Repons kout la
Pèt memwa ki deranje lavi chak jou, difikilte pou fè travay ou deja konnen, konfizyon sou lè oswa kote, ak chanjman nan atitid oswa jijman ka premye siy demans. Anpil lòt pwoblèm sante, tankou pwoblèm tiwoyid, nivo vitamin B12 ki ba, efè segondè medikaman, depresyon ak pwoblèm dòmi, ka lakòz menm kalite chanjman sa yo. Se sèlman yon pwofesyonèl sante ki kalifye ki ka fè dyagnostik la. Konfizyon ki parèt toudenkou bezwen swen ijans.
- Li nòmal pou detanzantan bliye kèk bagay lè w ap pran laj; chanjman ki deranje lavi chak jou merite yo tcheke.
- Alzheimer's Association dekri 10 siy avètisman, chak ak yon chanjman ki pi souvan rive ak laj pou fè konparezon.
- Pwoblèm tiwoyid, nivo vitamin B12 ki ba, efè segondè medikaman, depresyon, enfeksyon ak pwoblèm dòmi tout ka afekte memwa, epi kèk nan yo ka trete.
- Se sèlman yon pwofesyonèl sante ki kalifye ki ka fè dyagnostik demans; tès sou entènèt ak tès ou fè poukont ou pa ka fè sa.
- Konfizyon ki parèt toudenkou, nan kèk èdtan oswa kèk jou, ka delirium epi li bezwen swen medikal ijans.
Sou paj sa a (7 seksyon)
Lè ou remake chanjman nan memwa ou, oswa nan memwa yon moun ou renmen, sa ka fè w pè. Paj sa a ka ede w konnen kilè pou pran yon randevou ak doktè epi kijan pou prepare pou li. Li pa ka di si yon moun gen demans. Se sèlman yon pwofesyonèl sante ki kalifye ki ka fè dyagnostik demans, epi anpil pwoblèm ki lakòz pwoblèm memwa pa demans ditou. Tanpri, pa konte sou tès sou entènèt oswa tès ou fè poukont ou.
Ki premye siy demans yo?
Alzheimer’s Association dekri 10 premye siy. Li mete chak siy ak yon chanjman ki pi souvan rive ak laj pou fè konparezon. Men yo ak pwòp mo nou:
| Siy ki merite yo tcheke | Plis tipik ak laj |
|---|---|
| Pèt memwa ki deranje lavi chak jou, tankou bliye sa ki fèk pase oswa mande menm bagay la plizyè fwa | Detanzantan bliye yon non oswa yon randevou epi sonje l pita |
| Difikilte pou planifye oswa rezoud pwoblèm, tankou suiv yon resèt ou deja konnen oswa kenbe tras bòdwo yo | Fè yon ti erè detanzantan ak bòdwo lakay |
| Difikilte pou fini travay ou deja konnen lakay, nan travay oswa lè w deyò | Detanzantan bezwen èd ak yon reglaj mikwo ond oswa pou anrejistre yon emisyon televizyon |
| Pèdi tras dat, sezon oswa kote ou ye | Meli jou nan semèn nan, epi apre sa jwenn repons lan |
| Nouvo difikilte pou jije distans, li oswa distenge koulè | Chanjman nan vizyon akoz katarak |
| Nouvo pwoblèm ak mo, tankou rete bloke nan mitan yon konvèsasyon oswa rele bagay yo ak move non | Detanzantan gen difikilte pou jwenn bon mo a |
| Mete bagay nan kote ki pa nòmal epi pa kapab retrase kote ou te pase | Egare bagay detanzantan epi jwenn yo lè w retrase kote ou te pase |
| Move jijman, tankou ak lajan oswa swen pèsonèl | Pran yon move desizyon detanzantan |
| Retire tèt ou nan pastan, travay oswa aktivite sosyal | Detanzantan pa anvi ale nan yon aktivite fanmi oswa sosyal |
| Chanjman nan atitid oswa pèsonalite, tankou vin konfonn, sispèk, pè oswa enkyè | Gen abitid ki byen fikse epi santi w irite lè woutin lan deranje |
Yon sèl siy poukont li pa vle di demans. Sa ki enpòtan se yon chanjman parapò ak sa ki nòmal pou moun sa a, sitou si li rann lavi chak jou pi difisil.
Kijan vyeyisman nòmal diferan ak demans?
