Kollet ar selaou ha riskoù ar c'hlenved

Boutin eo kollet ar selaou e-pad an oad, hag ar studierien a gemer anezhañ en-dro evel ur riskl evit ar c’hlenved. Met n’eo ket ar skeudennoù-selaou ur doare sur da harzañ ar c’hlenved : an arnodiad gwellañ betek-henn en deus roet disoc’hoù kemesk. Ar pajenn-mañ a ziskouez petra a ziskouez ar studi, penaos kaout ho selaou gwiriet, petra eo skeudennoù-selaou ar Stadoù-Unanet, ha penaos kaozeal aesoc’h.

Perak eo pouezus ar selaou evit ar yec’hed ar spered?

Kollet ar selaou a zo liammet gant ur riskl uheloc’h a c’hlenved. Komisioned Lancet 2024 a gont war-dro 7% eus ar c’hlenved er bed a-bezh, hervez ar gontadenn-mañ, hag ar c’hollet selaou a zo gant ar rann brasañ eus an 14 abeg a c’haller kemmañ, hervez model ar Gomisioned. Hervez kontadenn UCL, e vez kavet ar c’holesterol LDL uhel gantañ e heul.

Kavoù pennañ ar Gomisioned :

• Riskl uheloc’h gant kollet ar selaou. E dadansadenn a-stroll eus c’hwec’h studi a-vat, e oa tua 37% a riskl uheloc’h evit ar c’hlenved gant an dud a oa kollet selaou eget an dud gant ur selaou normal.
• Ar gwashoc’h, ar muioc’h a riskl. Ar studioù a welas pegen fall e oa ar c’hollet a rae ar riskl kreskiñ a-fed ma tiskoe ar selaou.
• Abegoù posupl, n’int ket bet diskouezet c’hoazh. Ezhomm a zo da gaout an unigezhded, ar spered pounner, an dibour a stimadur evit ar c’herc’h, hag an efedus kreizhenn a ra ar selaou.

Kollet ar selaou a zo boutin. Hervez an Institouezh Nasionel an Oad (NIA), e kollo tri-hanter an oadourien kozh o selaou, ha kreskiñ a ra ar c’hans gant an oad.

Petra a gavas an arnodiad ACHIEVE gant skeudennoù-selaou?

ACHIEVE a oa an arnodiad kentañ en doare randomized war skeudennoù-selaou ha kollet ar goulenn-kollet. Aliesañ e vez dic’hallet an disoc’hoù, setu amañ an neuze eus an danevell embannet.

• Piv a oa e-barzh : 977 den etre 70 ha 84 vloaz gant kollet selaou dizoloet ha hep kudennoù bras war ar soc’hder, e pevar lec’h kumuniezh e Stadoù-Unanet.
• Petra a oa keñveriet : Un hanter a resevas skeudennoù-selaou ha kendrec’hioù kuzuliañ gant un audiologour. Ar re all a resevas ur programm skoazell war an oad iac’h.
• Disoc’h pennañ : Goude tri bloaz, n’oa disheñvelder ebet etre ar stroll·ioù war ar goulenn-kollet a-bezh.
• Disoc’h ar strollad bihan : Eus daou vammenn e voe dibabet an dud. 238 den a zeuas eus ur studi kalon a veze graet dija pell zo (ARIC), ha, a-hevelep, e oant e riskl uheloc’h a goulenn-kollet. E ar strollad-se, e oa ar goulenn-kollet 48% nebeutoc’h gant skeudennoù-selaou. Ouzh ar 739 gwirvoullad iac’h eus ar c’humuniezh, ne oa ket effet soñj.

Penaos lenn an disoc’hoù en un doare onest :

• Ne oa effet ebet war-fed.
• Kavet e voe disoc’h ar strollad bihan en un analizh eilrenk eus ur strollad bihanoc’h, ha ret eo kadarnaat anezhañ gant studioù all.
• Ar re a oa o kemer perzh a oa anat peseurt programm a oa dezho, ha gallout a ra se kemmañ an disoc’hoù.
• Lenn Komisioned Lancet an testennoù evel skeudenn e vez skoazellet an dud gant skeudennoù-selaou dreist-holl pa vez ganto kollet ar selaou ha reizhder ar riskloù c’hlenved all.

Gwir eo n’eo ket skeudennoù-selaou ur doare sur da harzañ ar c’hlenved. Met skoazellañ a reont an dud da glevet, da gemer perzh er gaozeadennoù ha da chom e darempred, ha se a ra reizh ar soñj da glask anezhe.

Penaos ouzhpenn e vez gwiriet ma selaou?

Kuzuliañ a ra an NIA mont da welet ur medisin ma’z eo ac’hanoc’h pe an hini a bleguit ­outañ :

• Gant an dra o deus poan da gompren an dud war an telefon
• Gant an dra o deus poan da heuliñ ar gaozeadennoù pa vez daou pe muioc’h o kaozeal
• A c’houlenn alies ouzh an dud lavarout a-nevez
• A lak an TV da vezañ ken uhel ma kasont kuzh an dud all
• A zo poan dezhañ kompren ar gomzoù gant sonerezh war-dro
• A soñj e kaozeal an dud all gant mouchoù-sul

Kregiñ a reer gant ur medisin kentañ, a c’hall ho kas da ur audiologour (un arbenner eus ar selaou) pe da ur medisin skouarn, fri ha gorre. Ur stad boutin eus kollet ar selaou eo prenn-skouarn a c’hall ur medisin gwiriañ. Kollet ar selaou prim a zo ur fazi a yec’hed, ha kuzuliañ a ra an NIA mont da welet ur medisin war-eeun.

