Uka jisk’a jaysäwi
Demencia ukan jaqinakatak uñtatawi sanaka sum sarnaqañ, janiw yatiñ uñjañatakiti. Uñtatawi lurañ, lurawinakax uñjasa, mayni ch'iqanakax kimsa pä tuqinakampi, sapa mayni sarnaqañ, puntu jan uñjañ. Lurawi uñjañax amtañat sipansa sayt'añatpach jukʼamp sayt'ayañawa. Kusisiña ukax uñjatanak jan puntunakan, ukax amtañ.
- Mayni uñtatawi sanaka phuqhatanakax quñunakax imaspa, ukax demencia ukan sayt'añ sinti jan wali yatiñ uñjañ. Lurawinakax uñjasa imañamawa.
- Ch'iqanakax jukʼamp, lurawinakax jachʼa, mayni sapa mayni ch'iqa ukax sarnaqañ kusisiñaw.
- Sapa sarnaqañ, mayninak yanapt'añ, puntuw jan uñjañ. Janiw khitis kunatakis jan ajjsarañapa.
- Janiw uñtatawi lurawi ukax demencia amtañ, ch'usñuñ jan ukax sayt'ayañ uñjatawa. Kusisiñatak sarnaqañ, ukax suma pachaw.
- Kusisiñ jiwasa sarnaqañ jan jaysañkama sayt'añ. Lurawinakan uñjasa parlañax suma phuqhañawa.
Aka pankanxa (7 tʼaqanaka) .
- ¿Kunatas classic uñtatawi lurawinakax demencia ukan jaqinakatak jan kusisiyi?
- ¿Kunjamatsa uñtatawi lurawi ch’iqa sayt’ayañ?
- Uñtatawi lurawi sayt’ayañ, ch’iqa ukat uñtatawi
- ¿Kawkïr uñtatawi lurawinakas etapa sapa mayni?
- ¿Uñtatawi lurawinakax demencia ukan yanapt’añsa?
- ¿Ukax jan demencia ukan jaqinakatakix?
- ¿Kunapachas tukuña jan ukax lurawi mayjt’añ?
Uñtatawi lurawi sanaka “memory games for seniors” sasa thaqhasa, jukʼa jan wali lurawinakaw jutaraki: cartas imatäki, sapa mayni uñjañ reloj, nivel ukat puntu. Demencia ukan jaqinakatakix, ukanakax yatiñ mayt’añ jukʼamp ch’usñuñ. Ukanakampi jukʼamp sum lurañ sapa. Akan uñachtʼäwix akham sarnaqañ uñachtʼayi, ukat etapa sapa mayni suma lurawinakan lista uñacht’ayi.
¿Kunatas classic uñtatawi lurawinakax demencia ukan jaqinakatak jan kusisiyi?
Ukax yatiñ mayt’añ musparkaniwa, machaq yatiñ jan waltʼañ, ukax Alzheimer ukan qalltaskiwa, demencia ukan jach’a sayt’añ. Alzheimer’s Association sapaw qalltanaka uñachtʼayi: machaq yatiñ jan amtañ. Classic Concentration ukan, pä cartas uñjasa, kawkïr cartas kawkïr chiqan uñjatapa amtañ ukat qhipa minutunakan ukxa lurañ, ukax machaq yatiñ mayt’añaw.
Reloj, puntu jan ukax tuku ch’ankha uñtatawi, jaqirux jan kunas lurañ ukar amuyayi, munat jaqinakan nayraqatana. Walja jaqinakax jan munapxi sarnaqañ.
Uñjasa uñtatawi ukax jukʼamp sayt’añ, jan jukʼamp puntu. Qhipa kʼusa mä tasa jaqinakan uñjatapa suma. Ukhamarak uñtatawi chiqa ukax yanapt’añ, ukat yatiñ mayt’añ jan.
¿Kunjamatsa uñtatawi lurawi ch’iqa sayt’ayañ?
Ukanakax cartas, ch’iqa lurawinaka, jan ukax pantalla ukan lurawinakar sarnaqañ.
