Amemene mu akwahosan

Dementia Nsɛnkyerɛnne a Ɛdi Kan ne Berɛ a Ɛsɛ sɛ Wohu Dɔkota

Wɔayɛ no foforo 7 simma akenkanGolden Moments kuw no na ɛyɛe · Sɛnea yɛkyerɛw

Mmuae tiawa no

Werɛfi a ɛsɛe da biara asetra, haw a ɛba nneyɛe a obi nim ho, bere anaa baabi a obi wɔ ho adwenetu, ne nsakrae a ɛba suban anaa gyinaesi mu betumi ayɛ dementia ho nsɛnkyerɛnne a edi kan. Yare afoforo pii nso, te sɛ thyroid haw, vitamin B12 a adɔɔso, nnuru ho nsunsuanso, awerɛhow kɛse ne nna ho haw, betumi de nsakrae a ɛte saa ara aba. Dɔkota a ne ho akokwaw nko ara na obetumi akyerɛ yare pɔtee a ɛwɔ hɔ. Adwenetu a ɛba prɛko pɛ no hia ayaresabea ntɛm ara.

  • Nyin mu no, werɛfi a ɛba mpofirim no taa ba; nanso nsakrae a ɛka da biara asetra no de, ɛsɛ sɛ wɔhwehwɛ mu.
  • Alzheimer's Association kyerɛkyerɛ kɔkɔbɔ nsɛnkyerɛnne 10 mu, na wɔde biara toto nyin mu nsakrae a ɛtaa ba no ho.
  • Thyroid haw, vitamin B12 a ennu, nnuru ho nsunsuanso, awerɛhow, yare mmoawa ne nna ho haw betumi aka adwene, na ebi wɔ hɔ a wobetumi asa.
  • Dɔkota a ne ho akokwaw nko ara na obetumi akyerɛ sɛ obi wɔ dementia; intanɛt so nsɛmmisa ne sɔhwɛ rentumi nyɛ saa.
  • Adwenetu a ɛba mpofirim wɔ dɔnhwerew anaa nna kakraa bi mu no betumi ayɛ delirium na ɛhia ayaresabea ntɛm ara.
Wɔ kratafa yi so (7 afã horow) .
  1. Dɛn ne dementia ho nsɛnkyerɛnne a edi kan?
  2. Ɛhe na nyin kɛkɛ ne dementia gu guam?
  3. Dɛn foforo na ebetumi ama obi werɛ afi?
  4. Adwenetu a ɛba mpofirim yɛ asiane a ɛhia ntɛm
  5. Sɛnea mɛsiesie me ho akɔ dɔkota nkyɛn
  6. Asɛm no a wɔbɛma so wɔ ayamhyehye mu
  7. Kɔhu dɔkota

Nsakrae a wubehu wɔ wo werɛ anaa wo dɔfo bi werɛ mu no betumi ayɛ ehu kɛse. Kratafa yi betumi aboa wo ma woahu berɛ a ɛsɛ sɛ wohyia dɔkota ne sɛnea wubesiesie wo ho ama no. Ɛrentumi nkyerɛ wo sɛ obi wɔ dementia anaa dabi. Dɔkota a ne ho akokwaw nko ara na obetumi akyerɛ sɛ obi wɔ dementia, na nneɛma pii a ɛde werɛfi ba no nso mpo nnyɛ dementia koraa. Yɛsrɛ wo, mfa wo ho nto intanɛt so nsɛmmisa anaa nsɔhwɛ a obi yɛ ma ne ho so.

Dɛn ne dementia ho nsɛnkyerɛnne a edi kan?

