Gry pamięciowe dla seniorów z demencją: łagodne wersje bez sprawdzania

Wpisz w wyszukiwarkę „gry pamięciowe dla seniorów”, a większość wyników okaże się stworzona dla osób, które chcą poćwiczyć umysł: zakryte karty, odliczanie czasu, poziomy i punkty. Dla osoby z demencją takie elementy zamieniają grę w test właśnie tego, co stało się trudne. W te same gry można grać łagodniej. Ta strona pokazuje jak i podaje gry, które dobrze sprawdzają się w każdym stadium.

Dlaczego klasyczne gry pamięciowe frustrują osoby z demencją?

Bo opierają się na utrzymaniu w głowie nowych informacji, a to zwykle pierwsza rzecz, na którą wpływa choroba Alzheimera – najczęstsza przyczyna demencji. Alzheimer’s Association podaje, że najczęstszym wczesnym objawem choroby Alzheimera jest trudność z zapamiętaniem nowo poznanych informacji. W klasycznym memory odkrywa się dwie karty, zapamiętuje, gdzie leżały, i wykorzystuje to minutę później. To nowa informacja, którą trzeba zatrzymać i przywołać.

Dodaj do tego odliczanie czasu, punkty albo brzęczyk przy złej odpowiedzi, a osoba będzie przypominana o tym, czego nie potrafi – na oczach kogoś, kogo kocha. Wiele osób po cichu traci ochotę na grę.

Rozpoznawanie czegoś, co widać, to inne i zwykle łatwiejsze zadanie. Wskazanie drugiej filiżanki, gdy obie są na widoku, sprawia przyjemność. Cała sztuka polega więc na tym, by zachować dopasowywanie, a zrezygnować ze sprawdzania pamięci.

Jak sprawić, by gra pamięciowa była łagodna?

Te zmiany sprawdzają się w grach karcianych, planszowych i na ekranie.

1. Zostaw obrazki odkryte. Dopasowywanie widocznych obrazków to nadal prawdziwa gra, często dająca dużo satysfakcji.
2. Użyj mniej elementów. Zacznij od dwóch lub trzech par. Dodawaj kolejne tylko wtedy, gdy jest za łatwo i bliska osoba chce więcej.
3. Wybieraj duże, znajome obrazki dla dorosłych. Filiżanka, słonecznik, żaglówka. Nie postacie z kreskówek ani zatłoczone sceny.
4. Grajcie w jednej drużynie. „Poszukajmy psów” zamiast „Twoja kolej”. Wskazujcie i pomagajcie sobie na zmianę.
5. Zrezygnuj z punktów. Nikt nie musi wygrać. Jeśli ktoś zapyta, wystarczy proste „udało nam się”.
6. Nigdy nie ścigajcie się z czasem. Bez odliczania i bez pośpiechu między ruchami.
7. Rozmawiajcie o obrazkach. „Popatrz na tę łódkę. Pływało się kiedyś żaglówką?” Rozmowa to często najlepsza część.
8. Kończcie w dobrym momencie. Skończcie po udanym dopasowaniu, póki jest jeszcze przyjemnie.

National Institute on Aging daje ogólne rady w tym samym duchu: dopasuj zajęcie do tego, co bliska osoba może robić, zwracaj uwagę na frustrację i zadbaj o to, by czuła, że jej się udaje.

Łagodne gry pamięciowe i gry w dopasowywanie do wypróbowania

Pary obrazków (dopasowywanie z widocznymi obrazkami)

Pary obrazków to gra w dopasowywanie z dużymi obrazkami i od 4 do 12 kafelków. Obrazki mogą pozostać widoczne, więc chodzi o szukanie bliźniaków, a nie o zapamiętywanie, gdzie leżały. Zacznij od czterech kafelków. Dla osoby we wczesnym stadium, która lubi trochę większe wyzwanie, możesz włączyć Ukryte obrazki, ale wróć do odkrytych, gdy tylko przestanie to sprawiać przyjemność.

