Ominyanda vyokuzemburuka kovakurundu mbe hupa nouvera wokuzemba

Tji wa paha “memory games for seniors” imbi ovingi mbi mo munu vya ungurirwa ovandu mbe vanga okuhonga ozondunge zawo: ozokarte nda horekwa, ozombura zokuraisa oruveze, omiano nomambango. Komundu ngu hupa nouvera wokuzemba, oviṋa mbi vi tjita omunyanda u rire ororero rotjiṋa tji tja rira otjizeu. Ominyanda ovyo mbyo mavi yenene okunyandwa momuano omupore. Omukuma mbwi mau raisa kutja vi, nu mau tja ominyanda mbi ungura nawa porupa aruhe.

Ongwaye ominyanda vyokuzemburuka ovisemba tji vi pandjarisa ovandu mbe hupa nouvera wokuzemba?

Mena rokutja vi zikamena kokukambura ondjiviro ombe motjiuru, nu ihi potuingi otjiṋa otjitenga tji tji ṱunwa i Alzheimer’s, omburo ndji mai eta ouvera wokuzemba tjinene. Alzheimer’s Association mai tja otjiraisiro otjitenga tja Alzheimer’s tji tji munika potuingi ouzeu wokuzemburuka ondjiviro ndja hongwa oupe. Mu Concentration ongaro ya tjiva, u tanaukira ozokarte mbari, u zemburuka kutja za ri pi, nu u ungurisa indjo kombunda yominute. Indjo ondjiviro ombe, ndja kamburwa nokuzemburukwa.

Wedera ko otjiṋa tjokuraisa oruveze, ombango poo ombosiro yozirumbu, nu omundu ma zemburukisiwa imbi mbi ha yenene okutjita, komurungu womundu ngwa suvera. Ovandu ovengi ve isa okunyorokera okunyanda nokuhina okuposa.

Okutjiwa otjiṋa tji mo munu otjiungura tjarwe nu potuingi otjipupu. Okuraisa okakopi okatjavari ku ri po tji ku yorokisa. Omakende okutja tu ṱize okusaneka nu tu ise po ororero rozondunge.

Omomuano uṋe mu mo tjiti omunyanda wokuzemburuka u rire omupore?

Omarundurukiro nga ye ungura nominyanda vyokarte, ominyanda vyopoteṱu nominyanda vyopomurungu wotjiraisiro.

1. Yandja oviperendero vi kare kombanda. Okusaneka oviperendero mbi mo munu nangarire nao omunyanda watjiri, nu potuingi u yorokisa.
2. Ungurisa oviṋa oviṱiṱi. Uta noupapi uvari poo utatu. Wedera ko uriri tji tji munika otjipupu tjinene nu tji mave vanga ovingi.
3. Toorora oviperendero ovinene, mbi tjiukwa nawa, vyovandu ovakuru. Okakopi, otjihwa tjouyera, owato. Kavi ri oviperendero vyovanatje, nu kavi ri oviperendero mbi nozongondjero ozengi.
4. Nyandeye otjotjimbumba. “Ngatu pahe ozombwa” pendje na “oruveze roye.” Rundasana okuraisa nokuyandja ombatero.
5. Imbireye ombango. Kape nomundu ngu ma hepa okutona. Tji umwe ma pura, okutja uriri “twe tji tjiti” kwa yenene.
6. O hakahana noruveze. Kape noviṋa vyokuraisa oruveze, nu o hakahana pokati kozondyero.
7. Hungireye ohunga noviperendero. “Tara owato mbwo. Wa rora okukayenda mowato?” Ehingiriro potuingi oro orupa oruwa tjinene.
8. Kurama noruveze oruwa. Mana kombunda yokusaneka, ngunda tji mamu kayenda komurungu okuyoroka.

National Institute on Aging i yandja ombepo tjingeyo otjomirari vyarwe: saneka otjiungura ku imbi omundu mbya yenene okutjita, tara ombanguriro, nu tjita kutja a fule okutja wa toṋa.

Ominyanda vyokuzemburuka nokusaneka omipore okurora

Picture pairs (okusaneka noviperendero mbi ri po)

Picture pairs omunyanda wokusaneka noviperendero ovinene noutile 4 nga ku 12. Oviperendero mavi yenene okukara mbi ri po, okutja ovi hungira okupaha omapanga, ka vi ri okuzemburuka kutja vya ri pi. Uta noutile vone. Komundu ngu ri porupa rwopomautiro nu ngwa suvera otjiṋa tjokurora tjinene ouṱiṱi, mo yenene okutanaukira ku Hidden pictures, posi yaruka kokuraisa oviperendero tji tja isa okuyorokisa.