National Institute on Aging (NIA) di anpil granmoun ki aje remake yo sonje bagay pi dousman, oswa pafwa yo egare bagay oswa bliye yon bòdwo. Sa yo anjeneral se siy yon ti pwoblèm memwa. Demans se pa yon pati nòmal nan vyeyisman. Pwoblèm memwa ki grav rann aktivite chak jou difisil, tankou kondwi, sèvi ak telefòn oswa jwenn wout lakay ou.
NIA sijere pou pale ak yon doktè si yon moun:
- Poze menm kesyon yo plizyè fwa
- Pèdi nan kote li te byen konnen
- Gen difikilte pou suiv resèt oswa enstriksyon
- Vin pi konfonn sou tan, moun ak kote
- Sispann pran swen tèt li, tankou manje mal, pa benyen oswa konpòte l yon fason ki pa an sekirite
Gen kèk moun ki gen ti pwoblèm mantal (mild cognitive impairment, MCI). Sa vle di yo gen plis pwoblèm memwa oswa panse pase lòt moun nan menm laj ak yo, men yo toujou jere lavi chak jou. NIA di MCI ka yon premye siy alzaymè, men se pa tout moun ki gen MCI ki devlope li.
Ki lòt bagay ki ka lakòz pwoblèm memwa?
Anpil lòt bagay pase demans ka afekte memwa, epi kèk ka vin pi byen ak tretman. NIA site:
- Pwoblèm tiwoyid, ren oswa fwa
- Efè segondè medikaman
- Depresyon ak enkyetid
- Nivo vitamin B12 ki ba oswa pa manje ase manje ki bon pou sante
- Pwoblèm dòmi
- Move itilizasyon alkòl oswa dwòg
- Enfeksyon, boul san oswa timè nan sèvo a
- Blesi nan tèt, tankou yon chòk nan tèt
- Gwo estrès oswa lapenn, tankou pran retrèt oswa pèdi mari oswa madanm ou
Pwoblèm tande ak pwoblèm vizyon ka fè moun panse se konfizyon tou; gade gid nou sou tande. Se poutèt sa yon tchèkòp medikal enpòtan. Dapre Alzheimer’s Association, doktè souvan mande analiz san pou tcheke pwoblèm tiwoyid, mank vitamin ak enfeksyon. Li vo pale tou de bon dòmi ak tretman pou depresyon.
Konfizyon ki parèt toudenkou se yon ijans
Konfizyon ki parèt rapidman, nan kèk èdtan oswa kèk jou, bezwen swen medikal ijans. Li ka delirium. VA dekri delirium kòm yon ijans medikal epi li konseye rele founisè swen sante moun nan touswit oswa rele 114. Siy yo gen ladan:
- Monte desann nan kapasite pou panse klè
- Difikilte pou konsantre
- Panse ki dezòganize
- Dòmi plis pase nòmal, oswa vin trè ajite ak san repo
Sa ka rive nenpòt moun, menm moun ki deja ap viv ak demans. Dapre NHS, kòz komen yo gen ladan enfeksyon (enfeksyon nan aparèy irinè yo komen nan mitan granmoun aje ak moun k ap viv ak demans), konjesyon serebral, sik nan san ki ba nan moun ki gen dyabèt, blesi nan tèt ak kèk medikaman. Pandan w ap tann èd, rete avèk moun nan epi rasire l ak mo kout ak senp. Pa poze anpil kesyon, epi pran nòt sou nenpòt medikaman li pran.
Kijan pou prepare randevou ak doktè a?
Yon bon randevou kòmanse ak bon nòt. Alzheimer’s Association sijere pote:
- Yon lis chanjman nan memwa, atitid ak konpòtman, ak egzanp klè ak apeprè kilè yo te kòmanse
- Pwoblèm sante pase ak aktyèl, ansanm ak istwa fanmi sou pwoblèm memwa si genyen
- Tout medikaman sou òdonans ak medikaman ou achte san òdonans
- Nenpòt vitamin oswa sipleman
- Kesyon ou yo, tankou ki tès yo pral fè, konbyen tan yo pran ak kilè rezilta yo pral disponib
Li itil tou pou pote yon manm fanmi oswa yon zanmi ki byen konnen moun nan. NIA eksplike doktè yo ka poze kesyon ni bay moun nan ni bay yon manm fanmi sou sante, medikaman, aktivite chak jou ak chanjman nan konpòtman. Doktè yo ka tou:
- Fè tès sou memwa, rezoud pwoblèm, atansyon, konte ak langaj
- Mande tès san, pipi ak lòt tès pou chèche lòt kòz
- Tcheke si gen depresyon oswa lòt pwoblèm sante mantal
- Mande eskan sèvo tankou CT oswa MRI
- Voye moun nan bay yon espesyalis, tankou yon jeryat, newològ, sikyat jeryatrik oswa newsikolojis
NIA fè remake yon evalyasyon mantal se yon pati obligatwa nan vizit anyèl byennèt Medicare, ki ka yon bon moman pou pale sou enkyetid ou yo. Menm tès kout doktè yo sèvi yo pa ase poukont yo pou fè dyagnostik demans. Yo se yon premye etap pou rive nan yon evalyasyon pi konplè, epi dyagnostik la ka pran plis pase yon vizit. NIA konseye moun ki gen pwoblèm memwa retounen wè doktè a chak 6 a 12 mwa.
