Akissut naatsoq
Ulluni tamani suliaqartarnernut akornuteqartumik puiornerup, suliat ilisimaneqareernerit ajornartorsiortinneri, piffimmut sumiinnerannulluunniit tammartarnerup, isummamullu pissutsimullu allannguutit dementia siulleq ersiutaasinnaavaat. Aaqqissuusissutit allat amerlasuut, thyroidimik ajornartorsiutit, vitamin B12-mik amigartoorneq, nakorsaasiat kingunerisaat, nuannaarutiginnginnerit sinninngornermillu ajornartorsiutit, taipaatulli allanngortitsisinnaapput. Nakorsaq ulluinnarni sulisoq kisimik диагнозisisinnaavoq. Tusaamasaqaat tammartorneq tatigineqartariaqarpoq.
- Utoqqalinermi ilaani puiorneq nalinginnaavoq; ulluni tamani suliaqarnermi akornuteqartut allannguutit misissorneqartariaqarput.
- Alzheimer's Association-ip ersiut 10-it siulliit nassuiarai, ataqatigiinnerillu nalinginnaasut utoqqalinermi pisartakkat takutinneqarput.
- Thyroidimik ajornartorsiutit, vitamin B12-mik amigartoorneq, nakorsaasiat kingunerisaat, nuannaarutiginnginnerit, infeksionit sinninngornermillu ajornartorsiutit eqqarsaammik sunniuteqartarsinnaapput, ilaallu katsorsarneqarsinnaallutik.
- Nakorsaq ulluinnarni sulisoq kisimik dementiamik диагнозisisinnaavoq; internettikkut misissuinertut nammineq paasinninnerullu диагнозisissapput.
- Akunnatsinni, nalunaaquttap ingerlanerani imaluunniit ulluni, tammartorneq deliriumiusinnaavoq, tatiginermillu nakorsanut iserneq pisariaqartitsineqarsinnaavoq.
Quppernermi matumani (immikkoortut 7)
- Dementiap siulliit ersiutai suut uppat?
- Utoqqalinermi nalinginnaasumik allannguut dementia qanoq assigiinngissavaa?
- Dementiamit allamik suna eqqarsaat pillugit ajornartorsiuteqartitsisinnaava?
- Tusaamasaqaat tammartorneq tatigineqartariaqarpoq
- Nakorsamut iserniarluni qanoq piareersarsinnaavunga?
- Eqqissinermik oqaloqatigiinneq
- Nakorsaq oqaloqatigiuaruk
Nammineq eqqarsaateqarniarnerit, imaluunniit asasaqavit eqqarsaatai, malunnarsinnaasut uppernarsarniarlugit ersisarpoq. Qupperneq una nakorsamut piffissaq toqqaanissaq, piareersarnerlu ikiorusuppaatit. Kialuunniit dementiaqarnersoq naatsorsuusinnaanngilaa. Nakorsaq ulluinnarni sulisoq kisimik dementiamik диагнозisisinnaavoq, ajornartorsiutillu eqqarsaat pillugit amerlasuut dementiaanngilaq. Internettikkut misissuinernut nammineq paasinninnernullu tatiginatik.
Dementiap siulliit ersiutai suut uppat?
