Jantyssyn

Obbraghyn Kiaull son Sleih lesh Co-ennymys

Er ny yannoo ass y noa Lhaih 5 minnidLiorish fwirran Golden Moments · Marrish ta shin screeu

Yn answoor giare

Ta kiaull ny red yindyssagh aashagh dy rheynn rish fer ennagh ta cummal lesh co-ennymys. Croo rolley kiaull persoonagh veih’n chiaull jeh’n aegid oc, nyn gredjue as nyn lught-thie, cloie eh gyn feyshtyn ny feiyr çheu-chooylloo, as goaill arrane, bashtal, crommey ny just clashtyn ry cheilley. Reih kiaull sheeoil ny kiaull bio dy chur cooie rish y traa, freill y çheean meen, as scuirr my ta arrane cur seaghyn orroo.

  • Ta kiaull persoonagh gobbraghey share: ny sorçhyn chiaull va graih oc orroo myr dooinney aeg ny ben aeg, marish kiaull veih’n chredjue, cultoor as taghyrtyn lught-thie oc.
  • Cloie un red ec y traa, gyn feyshtyn as y chellveeish er ny chastey.
  • Ta goaill arrane, bashtal, crommey as just clashtyn ooilley aghtyn dy ghoaill ayrn.
  • Jean ymmyd jeh kiaull ny s’sheeoil dy chur shee er as kiaull ny s’bio dy hroggal y chree, as jeeagh kys ta’n persoon freggyrt.
  • Ta’n rannsagh er shirveishyn kiaull er nyn gurneil coon; ta shin coyrlaghey kiaull myr red taitnyssagh dy rheynn, cha nee couyr.
Er y duillag shoh (6 rheynn)
  1. Cre ny obbraghyn kiaull ta gobbraghey son sleih lesh co-ennymys?
  2. Kys t’ou croo rolley kiaull persoonagh?
  3. 15 obbraghyn kiaull dy eab
  4. Cur kiaull cooie rish y traa
  5. Coyrle son traa mie
  6. Cre ta’n rannsagh gra mychione kiaull as co-ennymys?

Ta kiaull ny red yindyssagh aashagh dy rheynn rish fer ennagh ta cummal lesh co-ennymys. Cha nel eh geearree veg: cha nel freggyrtyn kiart, cha nel ceumyn dy eiyrt orroo. Foddee arrane ennagh cur smiley, cass bashtal ny fockle ny ghaa er nyn goaill marish, eer er laa tra ta taggloo doillee. Cha nel oo laccal agh y chiaull kiart son y persoon shoh as tammylt feagh dy chloie eh.

Cre ny obbraghyn kiaull ta gobbraghey son sleih lesh co-ennymys?

Ta clashtyn, goaill arrane, bashtal, crommey as loayrt mychione kiaull gobbraghey dy mie. Ta’n National Institute on Aging coyrlaghey kiaull y chloie, loayrt mychione y chiaull as yn ellyneyder, goaill arrane ny daunsin rish arraneyn ennagh, as goll dys cuirraghyn kiaullee ny claaghyn ayns y cho-phobble. Ta’n Alzheimer’s Association gra myrgeddin dy vod gleashaght lheid as bashtal ny daunsin cur rish y taitnys, as dy vod kiaull ve ny aght dy cheet ry cheilley erreish da focklyn ve doillee.

Kys t’ou croo rolley kiaull persoonagh?

Yn red smoo ymmydoil oddys oo jannoo, shen rolley kiaull ta keeallagh da’n persoon shoh. Ta’n NHS myrgeddin cur geill da chiaull lesh keeall persoonagh. Shoh aght aashagh dy chroo fer.

Toshiaght lesh y vea oc

  • Yn eash jeig as feed oc. Smooinee er cre va er y radio, ec daunsin as ayns scannanyn tra v’ad aeg.
  • Tammyllyn mooarey. Yn chiaull ec y phoosey oc, y chied dauns, ny albym mie son troailt lught-thie.
  • Credjue as cultoor. Arraneyn-crauee, kiaull spyrrydoil, ny arraneyn ayns y chied çhengey oc.
  • Obbyr as shirveish. Possanyn kiaullee, arraneyn obbree, ny kiaull bentyn rish traa ayns y çhirveish chaggee.
  • Cre ta’n lught-thie cooinaghtyn. Feysht da braaraghyn as shuyraghyn, paitçhyn as shenn chaarjyn cre v’ad dy kinjagh cloie ny goaill.

Smooinee ayns sorçhyn, cha nee arraneyn ny lomarcan

Mannagh vel oo shickyr raad dy gholl er hoshiaght, jean eab er tammylt beg jeh dagh fer shoh as jeeagh er y freggyrt: big band as swing, doo-wop, Motown as soul, rock and roll moghey, country and western, bluegrass, arraneyn-crauee, arraneyn Broadway, jazz, kiaull Ladjynagh lheid as boleros ny mariachi, polka, kiaull theayagh as kiaull chlassicagh. Freill shen ta cur smiley ny cass bashtal; jean shaghey shen ta cur jymmoose.