Alzheimer’s Association kyerɛkyerɛ nsɛnkyerɛnne a edi kan 10 mu. Wɔde biara toto nyin mu nsakrae a ɛfata ho sɛnea ɛbɛyɛ a wubetumi ahu nsonsonoe no. Wɔ yɛn ankasa nsɛm mu no:

Nsɛnkyerɛnne a ɛsɛ sɛ wɔhwehwɛ mu Ade a ɛtaa ba wɔ nyin mu
Werɛfi a ɛsɛe da biara asetra, te sɛ nneɛma a esisii nnansa yi a obi werɛ fi anaa asɛm koro no ara a ɔbisa bio ne bio Ɛtɔ da a obi werɛ fi din bi anaa ahyiae bi nanso akyiri yi n’adwene ba so
Nhyehyɛe anaa haw siesie a ɛyɛ den, te sɛ aduannoa kwan a obi nim a odi akyi anaa ka a ɔhwɛ so Mfomso kakra a obi bɛyɛ wɔ fie ka ho berɛ bi
Nnwuma a obi nim yɛ wɔ fie, adwumam anaa abɔnten a ne yɛ yɛ den ma no Berɛ bi a obi behia mmoa wɔ microwave anaa TV dwumadi foforo so
Da, berɛ anaa baabi a obi wɔ a n’adwene fi so Dapaa a ɛyɛ a obi adwene tu ho, nanso akyiri yi ohu
Nsakrae foforo wɔ kwan a ɛware susuw, akenkan anaa ahosuo nsonsonoe mu Ani so nsakrae a ɛnam cataracts nti ba
Nsɛmfua ho haw foforo, te sɛ nkɔmmɔbɔ a egyina mpofirim anaa nneɛma din a wɔfrɛ no basabasa Ɛtɔ da a ɛyɛ den sɛ obi benya asɛmfua a ɛfata pɔtee
Nneɛma a wɔde gu mmeae a ɛnfata a wontumi nhwehwɛ kwan a wɔfa so bio Nneɛma a obi werɛ fi baabi a ɔde guo berɛ bi na akyiri yi ohu
Gyinaesi a enye, titiriw wɔ sika anaa ahosiesie ho Gyinaesi bɔne bi a obi yɛ berɛ bi kɛkɛ
Ahosanhwehwɛ a obi twe ne ho fi n’ani gye ho nneyɛe, adwuma anaa fekubɔ ho Ɛtɔ da a obi nte nka sɛ ɔbɛkɔ abusua anaa nnamfo nhyiam bi ase
Suban anaa nneyɛe mu nsakrae, te sɛ adwenetu, akyinnyegye, ehu anaa dadwen a ɛba Kwan pɔtee a obi fa so yɛ ne nneɛma a sɛ obi sɛe no a ne bo fuw kakra

Sɛ wuhu nsɛnkyerɛnne baako kɛkɛ a, ɛnkyerɛ sɛ onipa no wɔ dementia. Asɛm titiriw no ne nsakrae a aba wɔ sɛnea onipa no te kan no ho, titiriw nea ɛma da biara asetra yɛ den ma no.

Ɛhe na nyin kɛkɛ ne dementia gu guam?

National Institute on Aging (NIA) kyerɛ sɛ mpanyimfo pii hu sɛ wɔn adwene nka nneɛma ntɛm te sɛ kan no, anaa berɛ bi wɔn werɛ fi baabi a wɔde biribi sii anaa ka bi. Eyinom taa yɛ nyin mu werɛfi ketewaa kɛkɛ. Dementia de, ɛnyɛ nyin mu ade a ɛfata kɛkɛ. Adwene ho haw a emu yɛ den ma da biara asetra yɛ den, te sɛ kar ka, fon so nkɔmmɔbɔ anaa fie kwan a obi bɛhwehwɛ.

NIA kamfo kyerɛ sɛ wɔne dɔkota nkasa sɛ onipa no:

  • Bisa nsɛmmisa koro no ara bio ne bio
  • Yera wɔ mmeae a kan no onim hɔ yiye
  • Antumi anni aduannoa anaa akwankyerɛ akyi yiye
  • N’adwene kɔ so tu kɛse wɔ berɛ, nnipa ne mmeae ho
  • Gyae n’apɔmuden ho hwɛ, te sɛ aduandidi a enye, akyiri guare a onguare anaa ahobammɔ a onni

Nnipa binom wɔ mild cognitive impairment (MCI). Eyi kyerɛ sɛ wɔn werɛ fi anaa wɔn adwenemu haw dɔɔso sen afoforo a wɔn mfe yɛ pɛ, nanso wɔda so tumi di da biara asetra ho dwuma. NIA ka sɛ MCI betumi ayɛ Alzheimer’s ho nsɛnkyerɛnne a edi kan, nanso ɛnyɛ obiara a ɔwɔ MCI na ɔbɛnya.

Dɛn foforo na ebetumi ama obi werɛ afi?

Nneɛma pii a ɛnyɛ dementia betumi aka adwene, na ebi wɔ hɔ a sɛ wɔsa a ɛyɛ yiye. NIA bobɔ eyinom din:

  • Thyroid, asaabo anaa brɛbo mu haw
  • Nnuru a obi nom ho nsunsuanso
  • Awerɛhow kɛse ne dadwen
  • Vitamin B12 a edidi so anaa aduane a apɔmuden wom a wonni
  • Nna ho haw
  • Nsa anaa nnubɔne a wɔnom ma ɛboro so
  • Yare mmoawa, mogya a atɔ anaa atutupepem wɔ ti mu
  • Ti mu pira, te sɛ awosow a ɛba ti mu
  • Dadwen kɛse anaa awerɛhosɛm, te sɛ pɛnhyen kɔ anaa kunu anaa yere wuo

Aso ne ani ho haw nso betumi ama obi asusuw sɛ adwene na atu; hwɛ yɛn aso fam akwankyerɛ. Eyi nti na ɛho hia sɛ dɔkota hwehwɛ mu yiye. Sɛnea Alzheimer’s Association kyerɛ no, dɔkotafo taa hwehwɛ mogya mu na wɔahu sɛ thyroid haw, vitamin kakraa anaa yare mmoawa bi wɔ hɔ anaa. Nna pa ne awerɛhow kɛse ho ayaresa nso yɛ ade a ɛfata sɛ wɔka ho asɛm.

Adwenetu a ɛba mpofirim yɛ asiane a ɛhia ntɛm

Adwenetu a ɛba mpofirim wɔ dɔnhwerew kakraa bi anaa nna kakraa bi mu no hia ayaresabea ntɛm ara. Ebetumi ayɛ delirium. VA kyerɛ sɛ delirium yɛ ayaresa mu ahometew kɛse na ɛkamfo kyerɛ sɛ wɔmfrɛ onipa no dɔkota ntɛm ara anaa wɔmfrɛ 112. Nsɛnkyerɛnne no bi ne:

  • Adwene mu ntease a ɛkɔ soro na ɛba fam
  • Adwene a obi rentumi mfa nsi biribi so yiye
  • Nsusuwii a asɛe a kwan nni mu
  • Nna a ɛboro so, anaa ahotɔ a enni hɔ koraa ne ahowosow

Eyi betumi ato obiara, a nnipa a wɔwɔ dementia dedaw no nso ka ho. Sɛnea NHS kyerɛ no, nneɛma a ɛtaa de ba no bi ne yare mmoawa (dwoaso yare taa ba mpanyimfo ne nnipa a wɔwɔ dementia mu), asikreyare a ɛkɔ fam kɛse, stroke, ti pira ne nnuru bi. Berɛ a motwɛn mmoa no, tena onipa no nkyɛn na fa nsɛmfua tiawa a ɛdwo ma ne koma ntɔ ne yam. Mmisa no nsɛmmisa pii, na fa nnuru biara a ɔnom no toto hɔ.

Sɛnea mɛsiesie me ho akɔ dɔkota nkyɛn

Dɔkotahu pa fi nneɛma a wɔakyerɛw pɛpɛɛpɛ so. Alzheimer’s Association kamfo kyerɛ sɛ moanso eyinom:

  1. Nsakrae a moahu wɔ adwene, su ne nneyɛe mu, a nhwɛso pɔtee ne berɛ a efii ase ka ho
  2. Apɔmuden haw a atwam ne nea ɛwɔ hɔ seesei, a abusua abakɔsɛm wɔ adwene haw ho ka ho
  3. Nnuru a dɔkota akyerɛw ne nea wɔtɔ kɛkɛ nyinaa
  4. Vitamin anaa apɔmuden nnuru biara
  5. Wo nsɛmmisa, te sɛ nsɔhwɛ bɛn na wɔbɛyɛ, berɛ a ɛbɛfa ne berɛ a mmuae no bɛba

Ɛboa nso sɛ wobɛfa abusuani anaa adamfo bi a onim onipa no yiye aka wo ho. NIA kyerɛkyerɛ mu sɛ dɔkotafo betumi abisa onipa no ne abusuani no nyinaa nsɛm fa apɔmuden, nnuru, da biara nneyɛe ne suban mu nsakrae ho. Dɔkotafo betumi nso:

  • Ayɛ adwene, haw siesie, ahwɛyiye, nkontabuo ne kasa ho nsɔhwɛ
  • Ahwehwɛ mogya, dwonsɔ ne nsɔhwɛ afoforo mu de ahwehwɛ nneɛma afoforo a ebetumi de aba
  • Ahwɛ sɛ awerɛhow anaa adwenemyare foforo bi wɔ hɔ anaa
  • Atwa ti mu mfonini te sɛ CT anaa MRI
  • Amaneɛ wɔn akɔ dɔkota pɔtee bi nkyɛn, te sɛ mpanyimfo dɔkota, adwene ne ntini dɔkota, anaa adwene mu nhwehwɛmu dɔkota

NIA hyɛ no nsow sɛ adwene nhwehwɛmu yɛ ade titiriw a ɛka afe biara Medicare apɔmuden nhwehwɛmu ho, na ɛyɛ berɛ pa a wobetumi aka haw a moahu no ho asɛm. Dɔkotafo nsɔhwɛ tiawa no mpo nnu sɛ wɔde bɛka pɔtee sɛ obi wɔ dementia. Ɛyɛ anammɔn a edi kan pɛ kɔ nhwehwɛmu a emu dɔ mu, na yare no hwehwɛ betumi afa nsrahwɛ boro baako. NIA tu fo sɛ nnipa a wɔwɔ adwene mu haw no nsan nkɔ dɔkota nkyɛn asram 6 kosi 12 biara.

Asɛm no a wɔbɛma so wɔ ayamhyehye mu

Sɛ worewenwen obi ho a, pɛ berɛ a asomdwoe wɔ hɔ na obiara nni hɔ. Ka nneɛma pɔtee a woahu no ho asɛm sɛ w’adwene kyere wo wɔ n’apɔmuden ho, na ɛnyɛ sɛ worebɔ no soboɔ. Sɛ wukasa fa nipadua nhwehwɛmu kɛkɛ ho a, ɛmma ehu mma kɛse. Fa onipa no ka gyinaesi nyinaa ho na kasa kyerɛ no te sɛ panin a ɔte saa ankasa. Yɛn nkɔmmɔbɔ ho afotu betumi aboa wo.

Kɔhu dɔkota

Sɛ wuhu nsakrae wɔ werɛ, nsusuwii, su anaa da biara tumi mu a ɛyɛ foforo na ɛkɔ so ba a, yɛ nhyehyɛe kɔhu wo dɔkota a ɔhwɛ wo daa no. Sɛ adwenetu a ɛba mpofirim na ɛba a, frɛ 112 anaa onipa no dɔkota ntɛm ara. Sɛ wɔhwehwɛ mu ntɛm a, wobetumi ahu nneɛma a wobetumi asa, na sɛ ɛyɛ dementia mpo a, mobɛnya berɛ pii asiesie mo ho na moahwehwɛ mmoa. Hwɛ wo ho so yiye wɔ saa berɛ yi nso mu; hwɛ yɛn ahohwɛfo ho afotu kratafa.

Kratafa yi yɛ nsɛm a wɔde ma nyinaa kɛkɛ, na ɛnyɛ dɔkota afotu pɔtee. Hwɛ yɛn dɔkota ho kɔkɔbɔ.

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

So werɛfi yɛ obi nyin mu ade a ɛfata anaa?

Ebi de, ɛte saa. National Institute on Aging ka sɛ baabi a obi de biribi sii a ne werɛ afi kakra anaa ka a ne werɛ afi sɛ obetua no yɛ nyin mu werɛfi a ɛnyɛ hu kɛse. Dementia de, ɛnyɛ obi nyin mu ade a ɛfata kɛkɛ. Adwene ho haw a ɛma da biara nneyɛe te sɛ kar ka, fon so nkɔmmɔbɔ anaa fie kwan hwehwɛ yɛ den no de, ɛsɛ sɛ wɔde kɔhu dɔkota.

So ade foforo bi betumi de werɛfi aba a ɛnyɛ dementia?

Aane. National Institute on Aging bobɔ thyroid, asaabo anaa brɛbo haw, nnuru ho nsunsuanso, awerɛhow ne dadwen, vitamin B12 kakraa, nsa boro so, nna ho haw, yare mmoawa ne ti opira din. Ebi wɔ hɔ a sɛ wɔsa a ɛkɔ yie, enti na ɛho hia kɛse sɛ dɔkota hwehwɛ onipa no mu.

So metumi asɔ obi ahwɛ wɔ fie sɛ ɔwɔ dementia anaa?

Dabi. Dɔkota a ne ho akokwaw nko ara na obetumi akyerɛ sɛ obi wɔ dementia, denam n'apɔmuden abakɔsɛm, nipadua mu nhwehwɛmu, adwene ne nsusuwii ho nsɔhwɛ, mogyaborɔ nhwehwɛmu ne amiti a wɔde twa ti mu mfonini so. Dɔkotafo nsɔhwɛ tiawa mpo nso nko ara nnu sɛ wɔde bɛka sɛ obi wɔ dementia.

Dɛn na ɛsɛ sɛ meyɛ sɛ obi adwene tu prɛko pɛ a?

Hwehwɛ ayaresabea mmoa ntɛm ara. Adwenetu a ɛba mpofirim betumi ayɛ delirium, a VA kyerɛ sɛ ɛyɛ ayaresa ahometew ade. Frɛ onipa no ayaresabea dɔkota ntɛm ara anaa frɛ 112, tena ne nkyɛn, na hyɛ nnuru a ɔnom no nso nso.

Nneɛma a wonya fi mu

Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.

  1. 10 Early Signs and Symptoms of Alzheimer's and Dementia · Alzheimer's Association
  2. Memory Problems, Forgetfulness, and Aging · National Institute on Aging
  3. How Is Alzheimer's Disease Diagnosed? · National Institute on Aging
  4. Visiting Your Doctor for Memory Loss · Alzheimer's Association
  5. Assessing Cognitive Impairment in Older Patients · National Institute on Aging
  6. When should I worry about Delirium? · U.S. Department of Veterans Affairs
  7. Sudden confusion (delirium) · NHS

Woasiesie wo ho ama agodie a ɛyɛ brɛoo?

Mfonini akɛse, bere kyerɛwtohɔ biara nni hɔ, nkontaahyɛde biara nni hɔ na biribiara nni hɔ a wobɛkyerɛw wo din. Bom di agoru wɔ mo browser no mu.

Fa saa agodie ahorow yi ka wo ho

Golden Moments app a wontua hwee ma iPhone, iPad ne Android: mfonini tiles akɛse, agodie a w’ankasa w’abusua mfonini wom, ne mfonini pack a ɛyɛ adwuma a Wi‐Fi nni mu. Akontaabu, dawurubɔ, bere nhyehyɛe anaa nkontaahyɛde biara nni hɔ.