Alzheimer’s Association-ip siulliit ersiutai 10-it nassuiarai. Ataaseq nalinginnaasumik utoqqalinermi pissuseqartumut sanilliullugit takutinneqarpoq. Oqaatsivut atorlugit:
| Etsiut misissorneqartariaqartoq | Utoqqalinermi nalinginnaasumik pisoqartartoq |
|---|---|
| Ulluni tamani suliaqartarnernut akornuteqartumik puiorneq, assersuutigalugu nutaamik pisimasoq puiarlugu imaluunniit maanna atuagaq apeqqutigaaqqillugu | Ilaani ateq imaluunniit piffissaq isumaqatiginninniarlugu kingusinnerusukkut eqqaasillugu |
| pilersaarusiornerup imaluunniit ajornartorsiutinik aaqqiisorneq ajornannginnera, assersuutigalugu nerisassanik familiarianik malinninneq imaluunniit akiliutinik naatsorsornerup malinnaavigineq ajornannginnera | Ilaani akileraarutit pillugit kukkusoq |
| Angerlarsimaffimmi, sulinermi imaluunniit anillattaarnermi familiarit suliat naammassiniarlugit ajornannginnera | Ilaani mikrowavimi killilersuineqarnissamut imaluunniit TV-imik immiussinissamut ikiortinneqarusussuseq |
| Ullut, ukiup ingerlanerani kingorna piffissat imaluunniit sumiinnersoq puiarlugu | Sapaatip akunnerata ulluani kukkusoq, kingusinnerusukkullu eqqaasillugu |
| Ungasissusilik nalilersuinermi, atuarnerup aammalu qalipaatit assigiinngitsut maluginniarlugit nutaanik ajornannginnerit | Iserluunniit qanoq isigaasoq allanngornera, cataractit pissutaallutik |
| Oqaatsinik nutaanik ajornannginnerit, assersuutigalugu oqaloqatigiinnermi unitsillugit imaluunniit atortussat eqqoriarlugit taaneq | Ilaani oqaatsit eqqortut nassaariniarlugit ajornannginnerit |
| Sumik nalinginnaanngitsumik inissinneqarneq, ingerlaqqinneqassanullu malinnaavigisinnaannginneq | Ilaani sumik misplaced-erluni kingusinnerusukkut nassaarlugu |
| Nalilersuinermik kukkusitsineq, assersuutigalugu aningaasanut imaluunniit nammineq parpersonnermut tunngatillugu | Ilaani nalilersuinermik kukkusitsumik ingerlatsineq |
| Nuannerutinik, sulinermilluunniit imaluunniit inoqatinik assigiinngitsunik ingerlannerit unitsillugit | Ilaani ilaquttanik peqatigiiffinnilluunniit pulaarnissaminut kissaatiginnginneq |
| Isummami pissutsimilu allannguutit, assersuutigalugu tammartussaanermik, upperisinnginnernik, ersinermi imaluunniit ernumanermik | Suliassaq ataaseq ingerlallugu ingerlatitseqqaarneq, nammineq ingerlalluinnarnerullu allanngorneratigut annilaanganeq |
Nalunaaqut ataaseq kisimi dementia eqqaanarniutissaanngilaq. Pingaaruteqassaaq taanna inummut nalinginnaasumit allanngorneq, ingammik ulluni tamani inooriaaseq ajornarsarnerulerpat.
Utoqqalinermi nalinginnaasumik allannguut dementia qanoq assigiinngissavaa?
National Institute on Aging (NIA)-p oqaatigaa utoqqaat amerlasuut malugisaraat eqqarsaatit arriinnerususut, ilaanilluunniit sumik misplaced-erlutik imaluunniit akiliutinik puiorlutik. Tamanna nalinginnaasumik puiornerujussuusinnaavoq. Dementia utoqqalinermi nalinginnaasumik pisartoqanngilaq. Eqqarsaatit pillugit ajornartorsiutit piviusut ulluni tamani suliassanik ajornartorsiortitsipput, assersuutigalugu biilernermik, telefon atornermik imaluunniit angerlarsimaffimmut uternermik.