- Uñtatawinak uñjasa imañ. Uñjasa uñtatawinakax chiqa lurawiwa, walja kusisiyañ.
- Ch’iqanakax jukʼamp. Qalltañ kimsa pä tuqi jan ukax pusi tuqi. Jukʼamp qhipa, wali sayt’añ jan ukax munañapat.
- Uñtatawi jachʼa, yatiñ, jaqinakan. Jan uñjasa, jan pä rama. Uñjatapa jachʼa, sunflower, velero ukanakax.
- Mayninakampi sarnaqañ. “Jichhürunakax yapunak thaqañäni” sasa, jan “toqamax” sasa. Pallañ ukat yanapt’añ.
- Puntu jan uñjañ. Khitis puntu uñjañ jan munañapa. Jupanakax “lurarakitanwa” sasa sum.
- Reloj ukan jan sarnaqañ. Ni reloj, ni ajjsarañ mayni sapa mayni.
- Uñtatawinakat parlaña. “Ukax velero, sarnaqañ jani yatiñ?” Parlañax walja sumaw.
- Suma pachan tukuña. Pareja mayni tukusa, kusisiña ukax sarnaqañ.
National Institute on Aging ukax akham yatiyaraki: jaqirux lurañ ukax yatiñ, jaqi kusisiñ.
Uñtatawi lurawi sayt’ayañ, ch’iqa ukat uñtatawi
Picture pairs (uñtatawinak uñjasa)
Picture pairs jachʼa uñtatawinakampi, 4 jan 12 tuqi. Uñtatawinakax uñjasa, janiw yatiñ mayt’añ, jan ukax ukax kawkïr chiqan. Qalltañ pusi tuqi. Jukʼamp qhipa, Hidden pictures ukar apaqañ, ukax jan kusisiñ tuqinkipan kutt’añ.
Find the same
Find the same mä uñtatawi alaxpacha ukan, kimsa pä jan ukax pusi ukan ch’iqa. Sapa uñjasa ukar aptaña. Ukax sitio ukan ch’iqa lurawi, walja jaqinakatakix suma.
Photo pairs (familia uñtatawinak)
Photo pairs akan uñtatawinak, jumat ajllisiñ: amaru, uta qhipa, lago ukan uta. Familia uñtatawinakax parlaña jukʼamp sayt’añ. Uñtatawinakax navegadorin utjapxi, janiw khitis aptañapa.
Sort together
Sort together uñtatawi ukar kawkïr kiwsa, uta jan ukax qhana ukan uñtatapa. Ukax machaq yatiñ jan ukax, mayni yatiñ.
Picture puzzle
Picture puzzle uñtatawi 4 jan 9 pedazo ukar. Pä pedazo aptaña, uñtatawi chiqa sayt’añkama. Uñtatawi chiqa pantalla ukan uñjasiñ.
Chiqa cartas mesa ukan
Pantalla jan wali. Cartas pä mayni aptaña. Uñjasa mesa ukan sarnaqañ, pareja ukanak uñjañ. Qhipa color jan ukax palo ukar sayt’añ. Alzheimer’s Foundation of America ukax cartas, lurawinakax qalltaski etapa ukan.
¿Kawkïr uñtatawi lurawinakas etapa sapa mayni?
Etapanakax jan chiqa. Jichhürunak munañapat sarnaqañ.
| Etapa | Lurawinakax | Kunjams sayt’ayaña |
|---|---|---|
| Qalltañ | Picture pairs, Photo pairs, Picture puzzle 9 pedazo, cartas | Ajllisiñ. Puntu jan munañapa ukax jan uñjañ |
| Taypi | Picture pairs 4 jan 6, Find the same, Sort together | Uñtatawinak uñjasa. Ch’iqa sarnaqañ, yanapt’añ |
| Qhipa | Find the same 2 ajllisiñ, jachʼa uñtatawi mayni | Jukʼa. Tablet jumanakan, jupanakax uñjasa jan ukax ihitu |
¿Uñtatawi lurawinakax demencia ukan yanapt’añsa?
