Деменция өсөн хәтер уйындары: иркен, һынауһыҙ варианттар

«Өлкән кешеләр өсөн хәтер уйындары»н эҙләһәгеҙ, күп нәмә йәшерелгән карталар, иҫәп таймерҙары, кимәлдәр һәм иҫәптәр өсөн эшләнгән булып сыға. Деменция менән йәшәгән кеше өсөн был үҙенсәлектәр уйынды хәҙер ауыр булған нәмәне тикшереүгә әйләндерә. Шул уҡ уйындарҙы йомшаҡ итеп тә уйнарға мөмкин. Был биттә ҡалай уйнарға һәм һәр этапта нимә яраҡлы булырға мөмкинлеге күрһәтелә.

Классик хәтер уйындары ни өсөн деменция менән йәшәгән кешеләрҙе ҡурҡыта?

Сөнки улар яңы мәғлүмәтте иҫтә тотоуға нигеҙләнгән, ә был Альцгеймер ауырыуы — деменцияның иң йышы сәбәбе — иң беренсе шуға яфалана. Alzheimer’s Association әйтеүенсә, Альцгеймерҙың иң йышы осраған беренсе билдәһе — яңы өйрәнелгән мәғлүмәтте иҫкә төшөрөүҙең ауырлығы. Классик «Концентрация»ла һеҙ ике карта борасығыҙ, уларҙың ҡайҙа ятҡанын иҫтә тотаһығыҙ һәм бер минуттан шуны файҙаланаһығыҙ. Был — яңы мәғлүмәт, тотолған һәм иҫкә төшөрөлгән.

Таймер, иҫәп йәки ялған яуап өсөн һыҡтау өҫтәгәндә, кеше яратҡан кеше алдында үҙе эшли алмаған нәмәне иҫкә төшөрөп ала. Күп кешеләр уйнауҙан тыныс ҡына туҡтай.

Күренгән нәмәне танып алыу — башҡа, һәм ғәҙәттә еңелерәк эш. Ике кәсә күренеп торғанда икенсе кәсәне күрһәтеү ҡыуандыра. Шуға күрә маҡсат — парлаштырыуҙы ҡалдырып, хәтер һынауын ташлау.

Хәтер уйынын нисек еңел итергә?

Был көйләүҙәр карта уйындарына, таҡта уйындарына һәм экран уйындарына ла тура килә.

1. Рәсемдәрҙе асыҡ ҡалдырығыҙ. Күренгән рәсемдәрҙе парлаштырыу — ысын уйын, һәм ул йыш ҡына ҡәнәғәтләндерә.
2. Аҙ предмет ҡулланығыҙ. Ике-өс парҙан башлағыҙ. Бигерәк еңел тиһә һәм күберәк теләһә генә өҫтәгеҙ.
3. Эре, таныш, оло кеше рәсемдәрен һайлағыҙ. Кәсә, көнбағыш, парусниклы көймә. Мультфильмдар йәки бик күп фигуралы ҡатмарлы сәхнәләр түгел.
4. Команда булып уйнағыҙ. «Эттәрҙе табайыҡ» тип әйтегеҙ, «Һеҙҙең сират» түгел. Сиратлап күрһәтегеҙ һәм ярҙам итегеҙ.
5. Иҫәпте ташлағыҙ. Берәүҙе еңеү кәрәкмәй. Әгәр кеше һорай икән, «Беҙ эшләп сыҡтыҡ» тигән ябай һүз етә.
6. Ваҡыт менән ярыша һалмағыҙ. Таймер юҡ, сиратлар араһында ашығыу юҡ.
7. Рәсемдәр тураһында һөйләшегеҙ. «Ҡарағыҙ, ул көймә. Һеҙ ҡасандыр парусҡа сыҡҡанығыҙ бармы?» Аралашыу — күп осраҡта иң яҡшы өлөш.
8. Яҡшы хәл менән туҡтағыҙ. Бер парлаштырғандан һуң, әле рәхәт булғанда, тамамлағыҙ.

National Institute on Aging шул рухта гомуми кәңәш бирә: эшмәкәрлекте кешенең ни эшләй алыуына ҡарап һайлағыҙ, һыҡтауҙы күҙәтегеҙ һәм уның үҙен уңышлы тойоуына иғтибар итегеҙ.

Еңел хәтер һәм парлаштырыу уйындары, уларҙы һынап ҡарарға

Парлы рәсемдәр (рәсемдәр күренеп торғанда парлаштырыу)

Парлы рәсемдәр — эре рәсемдәр һәм 4-тән 12-гә тиклем плиткалы парлаштырыу уйыны. Рәсемдәр күренеп тора ала, шуға күрә был бөтөнләй ҡайҙа булғанын иҫкә төшөрөү түгел, ә ике тиңдәште табыу тураһында. Дүрт плиткалан башлағыҙ. Башланғыс этапта булған һәм күберәк ҡатмарлылыҡ теләгән кеше өсөн Йәшерен рәсемдәр режимына күсергә мөмкин, ләкин уйын рәхәт булмай башлауы менән рәсемдәрҙе яңынан күрһәтегеҙ.