NIA-p siunnersuutaa nakorsaq apeqqutigineqarli, inuk:
- Apeqqutit assigiit uterteqqippagit apeqqutigigunigit
- Sumiiffinni ilisarisimasamini tammarsaaraangami
- Nerisassanik malinninnikkut imaluunniit malittarisassanik ilitsersuinikkut ajornartorsiuteqarpat
- Piffimmut, inunnullu sumiiffinnullu tammartaanerulerpat
- Nammineq paariniarnera unitsippaa, assersuutigalugu ajorsaatigalugu nerineq, erngatasunnginneq imaluunniit navianartumik pissuseqarneq
Inuit ilaasa eqqarsaammik annikitsigisumik ajornartorsiuteqarsinnaapput (MCI). Tamanna isumaqarpoq eqqarsaatit isummallu pillugit ajornartorsiutit allat peerussimagaluartut amerlasuunik amerlanerusut, ulluni tamani inuiaassutsimilli naammaginartumik ingerlaneq ajornanngikkaluarluni. NIA-p oqaatigaa MCI Alzheimer’sip siulleq ersiutaasinnaasoq, kisianni MCI-mik peqartut tamarmik taamaalinngillat.
Dementiamit allamik suna eqqarsaat pillugit ajornartorsiuteqartitsisinnaava?
Dementiamit allanik amerlasuunik eqqarsaat sunniuteqarsinnaapput, ilaallu katsorsarneqarneratigut ajorunnaarsinnaallutik. NIA-p allagai uku:
- Thyroid, tartukkuanut imaluunniit tingusumik ajornartorsiutit
- Nakorsaasiat kingunerisaat
- Nuannaarutiginnginnerit ernumanermillu
- Vitamin B12-mik amigartoorneq imaluunniit nerisassanik peqqissutsimut ajunngitsunik naammaginartumik nerisannginneq
- Sinninngornermik ajornartorsiutit
- Imigassamik imaluunniit ikiaroornartunik atornerluarneq
- Infeksionit, aammik milluartitsineq imaluunniit pupik qaratsami
- Niaqoq ajortoortoq, assersuutigalugu concussion
- Ersiorneq annerusumik imaluunniit aliasunneq, assersuutigalugu soraarummeerneq imaluunniit nuliareerneq
Tusilartoqarnerup isigisaanermillu ajornartorsiutai aamma tammartornermi assigisaasinnaapput; tusilartoqarnerup pillugit ilitsersuut takuuk. Taamaattumik nakorsamit misissorneq pingaaruteqarpoq. Alzheimer’s Association-ip naapertorlugit nakorsat nalinginnaasumik aammik misissuineq qinnuteqartarput thyroidimik ajornartorsiutit, vitaminimik amigartoorneq infeksionillu misissorniarlugit. Siniffik pitsanngorsarniarlugu nuannaarutiginnginnerillu katsorsarniarlugit oqaatigisariaqaraluarput.
Tusaamasaqaat tammartorneq tatigineqartariaqarpoq
Tusaamasaqaat tammartorneq, nalunaaquttap ingerlanerani imaluunniit ulluni pisartoq, tatigineqartumik nakorsanut iserneq pisariaqartippaa. Deliriumiusinnaavoq. VA-p delirium nassuiaaraa tatigineqartumik nakorsanut pisariaqartitsisutut, inullu nakorsartaat taamaasaaq oqarasuaaffigineqarli imaluunniit 112-imut sianersoqqussullugu. Nalunaaqutai ukuupput:
- Eqqarsaammik ersarissumik eqqarsarsinnaaneq allanngoriartornera
- Maluginermik unitsitsineq
- Eqqarsaatit aaqqissuussaanerat ajorneq
- Nalinginnaasumit sinnilernerujussuseq, imaluunniit nalinginnaasumit nilleriusaarneq unammillernermilluunniit
Tamanna kina tamanut pisinnaavoq, dementiaqarluni inuuneqartunut ilanngullugit. NHS-ip naapertorlugit nalinginnaasut pissutaasut infeksionit (naqquserpassuit infeksioni utoqqani dementiamillu innarlinnut nalinginnaavoq), strok, sukorsuitinik najuussutsip appasinnera diabetisimik najorartunik, niaqumut ajoqusiat nakorsaatillu ilaat. Ikiortinneq utaqqilerni, inuk najoruk eqqissinermik oqalugiartarlugulu, oqaatsinik naattunik, plain-iusunik. Apeqqutinik amerlasuunik apeqquteqinasi, nakorsaallu atorneqartartai nalunaarsukkit.
