Minnisspøl fyri eldri við demens: blíð útgávur

Leita tú eftir „memory games for seniors“, er tað mesta, tú finnur, gjørt til fólk, sum vilja venja heilan: goymd kort, niðurteljing, stig og stigatal. Hjá einum, sum livir við demens, gera hesir lutir eitt spæl til eina roynd av júst tí, sum er vorðið torført. Somu spøl kunnu spælast á ein blíðari hátt. Hendan síðan vísir, hvussu, og nevnir spøl, sum rigga væl á hvørjum stigi.

Hví gera klassisk minnisspøl fólk við demens órógvað?

Tí tey byggja á at halda nýggjar upplýsingar í huganum, og tað er vanliga tað fyrsta, sum Alzheimer, vanligasta orsøk til demens, ávirkar. Alzheimer’s Association sigur, at vanligasta fyrsta eyðkennið á Alzheimer er torleiki við at minnast nýliga lærdar upplýsingar. Í vanligum Concentration vendir tú tvey kort, minnist, hvar tey vóru, og brúkar tað ein løtu seinni. Tað eru nýggjar upplýsingar, sum skulu haldast og minnast.

Legg so afturat eina tíðartakara, eitt stigatal ella eitt ljóð fyri skeivt svar, og persónurin verður mintur á tað, hann ikki megnar, framman fyri onkrum, hann er góður við. Nógv gevast spakuliga at spæla.

At kenna aftur nakað, tú kanst síggja, er ein onnur og vanliga lættari uppgáva. At peika á hina tekoppuna, tá báðar eru sjónligar, kennist gott. Trikkið er tí at varðveita paraspælið og sleppa minnisroyndini.

Hvussu gert tú eitt minnisspæl blíðari?

Hesar tillagingar rigga fyri kortspøl, borðspøl og spøl á skermi.

1. Lat myndirnar vera uppeftir. At finna samanfallandi myndir, sum tú kanst síggja, er framvegis eitt rætt spæl, og ofta eitt, sum gevur gleði.
2. Brúka færri lutir. Byrja við tvey ella trý pør. Legg bert fleiri afturat, um tað kennist ov lætt og tey vilja hava fleiri.
3. Vel stórar, kendar myndir fyri vaksin. Ein tekoppur, ein sólblóma, ein seglbátur. Ikki teknimyndir og ikki ov nógv á einari mynd.
4. Spælið sum eitt lið. „Lat okkum finna hundarnar“ í staðin fyri „tú ert á túr“. Skiftist um at peika og hjálpa.
5. Slepptið stigtalinum. Eingin hevur brúk fyri at vinna. Um onkur spyr, er eitt einfalt „vit fingu tað til“ nokk.
6. Kappast ongantíð við klokkuni. Ongar tíðartakarar og ongan skunda millum túrar.
7. Tosa um myndirnar. „Hygg at hasum bátinum. Hevur tú nakrantíð siglt?“ Samrøðan er ofta tað besta.
8. Steðga á eini góðari løtu. Enda eftir eitt par, meðan tað enn kennist hugnaligt.

National Institute on Aging gevur sama ráðið sum almen vegleiðing: laga virksemið til tað, persónurin megnar, ansa eftir órógv, og syrg fyri, at hann kennir seg væl úr hondum.

Blíð minnis- og paraspøl at royna

Picture pairs (parasamanbering við sjónligum myndum)

Picture pairs er eitt paraspæl við stórum myndum og 4 til 12 spølabrikkum. Myndirnar kunnu vera sjónligar, so tað snýr seg um at finna tvíningar, ikki at minnast, hvar teir vóru. Byrja við fýra spølabrikkum. Hjá einum, sum er fyrst í gongdini og hevur dámar eitt sindur meira avbjóðing, kanst tú skifta til Hidden pictures, men far aftur til at vísa myndirnar, so skjótt tað ikki longur er stuttligt.

Find the same

Find the same vísir eina mynd ovast og tveir til fýra møguleikar niðast. Trýst á tann, sum passar. Tað er einfaldasta paraspælið á síðuni og hóskar teimum, sum halda eitt heilt mynstur vera ov nógv, eisini nógvum, sum eru longri komin, við onkrum við síðuna av sær.

Photo pairs (minnisspæl við familjumyndum)

Photo pairs ger myndir, tú velur, til eitt paraspæl: hundurin, garðurin, húsið við vatninum. Kend andlit og støð seta ofta meiri samrøðu í gongd enn nakrar vanligar myndir. Myndirnar verða verandi í kagara tínum og verða ongantíð sendar uppeftir.

Sort together

Sort together biður teg leggja hvørja mynd í kurvina, har hon hoyrir heima, til dømis í køkinum ella í garðinum. At flokka byggir á gamalt kunnleika um, hvussu heimurin virkar, ikki á stutt-tíðarminnið.

Picture puzzle

Picture puzzle skerar eina mynd sundur í 4 ella 9 bitar. Trýst á tveir bitar fyri at skifta teir, til myndin er heil. Tann fulla myndin er verandi á skerminum sum hjálp.

Verulig kort á borðinum

Tú hevur ikki brúk fyri ein skerm. Tak samsvarandi pør úr tveimum kortstokkum ella úr einum setti av myndakortum. Legg tey uppeftir í tveir raðir og finnið pørini saman. Seinni kanst tú flokka eftir liti ella slagi í staðin. Alzheimer’s Foundation of America nevnir kortspøl og borðspøl millum virksemi í fyrsta stiginum.

Hvørji minnisspøl hóskast hvørjum stigi?

Stig eru leysir merki. Far eftir tí, persónurin hevur dámt í dag.

Hjálpa minnisspøl móti demens?

Einki minnisspæl er víst at viðgera, steðga ella forða fyri demens. Ein Cochrane-yvirlit av talgildum heilaøvingum hjá fólki við vágari kognitivari skerjing fann, at prógvini vóru ov avmarkað til at siga, um tað kann forða fyri demens. Leiðbeiningin hjá okkum um heilaspøl og demens greiðir frá, hvat kanningar vísa og ikki vísa.

Tað er tó ikki ein orsøk til at lata vera við at spæla. Alzheimer’s Association mælir til at leggja dent á gleði, ikki avrik. Tíggju minuttir við at finna myndir saman og tosa um tær kunnu veruliga vera ein góður partur av degnum.

Hvat við minnisspølum til eldri uttan demens?

Um ein eldri vaksin uttan minnistrupulleikar hevur dámar tíðartaktar púsl, stigatal og torførari stig, er einki galið við tí. Men rokna bara ikki við, at tað verjir móti demens; einki spæl er víst at gera tað. Blíðu útgávurnar omanfyri rigga eisini væl, tá ættarløð spæla saman: eitt ommafólk ella abbafólk við demens og eitt lítið barna- ella abbarna kann finna myndir saman sum eitt lið, uttan at nakar verður royndur.

Nær eigur tú at steðga ella broyta spælið?

Súkk, at skumpa telduna frá sær, at siga „eg klári tað ikki“ ella at síggja órógviligur út eru øll tekin um at gera tað lættari ella steðga. Royn færri spølabrikkar, vend myndunum uppeftir, skift til Find the same, ella hygg bara at myndunum og tosa saman. Um tey als ikki vilja spæla, er tað eisini í lagi. Leiðbeiningin hjá okkum um hvussu tit spæla saman hevur meira um ferð og hjálp.