Шул уҡ табыу

Шул уҡ табыу өҫтә бер рәсем һәм аҫта ике-дүрт вариант күрһәтә. Тап килгәнен баҫығыҙ. Был сайттағы иң ябай парлаштырыу уйыны, һәм тулы таблица бик ҡатмарлы тип тапҡан кешеләр өсөн яраҡлы, шул иҫәптән һуңғы этаптағы күп кешеләр өсөн, эргәһендә кемдер булғанда.

Фото парҙар (ғаиләнең фотоһы менән хәтер уйыны)

Фото парҙар һайлаған фотоларығыҙҙы парлаштырыу уйынына әйләндерә: эт, баҡса, күл буйындағы йорт. Таныш йөҙҙәр һәм урындар стандарт рәсемдәргә ҡарағанда күберәк һөйләшеүгә сәбәп була. Фотолар ғына һеҙҙең браузерҙа ҡала һәм бер ҡасан да йөкләнмәй.

Бергә тәртипкә һалыу

Бергә тәртипкә һалыу һәр рәсемде уның урынына — мәҫәлән, кухня йәки баҡса себетенә һалырға һорай. Тәртипкә һалыу бөтә ғүмер йыйылған донъя нисек эшләүе тураһындағы белемгә нигеҙләнә, ҡыҫҡа мөддәтле хәтергә түгел.

Рәсем головоломкаһы

Рәсем головоломкаһы рәсемде 4 йәки 9 киҫәккә бүлә. Рәсем тулы булғанса ике киҫәкте баҫып алмаштырығыҙ. Тулы рәсем экранда ярҙамсы булып ҡала.

Өҫтәлдә ысын карталар

Экран кәрәкмәй. Ике колода картанан йәки рәсемле карта йыйыуҙан парҙар алығыҙ. Уларҙы ике рәттә асыҡ һалып, парҙарҙы бергә табығыҙ. Һуңынан төҫ йәки масть буйынса тәртипкә һалығыҙ. Alzheimer’s Foundation of America башланғыс этап өсөн эшмәкәрлектәр араһында карта һәм таҡта уйындарын атай.

Һәр этапҡа ниндәй хәтер уйындары тура килә?

Этаптар — шартлы атамалар. Кешенең бөгөн нимә ошатыуына ҡарағыҙ.

Хәтер уйындары деменцияға ярҙам итәме?

Бер ниндәй хәтер уйыны деменцияны дауалай, әкренәйтә йәки туҡтата тип иҫбатланмаған. Cochrane обзоры еңел когнитив бозолоу булған кешеләр өсөн компьютер менән аң тренировкаһы тураһында, был деменцияны профилактикалай ала тип әйтер өсөн дәлилдәр бик аҙ тип табыла. Беҙҙең деменция һәм аң уйындары тураһындағы ҡулланмабыҙ тикшеренеүҙәр нимә күрһәтә һәм нимә күрһәтмәй — шуны аңлата.

Был уйындарҙы ташлау сәбәбе түгел. Alzheimer’s Association ҡаҙаныштан ҡыуаныһҡа иғтибар итергә кәңәш бирә. Рәсемдәрҙе парлаштырыу һәм уларҙы тураһында ун минут һөйләшеү көнөң ысын яҡшы өлөшө була ала.

Деменцияһыҙ өлкән кешеләр өсөн хәтер уйындары тураһында нимә әйтергә?

Әгәр хәтер проблемаһы булмаған өлкән кеше ваҡыт менән уйналған головоломкаларҙы, иҫәптәрҙе һәм ҡатмарлы кимәлдәрҙе ярата икән, быға бер ниндәй ҙә зыян юҡ. Әммә быны деменциянан һаҡлай тип көтмәгеҙ; бер ниндәй уйын да был тураһында иҫбатламаған. Юғарыла һүрәтләнгән еңел версиялар быуындар бергә уйнағанда ла яҡшы эшләй: деменция менән йәшәгән олатай йәки өләсәй һәм кесе ейән-ейәнсәре рәсемдәрҙе команда булып парлаштыра ала, береһе лә һынала торғаны юҡ.

Ҡасан туҡтарға йәки уйынды алмаштырырға?

Ауыр һулау, планшетты этеп ебәреү, «Минән булмай» тип әйтеү йәки борсолоу — уйынды еңеләйтергә йәки туҡтатырға сигналдар. Аҙыраҡ плиткалар менән һынағыҙ, рәсемдәрҙе асыҡ ҡалдырығыҙ, Шул уҡ табыу режимына күсегеҙ, йәки рәсемдәргә ҡарап һөйләшегеҙ. Әгәр улар уйнарға теләмәһә, был да ярай. Беҙҙең бергә уйнау ҡулланмаһы тиҙлек һәм ярҙам тураһында күберәк әйтә.