Find the same

Find the same i raisa otjiperendero tjimwe kombanda nozondyero mbari nga kozoune kehi. Ṱuna ku tji tji sana. Oyo omunyanda omupupu tjinene wokusaneka pomukutu mbwi nu u pwira ovandu mbe muna oruteto aruhe ru ri nozongondjero ozengi, mu muna ovengi porupa rwokomaandero nomundu pu ve ri pamwe.

Photo pairs (omunyanda wokuzemburuka noviperendero vyomuhoko)

Photo pairs i tjita oviperendero mbi wa toorora omunyanda wokusaneka: ombwa, otjikunino, ondjuwo pondjira yomeva. Omirungu novirongo mbi tjiukwa potuingi vi uta ehungiriro okukapita otjiperendero ngamwa atjihe. Oviperendero vi kara moruteto roye rwomambo nu kavi yandjewa ko.

Sort together

Sort together i ningira kutja u twe otjiperendero atjihe motjimbamba mu tja sokukara, tjimuna mokombisa poo motjikunino. Okutuurunga ku ungurisa ondjiviro ndja kara orure yokutja ouye u ungura vi, ka ku ri ozondunge zokuzemburuka oupupu.

Picture puzzle

Picture puzzle i konda otjiperendero moviṱiṱi 4 poo 9. Ṱuna oviṱiṱi vivari kutja u vi rundurure nga tji tji ya ura. Otjiperendero atjihe tji kara pomurungu otjomuṋango.

Ozokarte zatjiri pombata

Ko hepa otjiraisiro. Toora oupapi mbu mau sana mozombata mbari zoviperendero poo mozokarte zoviperendero. Vi twa kombanda momizaro vivari nu mu pahe oupapi pamwe. Kombunda, vi tuurunga momavara poo momihoko. Alzheimer’s Foundation of America i tja ominyanda vyokarte novyopoteṱu mokati koviungura vyoporupa rwopomautiro.

Ominyanda viṋe vyokuzemburuka mbi pwira orupa aruhe?

Ozongaro nḓa ozombango nda ha kamatwa nawa. Zikamena ku imbi omundu mbya nyorokera ndino.

Hapo ominyanda vyokuzemburuka vi vatera nouvera wokuzemba?

Kape nomunyanda wokuzemburuka mbwa raisirwa kutja u verukisa, u kuramisa poo u yandisa ouvera wokuzemba. Omakonḓononeno wa Cochrane ohunga nomahongero wozondunge mokombiuta kovandu mbe nozondunge nda tjitwa ouṱiṱi ya muna kutja omahongononeno omaṱiṱi tjinene okuyakura kutja ye tjaera ouvera wokuzemba. Omuhunga wetu ohunga nominyanda vyomongo nouvera wokuzemba u kahurura imbi omakonḓononeno mbi ye raisa na imbi mbi hi nokuraisa.

Ihi katji ri ombango yokunyanda. Alzheimer’s Association i tunduuza okuzikamena kondjoroka, ka i ri kombandukiro. Ominute omurongo zokusaneka oviperendero nokuhungira ohunga na vyo maze yenene okurira orupa oruwa tjiri meyuva.

Nu hapo ominyanda vyokuzemburuka kovakurundu mbe hi nouvera wokuzemba?

Tji omukurundu ngu hi nouzeu wokuzemburuka ma nyorokere ozondjendje zoruveze, omambango nomiano omizeu, kape notjiṋa otjivi mu imbi. Posi o sepa okurihonga kutja mavi ku yama kouvera wokuzemba; kape nomunyanda mbwa raisirwa nao. Omuano omupore mbwi kombanda wina u ungura nawa tji omihoko mavi nyanda pamwe: omukurundu ngu nouvera wokuzemba nomutekulu omuṱiṱi mave yenene okusaneka oviperendero otjotjimbumba, nokuhinokurorwa.

Ruṋe tji mo sokukurama poo okurundurura omunyanda?

Okusuva, okupusha okomberere kokure, okutja “hi nokuyenena okutjita ihi” poo okumunika nombameno avihe oviyaukise vyokutjita kutja vi rire ovipupu poo okukurama. Rora outile ouṱiṱi, tanaukira oviperendero kombanda, rundurura ku Find the same, poo tara oviperendero uriri nu mu hungire. Tji ve hi nokuvanga okunyanda kaparukaze, wina oukahu. Omuhunga wetu ohunga nokunyanda pamwe u na omaronga omengi ohunga nomuano noruveze nokuyandja ombatero.