Jean eh aashagh dy chloie

  • Gyn feyshtyn. Ta’n Alzheimer’s Association cur raaue dy vod feyshtyn cur marranys. Jean ymmyd jeh kiaull er ny laadey sheese, CD-yn, claaraghyn ny shirveish gyn feyshtyn.
  • Un ghaaire aashagh. Loayreyder lesh un chramman mooar, ny rolley kiaull er ny chur er-lheh as aarloo, myr shen dy vod peiagh erbee toshiaght eh.
  • Daa rolley ghiare. Rolley sheeoil son shee as rolley bio son troggal y chree.
  • Cur lipaid er. Screeu ennym y phersoon as “kiaull share” er y ghaaire, myr shen dy vod lught-thie as lught-obbee cur ymmyd jeh myrgeddin.

15 obbraghyn kiaull dy eab

  1. Clashtyn ry cheilley. Soie lhiattee ry lhiattee gyn red erbee elley goll er. Ta clashtyn obbyr lane.
  2. Goaill arrane marish. Toshiaght goaill arrane uss hene. Ta cronnane ny glenney ny focklyn dy liooar.
  3. Bashtal ny tappal y cheim. Bwoailley ny glioonyn, tappal y voayrd, ny ymmyd y yannoo jeh drumaig ny craa beg.
  4. Daunsin moal. Cum laueyn as cromm ayns y choggyl, ny dauns ny hoie, gleashaghey ny roihaghyn ry cheilley.
  5. Daunsin lesh scarfyn. Craa scarfyn eddrym ayns traa rish y chiaull, ny shassoo ny ny hoie.
  6. Loayrt mychione y chiaull. Cur cuirrey, ny jean prowal: “Ta shoh jeeaghyn gollrish halley daunsin. Insh dou mychione ny daunsin.” Ny jean rieau briaght “Vel cooinaght ayd er yn arrane shoh?”
  7. Cloie albym lane. Cur er claar va graih oc er, veih toshiaght gys jerrey, marish caafe.
  8. Jeeagh er coodaghyn albym. Ta shenn choodaghyn claar mie son loayrt mychione coamrey, gleashtanyn as eddinyn.
  9. Jeeagh er kiaull-chloie. Ta kiaull-chloie ny cuirrey kiaullee er scannan veih’n eash oc mie son fastyr. Scuirr son tammylt.
  10. Cloie greie chiaullee t’ad toiggal. Foddee fer va cloie yn piano ny yn gitar goaill soylley jeh cloie aashagh. Ny s’anmey, ta reih magh kuse dy noteyn ry cheilley dy liooar.
  11. Kiaull choud’s t’ou gobbraghey. Cloie arraneyn share choud’s t’ou filley eaddagh ny cur y voayrd.
  12. Arrane moghrey. Toshiaght dagh laa lesh yn un arrane gennal myr ayrn jeh’n choorse laaoil.
  13. Goaill arraneyn-crauee. Cloie kiaull veih’n chredjue oc as goaill arrane ry cheilley.
  14. Goll stiagh ayns possan arrane. Ta’n NHS cur sheese possanyn arrane myr red mie son imnea as slaynt vie. Feysht ayns ynnyd mychione possanyn arrane cooie son co-ennymys.
  15. Goll dys kiaull bio. Cuirrey kiaullee ghiare ayns y cho-phobble ny possan çheumooie. Soie er-gerrey da’n dorrys as immee traa erbee s’laik lhiat.

Son obbyr eddrym lesh focklyn ennagh, jean eab er cur jerrey er y raa, raad oddys oo dagh keayrt soilshaghey yn jerrey.

Cur kiaull cooie rish y traa

Ta’n Alzheimer’s Association coyrlaghey ymmyd y yannoo jeh kiaull dy chroo yn aght t’ou geearree: kiaull sheeoil son aght feagh, as arrane bio veih aegid fer ennagh dy hroggal y chree.

Tammyl Jean eab er Coyrle
Girree Arrane ennagh, gennal Yn un arrane dagh moghrey t’eh cowrey meen
Obbraghyn thie Arraneyn bio share Foddee kiaull cur er obbyr ve myr sheshaght
Bee Kiaull greie meen Freill eh injil nagh bee eh goaill ynnyd jeh gee
Fastyr anmagh Kiaull sheeoil, ennagh ayns soilshey mie Jeeagh er anvea fastyr anmagh
Traa lhiabbee Kiaull moal, meen Leodaghey y çheean as ny soiljaghyn ry cheilley
Stayd jerree Ny arraneyn s’ferr lheu, feer veen Soie er-gerrey as cum laue