Nakorsamut iserniarluni qanoq piareersarsinnaavunga?
Nakorsamut iserniarneq pitsaasoq nalunaarutit pitsaasut pillugit pilersinnaavoq. Alzheimer’s Association-ip siunnersuutaa pingaarutit uku ilanngullugit:
- Allannguutinik allattorsimaffik eqqarsaat, isumaat pissuserlu pillugit, assersuutinik erseqqissunik kiisalu qaqugukkut aallartinnerat missingersuutigerlugu
- Peqqissutsimut pillugit ajornartorsiutit siunertallu maannakkullu pisoqarsimasut, ilaquttani eqqarsaat pillugit ajornartorsiuteqarsimanera ilanngullugu
- Nakorsaatit tamarmik nakorsamit allagartaat pisiniallunnilu pisassat
- Vitaminimik aammalu ilanngutitut tamarmik
- Apeqqutitit, assersuutigalugu suut misissuinerit aaqqissuussanersut, sivisussusii kiisalu qanoq inerneratigut paaserusussallutit
Ilaqutaq imaluunniit ikinngut inuk ilisarisimasalik peqatigalugu iluaqutaasinnaavoq. NIA-p nassuiaataa nakorsat inummik ilaqutamilluunniit peqqissutsimut, nakorsaatinut, ulluni tamani suliassanik aammalu pissusermi allannguutinik apeqquteqarsinnaasut. Nakorsat aamma:
- Eqqarsaat, ajornartorsiutinik aaqqiineq, maluginneq, kisitsineq oqaatsillu pillugit misissuineq
- Aammik, meqqornillu misissuinerit allallu pissutaasut allat ujartorniarlugit
- Nuannaarutiginnginnerit imaluunniit tarnikkut peqqissutsimut ajornartorsiutit allat ujartorniarlugit
- Qaratsamik skannilaarneq, CT imaluunniit MRI soorlu, qinnuteqartarsinnaapput
- Nakenut ilisimatuumut, assersuutigalugu geriatrist, neurologist, geriatric psychiatrist imaluunniit neuropsychologist, allagartaqqusineq
NIA-p erseqqippaa eqqarsaammik paasinninneq Medicare Annual Wellness Visit-ip ilaaqarfiusoq, tamatumuunakkullu ajornartorsiutit aperiiffigisinnaasat. Nakorsat misissuinerit naattut atortut soorlu tamarmik диагнозimut naammattuunngillat. Taamaattorli misissuinerit amerlanerusut aallartinnerat, diagnosilu iserniarnermut ataaseq avitseqarpoq. NIA-p siunnersuutaa eqqarsaat pillugit ajornartorsiuteqartut 6-imiit 12-imut qaammatit akerlillugit nakorsaq uterfigissallugu.
Eqqissinermik oqaloqatigiinneq
Allamik ernumaneraqarpuit, pissanganartumik inoqanngitsumi oqaloqatigiilluarit. Malugisatit pillugit erseqqissunik oqaluttuarit, inup peqqissusaanik isumaginninnerit takutillugit, oqaatigisaanani. Peqqissutsimut nakkutilliinermi misissuineq siunnersuutigineq annertunerusumik ernumatsitsinataapput. Inuk aalajangiinernut ilannguguk, inuppullu utoqqaanertitut ataqqinnartumik oqaloqatigisiguk. Oqaloqatigiinnikkut siunnersuutit iluaqutaasinnaapput.