Janiw uñtatawi lurawi demencia amtañ, ch’usñuñ jan ukax sayt’ayañ uñjatawa. Cochrane sarnaqäwi uñjaraki: computer ukan yatiñ lurañ, jan wali yatiñ uñjañ demencia jan purkañataki. Brain games and dementia ukax yatiñ uñjañ.
Ukax lurawinak jan lurañ ukat jan. Alzheimer’s Association ukax kusisiña ukat jan puntu uñjañ. Uñtatawinak uñjasa, jaqinakampi parlasa, walja suma pacha.
¿Ukax jan demencia ukan jaqinakatakix?
Jan yatiñ ch’usñuñ jan, puntunak, nivelnak kusisi ukhamaraki. Jan ukax ukanak jan amtañatakix uñjañ. Jupanakax Cochrane uñjaraki. Mayni ukax ukhamarak sum, qhipa ukat taypi sarnaqañ.
¿Kunapachas tukuña jan ukax lurawi mayjt’añ?
Suspiro, tablet ukar kutt’ayaña, “janiw atinektʼkti” sasa jan ukax jan kusisiña, ukanak amuyañ. Ch’iqanak jukʼamp, uñtatawinak uñjasa, Find the same ukar sarnaqañ, jan ukax uñtatawi uñjasa parlañ. Munañ jan ukax, janiw kunas.
Ukhamarak how to play together ukan walja yatiñanaka.
Jisktʼanakajj wali uñtʼatawa
¿Kunas suma uñtatawi lurawi demencia ukan jaqinakatakix?
Jachʼa, ch'iqa lurawinakan uñtatawi ch'iqañ, ukax uñjasa imañamawa, akham sapa Picture pairs kimsa pä tuqi ukhamarus pusi tuqi. Uñjasa uñtatawi ukax yatiñ sayt'añ jan ch'usñuñ, ukat Find the same ukax jukʼamp sayt'añ, ch'iqa pä pusi mayni uñjasa uñtatawi.
¿Uñtatawi lurawinakax demencia ukan yanapt'añ?
Janiw uñtatawi lurawi amtañ, ch'usñuñ jan ukax sayt'ayañ demencia ukatakix uñjatäkiti. Cochrane sarnaqäwi uñjaraki, computer ukan yatiñ lurañ uñjañax jan wali yatiñ uñjañ demencia ukax jan purkañ sinti. Lurawinakax sarnaqañ kusisiñat sumäñataki, jupanakampi sarnaqañataki.
¿Classic Concentration lurañ demencia ukan jaqinakampi sarnaqañaxa?
Qalltaskiwa, khitinakatix kusisipxi, mayni ch'iqanakampi kimsa mayni. Cartas kaʼaraki jan yatiñ uñjasa, cartas uñjasa lurawi, ukat ukhamaraki pareja ukanakax sapa mayni sarnaqañ. Ukhamaw parejanakax sum uñjasiñ, jan yatiñ uñjañ.
¿Kunas uñtatawi lurawinakax taqi jaqinakatakix?
Imilla kunjämas lurawi, Qhichwa jaqinakan sayt'añ sanaka, uñtatawi qillqatanakax. Taqi jaqinakax puntu jan uñjañ, ukat jan khitis kunas yatiñ uñjañ.
¿Ch'iqa lurawinakax internet ukan jan yatiñ uñjañ sinti?
Ari. Akan sitio ukan lurawinakax, Picture pairs, Find the same, Photo pairs ukat Picture puzzle, janiw yatiñ mayt'añ, janiw qillqañ, celular, tablet ukat computer ukanakan sarnaqañ. Janiw khitis puntu jan ukax pacha uñjañ.
Uñakipt’atanaka
Jiwasax organizaciones ukat yatxatäwinakaruw aka pankax atinisi. Sapa mayniw uñakipt’atäna kunapachatix pankax machaqar tukuyatän ukhaxa.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)