Znajdź taki sam

Znajdź taki sam pokazuje jeden obrazek u góry i od dwóch do czterech możliwości poniżej. Dotyka się tego, który pasuje. To najprostsza gra w dopasowywanie na naszej stronie, dobra dla osób, którym pełna plansza wydaje się zbyt zatłoczona, w tym dla wielu osób w późniejszych stadiach, gdy ktoś siedzi obok.

Pary zdjęć (gra pamięciowa z rodzinnymi zdjęciami)

Pary zdjęć zamieniają wybrane przez Ciebie zdjęcia w grę w pary: pies, ogród, domek na działce. Znajome twarze i miejsca często pobudzają rozmowę bardziej niż jakikolwiek obrazek z banku zdjęć. Zdjęcia zostają w przeglądarce i nigdy nie są przesyłane.

Sortujmy razem

W grze Sortujmy razem każdy obrazek trafia do koszyka, do którego pasuje, np. kuchnia albo ogród. Sortowanie opiera się na dawno utrwalonej wiedzy o tym, jak działa świat, a nie na pamięci krótkotrwałej.

Układanka obrazkowa

Układanka obrazkowa dzieli obrazek na 4 lub 9 elementów. Dotyka się dwóch elementów, by zamienić je miejscami, aż obrazek będzie cały. Pełny obrazek pozostaje na ekranie jako wzór.

Prawdziwe karty na stole

Ekran nie jest potrzebny. Wybierz pasujące pary z dwóch talii kart albo z zestawu kart obrazkowych. Rozłóż je obrazkami do góry w dwóch rzędach i szukajcie par razem. Później zamiast tego sortujcie karty według koloru albo znaku. Alzheimer’s Foundation of America wymienia gry karciane i planszowe wśród zajęć na wczesne stadium.

Które gry pamięciowe pasują do którego stadium?

Stadia to luźne określenia. Kieruj się tym, co bliska osoba lubi dzisiaj.

Czy gry pamięciowe pomagają przy demencji?

Nie wykazano, by jakakolwiek gra pamięciowa leczyła, spowalniała lub zatrzymywała demencję. Przegląd Cochrane dotyczący komputerowego treningu poznawczego u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi uznał, że dowody są zbyt ograniczone, by stwierdzić, czy zapobiega on demencji. Nasz poradnik o grach na mózg i demencji wyjaśnia, co badania pokazują, a czego nie.

To nie powód, by rezygnować z gier. Alzheimer’s Association radzi skupić się na przyjemności, a nie na osiągnięciach. Dziesięć minut dopasowywania obrazków i rozmowy o nich może być naprawdę dobrą częścią dnia.

A gry pamięciowe dla seniorów bez demencji?

Jeśli starsza osoba bez problemów z pamięcią lubi łamigłówki na czas, punkty i trudniejsze poziomy, nie ma w tym nic złego. Nie warto tylko liczyć na to, że uchroni to przed demencją – nie wykazano tego w przypadku żadnej gry. Opisane wyżej łagodne wersje dobrze sprawdzają się też wtedy, gdy grają razem różne pokolenia: dziadek lub babcia z demencją i małe wnuczę mogą dopasowywać obrazki w jednej drużynie i nikt nie jest sprawdzany.

Kiedy przerwać albo zmienić grę?

Wzdychanie, odsuwanie tabletu, mówienie „nie dam rady” albo niepokój na twarzy to znaki, by ułatwić grę lub ją przerwać. Spróbuj mniejszej liczby kafelków, odkryj obrazki, przejdź do gry Znajdź taki sam albo po prostu oglądajcie obrazki i rozmawiajcie. Jeśli bliska osoba w ogóle nie chce grać, to też jest w porządku. Nasz poradnik o tym, jak grać razem, mówi więcej o tempie i pomaganiu.