Gallout a ra kollet ar selaou bezañ kemmesket gant dizoare. Notennañ a ra an NIA e vez soñjet a-fazi weithiau e-keit ha ne c’hall ket an oadourien kozh selaou mat bezañ dizoare, dizengan pe reizhdiell. Ma welit unan a ya en e-unan pe a chom hep kemer ar pezh a vez lavaret, ur gwiriadenn selaou a zo ur stad kentañ mat.

Petra eo ar skeudennoù-selaou OTC?

Abaoe 17 a viz Here 2022, en deus aotreet an FDA ur rummad skeudennoù-selaou dre ar gontrol (OTC) hep resev. Setu penaos e keveriont gant skeudennoù-selaou gant resev :

Lavarout a ra an FDA n’int ket evit ar c’hollet selaou bras pe fonnus. Kuzuliañ a ra mont da welet ur medisin, dreist-holl ur medisin skouarn, fri ha gorre, a-raok prenañ mar hoc’h eus :

• Poan pe enkrezh er skouarn
• Dour, pus pe gwad a zeu eus ar skouarn e-pad an 6 miz diwezhañ
• Kemmoù prim pe dre-blij er selaou
• Selaou gwashoc’h en unan eus ar skouarnoù, pe kanadenn e unan eus ar skouarnoù hepken
• Fiñvoc’h pe gwasoc’h
• Kalz a eozh er skouarn

Gouzout a ra an dud ober gant ar skeudennoù-selaou a dalvez pleustr, neuze gwiriit ar reolennoù distreiñ a-raok prenañ, evel ma kuzul an FDA. Kuzuliañ a ra an NIA goulenn ha kemer ar c’hostezh gant ho asurañs, mar kav ganeoc’h ur rann eus ar c’hostezh. Evit an hini a chom gant ar c’hlenved, ur audiologour a c’hall skoazellañ da zibab peseurt seurt skeudenn-selaou ha kempenn a vo aesañ ar gwellañ ganti bemdez.

Penaos kaozeal aesoc’h gant an hini a zo kollet e selaou?

Kuzuliañ a ra an NIA :

1. Tro ho tremen d’an hini ha derc’hel ho daoulagad war-zu, en ur sklaerijenn vat, evit ma c’hall gwelet ho minoù ha ho fizioù.
2. Kavit ul lec’h dibar. Diffoezit an TV pe tennit kuit diouzh ar sonerezh.
3. Komzit un tamm uhelloc’h, met na grit ket kaout. Komzit en un doare naturel ha gant un dizhenn resis.
4. Derc’hit ho c’henoù digor. Na zebrit ket, na gnaouit ket ar gomz, na guzhit ket ho genoù pa gomzit.
5. Adlavarit gant geriou all mar ne vez ket komprenet. Gwelloc’h eo lavarout un dra all eget lavarout an hini kentañ en-dro.
6. Unan ouzh unan. En ur strollad, ober un dra da vezañ an hini a vez degemeret.
7. Bezit pasiant ha goulennit penaos e c’hallit skoazellañ.

Ar c’hunuzhioù-mañ a vank ket da labourat mat a-stroll gant hor c’hunuzhioù kaozeal evit ar c’hlenved. Ar skeudennoù a ro ivez ur skoazell evit ar selaou. Pared skeudennoù ha Kartenn ar gaozeadenn a sell ouzh ar pezh a welit, ha Echuit al lavar a laka ac’hanoc’h da ziskouez an dibenn en ur lavarout anezhañ. Evit ar galvoù, sellit ouzh hor gwidenn galvoù telefon ha video.

Ar gweled a bouez ivez

Er bloavezh 2024, ouzhpennet en deus Komisioned Lancet ar gollet gweled dibaouezet evel ur riskl nevez. Hervez kontadenn UCL, e vez tua 2% eus an degouezhioù c’hlenved abalamour da se, ha kuzuliañ a ra ar Gomisioned ma vefe an dud en ur c’hallout kaout ur wiriadenn ha ur c’hempenn evit kudennoù gweled. Kuzuliañ a ra an NIA ur gwiriadenn lagad dre ledan bep bloaz pe daou bloaz goude 60 vloaz, ha gwiriañ ivez ar presk gant ar sperlunoù. Kement a jeu, ma vez kemmoù bihan en ur welet, e c’hall kreskiñ ar riskl a gouezhadennoù.

Kaozit gant ur medisin

Goulennit ur medisin diwar-benn gwiriadennoù selaou ha gweled ma welit unan eus an arwezioù a-us. Gortozit tuioc’h da vezañ soinget ma vez kollet ar selaou prim, poan skouarn pe dour a zeu eus ar skouarn. Ma tegemerit kont eus unan all a chom gant ar c’hlenved, lavarit d’ e Medisin kemmoù ar selaou pe ar gweled, a c’hall kemmañ ar c’hiz, ar surentez ha penaos e c’hall an den kemer perzh.

Titour generel eo ar pajenn-mañ, n’eo ket kuzul medisinel. Gwelit hor disklaeriad medisinel. Lenn muioc’h diwar-benn darempred sokial ha yec’hed ar spered.