Coyrle son traa mie

  • Cur magh feiyr elley. Ta’n Alzheimer’s Association coyrlaghey dooney uinnagyn as dorrysyn as castey y chellveeish, myr shen dy nee kiaull yn ynrican sheean.
  • Freill y çheean meen. Lhisagh kiaull ve cooie, cha nee ard. My ta’n persoon gymmydey cooneyderyn clashtyn, jean shickyr dy vel ad ayn as gobbraghey; jeeagh er clashtyn.
  • Jeeagh son cooinaghtyn trimshagh. Ta paart dy arraneyn cur lesh trimshey, caggey ny coayl. My ta arrane cur seaghyn orroo, cur gerjagh daue as caghlaa eh.
  • Lhig daue stiurey. My oddys eh, lhig da’n phersoon reih y chiaull, as goaill rish “cha nel”.
  • Scuirr traa erbee. Ta queig minnidyn dy chiaull obbyr mie. Myrgeddin ta castey eh as soie dy feagh.

Cre ta’n rannsagh gra mychione kiaull as co-ennymys?

Ta’n toshiaghtys coon. Ren Cochrane review 2025 jeeaghyn er 30 studeyrys er shirveishyn kiaull er nyn gurneil, dy mennick marish possanyn ayns thieyn kiarail. Hooar eh magh dy row ny shirveishyn shoh te laik dy lhiasaghey cowraghyn trimshid beggan, cosoylit rish kiarail cadjin, agh cha row eh feddyn eiyrtys baghtal er anvea, slaynt vie ny smooinaghtyn as cooinaghtyn, as cha row eiyrtyssyn erbee tannaghtyn erreish da ny shirveishyn jerrey.

Ta shin rheynn kiaull er-yn-oyr dy nee aght taitnyssagh, feagh dy cheau traa ry cheilley eh, cha nee couyr. Son buill-phossan, jeeagh er obbraghyn possan ayns thieyn kiarail; son ymmyd kiaull marish jallooyn as skeealyn, jeeagh er obbraghyn cooinaghtyn.

Feyshtyn cadjin

Cre’n sorçh chiaull share son fer ennagh lesh co-ennymys?

Kiaull ta’n persoon er n’ennaghtyn as er ve graihagh er rish foddey, dy mennick veih’n eash jeig as feed oc, marish kiaull veih’n chredjue, cultoor as cooishyn lught-thie oc. My oddys oo, lhig daue reih. Jeeagh er yn eddin as y corp oc dy hoiggal cre s’gooidsave lhieu, as jean shaghey red erbee ta jeeaghyn dy chur seaghyn orroo.

Lhisagh dou ymmyd y yannoo jeh clashtynaghyn?

Ta paart dy leih goaill soylley jeh clashtynaghyn er-yn-oyr dy vel ad cur magh feiyr, as ta feallagh elley feddyn ad neu-chooie ny doillee. Jean eab er loayreyder hoshiaght my oddys shiu clashtyn ry cheilley. My t’ou gymmydey clashtynaghyn, freill y çheean injil as fuirri er-gerrey.

Vod kiaull cooney lesh anvea ny imnea?

Foddee kiaull sheeoil, ennagh cooney dy chroo aght sheeoil, as ta’n Alzheimer’s Association coyrlaghey ymmyd y yannoo jeh kiaull dy chur er bun yn aght t’ou geearree. Cha nel eh gobbraghey dagh keayrt. My ta’n persoon seaghnit, jeeagh son pian, accrys, feiyr ny skeeys myrgeddin.

Vod sleih lesh co-ennymys ayns y stayd jerree foast goaill soylley jeh kiaull?

Foddee mooarane jeu. Ta’n Alzheimer’s Association gra dy vod persoon ayns y stayd jerree foast bashtal rish y cheim ny goaill arrane marish arrane veih’n aegid oc. Soie er-gerrey, cloie kiaull dy meen as cum y laue oc ny cromm ry cheilley.

Bun-farraneyn

Ta shin kiangley rish ny sheshaghtyn as ny ronsaghyn ta’n duillag shoh croghey orroo. Va dagh fer jeu er ny phrowal tra va’n duillag jeant ass y noa.

  1. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
  2. Does music-based therapy help people with dementia? · Cochrane
  3. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  4. Activities for dementia · NHS

Aarloo son cloie meen?

Caslyssyn mooarey, gyn reilleyder-traa, gyn poyntyn as veg dy chur nyn nennym lesh. Cloie ry cheilley ayns y jeeagheyder-moggey eu.

Gow ny cloiaghyn shoh lhiat

Yn app nastee Golden Moments son iPhone, iPad as Android: teelanyn caslys mooarey, cloiaghyn lesh fotografyn y lught-thie eu hene, as bundeelyn caslys ta gobbraghey gyn Wi‑Fi. Gyn coontys, fograghyn, reilleyder-traa ny poyntyn.