Kijan pou abòde sijè a avèk respè
Si ou gen enkyetid pou yon lòt moun, chwazi yon moman kalm epi prive. Pale sou bagay presi ou remake, prezante yo kòm enkyetid pou sante moun nan, pa kòm kritik. Sijere yon tchèkòp jeneral ka parèt mwens estrèsan. Mete moun nan nan desizyon yo epi pale avè l tankou granmoun li ye. Konsèy nou sou kominikasyon ka ede.
Pale ak yon doktè
Si ou remake chanjman nan memwa, panse, atitid oswa kapasite pou fè bagay chak jou ki nouvo epi ki kontinye rive, pran yon randevou ak yon doktè premye swen. Pou konfizyon ki parèt toudenkou, rele 114 oswa rele founisè swen sante moun nan touswit. Lè yo tcheke sa bonè, sa ka ede jwenn kòz ki ka trete epi, si se demans, li bay plis tan pou planifye ak jwenn sipò. Pran swen tèt ou pandan tan sa a tou; gade gid nou sou pran swen tèt ou kòm moun k ap bay swen.
Paj sa a se enfòmasyon jeneral, se pa konsèy medikal. Gade avi nou sou kesyon medikal.
Kesyon yo poze souvan
Èske bliye bagay se yon pati nòmal nan vyeyisman?
Kèk fwa wi. National Institute on Aging di lè ou detanzantan egare bagay oswa bliye peye yon bòdwo, sa anjeneral se yon ti pwoblèm memwa ki gen rapò ak laj. Demans se pa yon pati nòmal nan vyeyisman. Pwoblèm memwa ki rann aktivite chak jou difisil, tankou kondwi, sèvi ak telefòn oswa jwenn wout lakay ou, merite yo tcheke ak yon doktè.
Èske lòt bagay pase demans ka lakòz pwoblèm memwa?
Wi. National Institute on Aging site pwoblèm tiwoyid, ren oswa fwa, efè segondè medikaman, depresyon ak enkyetid, nivo vitamin B12 ki ba, move itilizasyon alkòl, pwoblèm dòmi, enfeksyon ak blesi nan tèt, pami lòt. Kèk nan pwoblèm sa yo ka amelyore lè yo trete, se youn nan rezon ki fè yon tchèkòp medikal enpòtan.
Èske mwen ka teste yon moun pou demans lakay?
Non. Se sèlman yon pwofesyonèl sante ki kalifye ki ka fè dyagnostik demans, lè l sèvi ak istwa medikal, yon egzamen fizik, tès memwa ak panse, tès laboratwa epi pafwa eskan sèvo. Menm tès kout doktè yo sèvi yo pa ase poukont yo pou fè dyagnostik demans.
Kisa mwen ta dwe fè si yon moun vin konfonn toudenkou?
Chèche èd medikal touswit. Konfizyon ki parèt toudenkou ka delirium, e VA dekri l kòm yon ijans medikal. Rele founisè swen sante moun nan touswit oswa rele 114, rete avèk li, epi pran nòt sou nenpòt medikaman li pran.
Sous
Nou mete lyen ki mennen nan òganizasyon ak etid paj sa a baze sou yo. Nou te verifye chak sous lè paj la te mete ajou.
- 10 Early Signs and Symptoms of Alzheimer's and Dementia · Alzheimer's Association
- Memory Problems, Forgetfulness, and Aging · National Institute on Aging
- How Is Alzheimer's Disease Diagnosed? · National Institute on Aging
- Visiting Your Doctor for Memory Loss · Alzheimer's Association
- Assessing Cognitive Impairment in Older Patients · National Institute on Aging
- When should I worry about Delirium? · U.S. Department of Veterans Affairs
- Sudden confusion (delirium) · NHS