Nakorsaq oqaloqatigiuaruk
Eqqarsaat, eqqarsartaat, isumaat imaluunniit ulluni tamani sapinngisamik pisartut pillugit allannguutit nutaat, atuarfiusaraluartut malugigukkit, nakorsaq nalinginnaasoq tungaanut piffissaq toqqaruk. Tusaamasaqaat tammartornerup puhuliani, 112-imut sianerit imaluunniit inup nakorsartaat taamaasaaq oqarasuaaffigikkit. Siusinnerusukkut misissorneq katsorsarneqarsinnaasut nassaarineqarsinnaallutik, dementiauaraq aamma pilersaarusiornermut tapiissutsimillu ujaasinermut piffissanik amerlanernik pigisaqartoq. Illit aamma nammineq isumaginninnikkut piviusunngilluinnarit; paarsuineqartitsisunut isumaginninnermut ilitsersuut takuuk.
Qupperneq una paasissutissanik nalinginnaasunik imaqarpoq, nakorsaanit siunnersuutinngilaq. Nakorsaanit paasissutissanik nalunaarut takuuk.
Apeqqutit nalinginnaasut
Utoqqalinermi puiorneq nalinginnaava?
Ilaannikkut ajornaatsuuvoq. National Institute on Aging-ip oqaluttuarai ilaani sumik misplaced-erluni imaluunniit akiliutinik puiorluni nalinginnaasumik utoqqalinermi puiornerujussuusinnaasoq. Dementia utoqqalinermi nalinginnaasumik pisartoqanngilaq. Eqqarsaatit ulluni tamani suliassanik, assersuutigalugu biilernermik, telefon atornermik imaluunniit angerlarsimaffimmut uternermik, ajornartorsiortitsisut nakorsamit misissorneqartariaqarput.
Dementiamit allamik eqqarsaat pillugu ajornartorsiutit pisoqartarsinnaappat?
Aap. National Institute on Aging-ip allagartai thyroid, tartukkuanut imaluunniit tingusumik ajornartorsiutit, nakorsaasiat kingunerisaat, nuannaarutiginnginnerit ernumanermillu, vitamin B12-mik amigartoorneq, imigassamik atornerluarneq, sinninngornermik ajornartorsiutit, infeksionit niagullu ajoqusiat, allat amerlasuut ilanngullugit. Ilaasa katsorsarneqarneratigut ajorunnaarsinnaapput, tamatumuunakkullu nakorsamit misissorneq pisariaqarpoq.
Angerlarsimaffimmi dementiamik nammineq misissuisinnaavunga?
Naamik. Nakorsaq ulluinnarni sulisoq kisimik dementiamik диагнозisisinnaavoq, peqqissutsimut oqaluttuarisaanermik, timimik misissuinermik, eqqarsaammik isummamillu misissuinerinik, laboratoriami misissuinerinik ilaanni aamma qaratsamik skannilaarnerinik atorlugu. Nakorsat misissuinerit naattut atortut soorlu tamarmik диагнозimut naammattuunngillat.
Inuk tassaasaaq tammartorsimasoq qanoq iliuuseqartariaqarpunga?
Tatigineqartumik ikiortinneq qinnuteqarfigiuk. Tusaamasaqaat tammartorneq deliriumiusinnaavoq, VA-p nassuiaataa tassaanngitsutut nakorsanut tatiginermik pisariaqarluni. Inup nakorsartaat taamaasaaq oqarasuaaffigikkit imaluunniit 112-imut sianerit, inseqqutiginnittarlugu, nakorsaatit atorneqartartullu nalunaarutigikkit.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- 10 Early Signs and Symptoms of Alzheimer's and Dementia · Alzheimer's Association
- Memory Problems, Forgetfulness, and Aging · National Institute on Aging
- How Is Alzheimer's Disease Diagnosed? · National Institute on Aging
- Visiting Your Doctor for Memory Loss · Alzheimer's Association
- Assessing Cognitive Impairment in Older Patients · National Institute on Aging
- When should I worry about Delirium? · U.S. Department of Veterans Affairs
- Sudden confusion (delirium) · NHS