi lenda sadisa kisalu kuvanda pete, kansi yo lenda monana mpi bonso ekizame kana nge ke pesaka yo bonso nsonge. Bumba ndinga na pete. Tuba « Nge ke zola kuwa nsuka to pona mosi? » na kisika ya « Yina ya nki kele ya mbote? » Pesa baponde na nima ya kupema fioti, kansi ve na ntwala nde muntu me baka dibaku ya kupesa mvutu.
Kana muntu ke mona mpasi to nsoni, yambula kisalu mpi soba na dyambu yankaka. Bandongisila na beto ya kusolula ke tendula mutindu ya kusoba nzila kukonda kusala makelele.
Kupona bingana yina me fwanana ti muntu
- Sadila bingana ya muntu yandi mosi. Yula bantu ya dibuta mambu yina tata to mama to nkwelani na yandi vandaka kutuba mbala na mbala. Bingana ya kileke mbala mingi ke zabana nswalu.
- Pona bingana ya nkufi, ya luzingu ya konso kilumbu. Bangana ya ntangu, ya kikuku, ya kilanga, ya dibuta mpi ya bansungi me zabana mingi mpi ke petaka na kulanda.
- Bumba yo na pete. Bingana yina ke sadilaka bangogo ya ntama to malongi ya mpasi lenda vanda mpasi na kubakisa. Bumba yo sambu na bantu yina ke sepelaka na yo.
- Tala ndinga. Bingana mingi ke balukaka ve mbote na ndinga yankaka. Sadila bingana yina muntu ke zabaka na ndinga na yandi mosi, ata kana nge fwete sosa yankaka ya mpa.
Bingana na kutadila mambu
Na konso mbandu na nsi, nsuka kele na kati ya bakiparantezi sambu na nge. Tanga kaka kitini ya ntete, mpi na nima vanda.
- Ntangu: « Mvula na ntwala ya ntangu ya nsambwadi… » (nsuka: « ntangu ya mbote na kumi na mosi »); « Konso dituti ke na… » (nsuka ya mbote).
- Kikuku mpi madia: « Bambombi mingi… » (ke bebisaka ndunda); « Tanga ve bana ya nsusu… » (na ntwala nde bo basika).
- Nzo mpi dibuta: « Nzo kele kisika yina ntima… » (kele); « Mengwa kele ngolo kuluta… » (maza).
- Bansungi mpi kilanga: « Bamvula ya Aprili ke nataka… » (bintuntu ya Mai); « Nge ke katukaka mambu yina nge… » (kunaka).
Ebuna kana muntu lenda pesa mvutu ve?
Bantu yankaka lenda zwa ve bangogo na bitambi ya nsuka. Yambula ve ngana. Tanga yo, seka, mpi bingisa mvutu na kidimbu ya maboko, na kunikisa ntu, to na kupona kifwanisu. Kukabula ntangu ya ngana ya mezabanaka kele kaka ntangu ya kukabula. Nge lenda vukisa kisalu yai ti miziki, malafu ya tiya, to kusimba diboko na mawete, mutindu beto ke tendulaka na bisalu sambu na bitambi ya nsuka.
Bandila yankaka ya kusadila bingana
Bingana lenda nata na masolo ya luzingu ya ntama ya muntu. Nge lenda bingisa masolo na bangyufula ya bangyufula ya kuyibuka mambu ya ntama, to sala kisalu ya me fwanana bonso bakarte ya disolo. Sambu na bandongisila mingi ya kilumbu, tala bisalu sambu na bantu yina ke na mpasi ya kuyibuka mambu.
Bangiufula ya mbala mingi
Kisalu ya kumanisa bingana sambu na bantu yina ke na mpasi ya kuyibuka mambu kele nki?
Yau kele kisalu yina ke tangaka ngana ya mezabanaka tii na ngogo na yo ya nsuka, mpi na nima ke bingaka muntu na kumanisa yo. Muntu lenda tuba nsuka na ndinga ya ngolo, sonika kidimbu na yo, to kaka kuwa kiese ya kuwa ngana. Golden Moments ke pesaka mutindu mosi ya ofele yina ke monisaka baponde na ekran mpi ke monisaka nsuka malembe.
Keti kisalu ya kumanisa bingana kele ekizame ya kuyibuka mambu?
Yo lenda monana mutindu yina kana yo ke salamaka bonso ekizame. Sala yo bonso ntangu ya mawete, ya pima, pesa baponde, konda kutadila mvutu yina ke pesaka mpasi, mpi monisa ve ntalu. Lukanu kele kiese mpi disolo.
Bingana ya nki me fwanaka mingi sambu na bambuta yina ke na mpasi ya kuyibuka mambu?
Bingana ya nkufi, ya mezabanaka na mambu ya luzingu ya konso kilumbu ke salaka mbote mingi: bingana ya ntangu, ya kikuku, ya nzo, ya dibuta to ya bansungi. Bingana ya kileke ya muntu mbala mingi ke zabana nswalu. Buyaka bingana ya nzenza yina lenda vanda mpasi na kubakisa.
Keti beto sala nki kana muntu ke pesaka nsuka ya kuswaswana?
Yamba yo na mawete mpi yula mambu yina yau ke tendula sambu na yandi. Bantu mingi ke pesaka nsuka ya kuswaswana kansi ya mbote, to nsuka ya ngana yankaka. Sadila yo bonso nzila ya kuyantika disolo na yandi.
Bisina ya masolo
Beto ke tulaka balien na bimvuka mpe bansosa yina lutiti yai me simbama. Konso kima me talatamaka ntangu lutiti me vutukilamaka na mpa.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS