Ŋkuɖodzife fefewo na ame tsitsi siwo ŋkuɖodzinu le gbegblẽm

Ne èdi „ŋkuɖodzife fefewo na ame tsitsiwo” la, nu geɖe siwo nàkpɔ la nye esiwo wowɔ na ame siwo di be yewoado yewoƒe susu kpɔ: karata siwo woɣla, ɣeyiɣi si le ɖiɖim, dzidzenu vovovowo kple dzesiwo. Na ame si ŋkuɖodzinu le gbegblẽm la, nu siawo trɔa fefe wòzua dodokpɔ na nu si va le sesẽm na ame la. Woate ŋu afee fefe mawo ke le mɔ bɔbɔe aɖe nu. Axa sia ɖe alesi woawɔe fia, eye wòfia fefewo siwo wɔa dɔ nyuie le akpa ɖesiaɖe.

Nu ka tae ŋkuɖodzife fefewo xɔasiwo nana ame siwo ŋkuɖodzinu le gbegblẽm la ƒe dzi gbɔna?

Elabena woɖoa ŋu nyatakaka yeyewo léle ɖe susu me, si zi geɖe nye nu gbãtɔ si Alzheimer’s, si nye dementia ƒe nɔnɔme si bɔ wu, gblẽna. Alzheimer’s Association gblɔ be Alzheimer’s ƒe dzesi gbãtɔ si bɔ wu enye kuxi le nyatakaka yeyewo ŋkuɖoɖo me. Le Concentration xɔasia me la, ètrɔa karata eve, èɖoa ŋku afi si wole dzi, eye nèzãa nyatakaka ma aɖabaƒoƒo ʋɛ aɖewo megbe. Esia nye nyatakaka yeye si wòle be nàlé ɖe susu me eye nàɖo ŋku edzi.

Ne ɣeyiɣidzidzenu, dzesi alo gbe aɖe le ŋuɖoɖo si mesɔ o ta la, ame la ate ŋu ase le eɖokui me be woɖe nu si mate ŋu awɔ o la fia, le ame si wòlɔ̃ ŋutɔ ŋkume. Ame geɖe dzudzɔa fefe la vivivi.

Nu si nèkpɔna dzedze nye dɔ bubu eye zi geɖe ele bɔbɔe wu. Ne nèfia asii kplu evelia esime wo ame evea katã le ŋgɔgbea la, enaa dzidzɔ. Eya ta nukpɔsusu lae nye be woana sɔsɔmedidi la nanɔ anyi gake woaɖe ŋkuɖoɖododoa ɖa.

Aleke nàwɔ ŋkuɖodzife fefe wòanɔ bɔbɔe?

Tɔtrɔ siawo wɔa dɔ na karatafefewo, board game-wo kple fefewo le screen dzi.

1. Gblẽ nɔnɔmetataawo ɖe ŋgɔgbea. Nɔnɔmetata siwo nèkpɔna sɔsɔme gakpɔtɔ nye fefe ŋutɔŋutɔ, eye zi geɖe enaa dzidzɔ.
2. Zã nu ʋɛ aɖewo. Dze egɔme kple eve alo etɔ̃ siwo sɔ. Tsɔ bubuwo kpee ne edze abe ele bɔbɔe akpa ene eye wodi be yewoayi ŋgɔ.
3. Tia nɔnɔmetata gã, siwo wònya, eye wosɔ na ame tsitsi. Kplu, dzogbenya alo tɔdziʋu. Menye nɔnɔmetata siwo wowɔ na ɖeviwo alo nɔnɔmetata siwo me nu sɔ gbɔ o.
4. Mifee abe ƒuƒoƒo ene. „Mina míadi avuawo” le „wò ɣeyiɣie” teƒe. Mixɔ ɖe enu le asi fifiame kple kpekpeɖeŋu nana me.
5. Miɖe dzesia ɖa. Mehiã be ame aɖeke naɖu dzi o. Ne ame aɖe bia la, „míewɔe” sɔ gbɔ.
6. Migaƒu du kple ɣeyiɣi o. Ɣeyiɣidzidzenu aɖeke mele eme o, eye migasi le tɔtrɔ dome o.
7. Miƒo nu tso nɔnɔmetataawo ŋu. „Kpɔ tɔdziʋu ma ɖa. Èɖo tɔdziʋu kpɔa?” Dzeɖoɖoa zi geɖe nye akpa si nyo wu.
8. Midzudzɔ le ɣeyiɣi nyui aɖe dzi. Midzudzɔ le sɔsɔme aɖe megbe, esime wòganɔ vivi sem.

National Institute on Aging naa aɖaŋuɖoɖo ma ke: tia dɔwɔna si sɔ kple nu si ame la ate ŋu awɔ, kpɔ dzimaɖitsitsi ɖa, eye nàkpɔ egbɔ be ame la sese le eɖokui me be yewɔe.

Ŋkuɖodzife kple sɔsɔmefefe bɔbɔewo siwo nàte kpɔ

Picture pairs (sɔsɔmedidi kple nɔnɔmetata siwo le ŋgɔgbea)

Picture pairs nye sɔsɔmefefe si me nɔnɔmetata gãwo kple nɔnɔmetata 4 va ɖo 12 le. Nɔnɔmetataawo ate ŋu anɔ anyi akpɔ, eya ta eƒe taɖodzinue nye be nàdi eveawo, menye be nàɖo ŋku afi si wole dzi o. Dze egɔme kple nɔnɔmetata 4. Na ame si le gɔmedzedze ƒe akpa me eye wòdi kuxi sue aɖe wu la, àte ŋu atrɔ ɖe Nɔnɔmetata siwo woɣla ŋu, gake trɔ yi nɔnɔmetatawo ɖeɖefia gbɔ enumake ne meganyo o.

Find the same

Find the same ɖea nɔnɔmetata ɖeka fiana le etame eye tiatia 2 va ɖo 4 le ete. Zi esi sɔ kplii la dzi. Enye sɔsɔmefefe si le bɔbɔe wu le axa sia dzi eye wòsɔ na ame siwo kpɔa grid blibo la abe nu si me nu sɔ gbɔ ene, siwo dome ame geɖe siwo le akpa siwo va emegbe la le, ne ame aɖe nɔ wo xa.

Photo pairs (ƒometɔwo ƒe fotowo ƒe ŋkuɖodzife fefe)

Photo pairs trɔa foto siwo nètia la wozua sɔsɔmefefe: avua, abɔa, alo tɔa to. Amedzro siwo wònya kple teƒe siwo wònya zi geɖe naa dzeɖoɖo dzea egɔme wu nɔnɔmetata ɖesiaɖe. Fotowo nɔa wò browser me eye womeɖoa wo ɖe Internet dzi o.

Sort together

Sort together bia tso asiwò be nàtsɔ nɔnɔmetata ɖesiaɖe ade kusi si me wòle la me, abe nuɖukplɔ̃ƒe alo abɔ me ene. Nuwo ɖoɖo ɖe ɖoɖo nu nɔ te ɖe sidzedze si nènya tso xexeame ŋu ƒe geɖe dzi, menye ŋkuɖoɖo kpuitɔ o.

Picture puzzle

Picture puzzle lãa nɔnɔmetata aɖe ɖe akpa 4 alo 9 me. Zi akpa eve dzi be nàtrɔ wo nɔƒe va se ɖe esime nɔnɔmetata blibo la va do. Nɔnɔmetata blibo la gakpɔtɔ nɔa screen la dzi abe mɔfiala ene.

Karata ŋutɔŋutɔwo le kplɔ̃ dzi

Mehiã screen o. Tsɔ eve siwo sɔ la tso karatagbɔ eve me alo tso nɔnɔmetatakarta ƒe ƒuƒoƒo me. Ðo wo ɖe fli eve me le ŋgɔgbea eye miadi eveawo ɖekae. Emegbe la, àte ŋu aɖo wo ɖe ɖoɖo nu le amadede alo dzesi nu. Alzheimer’s Foundation of America yɔ karatafefewo kple board game-wo be wonye dɔwɔna siwo sɔ na gɔmedzedze ƒe akpa.

Ŋkuɖodzife fefe kawoe sɔ na akpa ɖesiaɖe?

Akpawo nye ŋkɔ bɔbɔewo ko. Wɔ ɖe nu si ame la kpɔa dzidzɔ le eŋu egbea dzi.

Ðe ŋkuɖodzife fefewo kpena ɖe dementia ŋua?

Womeɖee fia be ŋkuɖodzife fefe aɖe daa dɔ, ɖea dzi kpɔtɔna, alo tɔa te dementia o. Cochrane ƒe numekuku aɖe si ku ɖe kɔmpiuta dzi ŋkuɖodzinu hehexɔxɔ ŋu na ame siwo ƒe ŋkuɖodzinu le gbegblẽm vie la gblɔ be kpeɖodziwo mesɔ gbɔ be woagblɔ be exea mɔ na dementia o. Míaƒe mɔfiame si ku ɖe ŋkuɖodzife fefewo kple dementia ŋu ɖe nu si numekukuwo ɖe fia kple nu si womeɖe fia o me.

Esia menye susu be woagafee fefewo o. Alzheimer’s Association ɖoa aɖaŋu be woaƒo susu ɖe dzidzɔkpɔkpɔ ŋu, menye nuwɔwɔ dzi ɖuɖu o. Aɖabaƒoƒo 10 siwo woatsɔ asɔ nɔnɔmetatawo kple dzeɖoɖo tso wo ŋu ate ŋu anye akpa nyui aɖe ŋutɔ le ŋkekea me.

Aleke wòle le ŋkuɖodzife fefewo ŋu na ame tsitsi siwo ŋkuɖodzinu mele gbegblẽm o?

Ne ame tsitsi aɖe si ŋkuɖodzinu mele gbegblẽm o la kpɔa dzidzɔ le fefewo siwo me ɣeyiɣi, dzesiwo kple dzidzenu sesẽwo le ŋu la, naneke megblẽ le eŋu o. Gake mègabu be esia akpɔ wò ta tso dementia ŋu o; womeɖee fia be fefe aɖe wɔa nenema o. Fefe bɔbɔe siwo le etame hã wɔa dɔ nyuie ne dzidzime vovovowo le fefem ɖekae: tɔgbui alo mamã si ŋkuɖodzinu le gbegblẽm kple mamãvi alo tɔgbuiyɔvi ate ŋu asɔ nɔnɔmetatawo abe ƒuƒoƒo ene, evɔ womedo wo dometɔ aɖeke kpɔ o.

Ɣekaɣie nàdzudzɔ alo atrɔ fefe la?

Ŋeŋe, tablet la tutu ɖa, gbɔgblɔ be „nyemate ŋu awɔ esia o” alo dzimaɖitsitsi ƒe dzesiwo katã fia be wòle be nàwɔe bɔbɔe wu alo adzudzɔ. Te nɔnɔmetata ʋɛ aɖewo kpɔ, trɔ nɔnɔmetataawo ɖe ŋgɔgbea, yi Find the same dzi, alo kpɔ nɔnɔmetataawo ko eye miaƒo nu. Ne medi be yeafee kura o la, eya hã nyo. Míaƒe mɔfiame si ku ɖe alesi miafee ɖekae ŋu gblɔ nu geɖe wu tso afɔɖeɖe kple kpekpeɖeŋu ŋu.