བློ་ཡིག་རྩེད་མོས་བརྗེད་ནད་སྲུང་ཐུབ་མེད་དམ། ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་ཚུལ་ཅི་འདུག

བློ་ཡིག་རྩེད་མོ་ཡོད་ཁ་ནས་ཡོད། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིག་ཉིན་ཤས་ཆུང་བར་བཏོན་ཡོད་པར་སྨྲ། ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱོབ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་མི་ལ་བརྗེད་ནད་ཡོད་ན། ཡང་ན་རང་གི་དྲན་ཤེས་ལ་སེམས་ཁོངས་ན། དེ་ཚོ་རྩེད་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་དྲི་བ་འཆར་བ་ནི་ཉེ་བར་མི་ཤེས་ཀྱི་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་ཚུལ་ཅི་འདུག་ཅེས་ཞིབ་བཤེར་བྱ་ནི། ཕན་ཡོན་ཡོད་ཚུལ་དང་ཕན་མེད་ཚུལ་གཉིས་ཆར་བསྟན།

འདི་ནི་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་གྱི་སྨན་གྱི་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན། བཤད་པ་གཤམ་གྱི་ སྨན་གྱི་ཁྲལ་མེད་ཚིག་ ལ་ལྟོས།

བློ་ཡིག་རྩེད་མོས་བརྗེད་ནད་སྲུང་ཐུབ་མེད་དམ།

བློ་ཡིག་རྩེད་མོ་ཅིག་ཀྱང་བརྗེད་ནད་སྲུང་ཐུབ་པར་ཤེས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན། ཨ་མེ་རི་ཀའི་རྒས་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལྷན་ཁང་ (NIA) ཀྱིས་མི་ཚོ་ཁྱད་པར་གྱི་ནུས་པའི་ཤེས་རིག་ཁ་ཏོན་དང་ཡང་ན་དྲན་ཤེས་ཡག་པོར་བྱེད་ཐུབ་ཟེར་བའི་བསྒྲགས་བཤད་ལ་བག་ཡོད་ཀྱིས་ལྟ་ཅེས་གསུངས། ཁ་ཏོན་གྱི་ཤེས་རིག་སྦྱོང་བ་ནི་ཞིབ་འཇུག་ནང་སྟོན་པའི་སྦྱོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་ཞིབ་བཤེར་ལ་གསལ་མེད་ NIA on preventing Alzheimer’s།

དེས་རྩེད་མོ་ཕན་མེད་པར་མ་ཟད། དགའ་སྤྲོ་དང་མཉམ་དུ་ཕྱེད་པ་དང་ཉིན་རེའི་རིམ་པ་ལ་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བརྗེད་ནད་ལས་སྲུང་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན།

“ཉེ་ལམ་སྤོ་བ” ཞེས་པ་ཅི་ཡིན་ཞིང་ཅིའི་ཕྱིར་གལ་ཆེ་བ་ཡིན།

ཁྱོད་ཀྱིས་ལས་འགན་གཅིག་སྦྱོང་ནས་ཁོ་ནའི་ནང་ལ་ཡག་པོ་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་ཡང་མཐོང་། ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་དེ་ལ་སྦྱོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བོད་སྒྲུབ་བྱེད། དྲི་བ་ཆེ་ཤོས་ནི་འདི་ནི་ཚོགས་ཁྱབ་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སྤོ་གི་ཡོད་མེད་ཡིན། དེ་ནི་ཉེ་ལམ་སྤོ་བ་ (near transfer) དང་། ཉིན་རེའི་ཐོན་ཀར་ལ་སྤོ་བ་ (far transfer) ཞེས་བོད་སྒྲུབ་བྱེད། ཐ་ན་ཤེས་པ་ཞིག་ནི་ཞེས་ཚབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་ཚོང་གི་དངུལ་སྐྱོང་ལ་ལྟོས།

2016 ལོར་ཞིབ་བཤེར་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་བློ་ཡིག་སྦྱོང་ཁང་ཚོས་རང་གི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་གཞི་ཆ་ཤོས་ཡིན་ཟེར་བའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོ་ལ་བལྟས། ཁོང་ཚོས་སྦྱོང་བའི་ལས་འགན་ལ་མི་ཚོ་ཡག་པོར་འགྱུར་བ་མང་པོ་མཐོང་ཡང་། ཉེ་འབྲེལ་ལས་འགན་ལ་ཉུང་ཤོས་དང་། ཉིན་རེའི་རྟོག་པ་ལ་ཡག་པོ་བྱེད་པ་ཉུང་ཤོས་ཡོད་པར་རྟོགས། ཞིབ་འཇུག་མང་པོའི་བཟོ་གཞི་ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྐབས་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་ Simons and colleagues, Psychological Science in the Public Interest།

Cochrane ཞིབ་བཤེར་ཚོས་གློག་ཆས་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་ལ་ཅི་ཞེས་བཤད།

Cochrane ཞིབ་བཤེར་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་ཡག་པོ་ཆ་ཚང་སྡུད་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཚོས་གློག་ཆས་ཀྱི་སྦྱོང་བ་ཞེས་པ་ཟླ་བ་ 12 གམ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན།

• ལོ་65 དང་འགོ་མིག་གི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་མི་ཚོ་: ཞིབ་འཇུག་ 8 དང་མི་ 1,183 ཡོད། བདེན་པའི་ཚད་ནི་དམན་པ་ཞིག་ཡིན། སྦྱོང་བ་ཐེངས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཐོག་མར་ཕན་ཐོགས་ཆུང་ཆུང་སྟོན་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་ཐག་གཅད་ཡོད་མེད་མ་གསལ། (Cochrane review, healthy older adults)
• དྲན་ཤེས་ཆུང་ཆུང་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པའི་མི་ཚོ་: ཞིབ་འཇུག་ 8 དང་མི་ 660 ཡོད། བརྗེད་ནད་ཀྱི་མཐར་འཁྲིས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཡོད་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་གང་ཡང་གསལ་བཤད་མ་བྱས། བདེན་པའི་ཚད་ཡང་དམན་ཏེ་གཏན་འཁེལ་གྱི་སྙིང་པོ་མེད། (Cochrane review, mild cognitive impairment)

ACTIVE ཞིབ་འཇུག་གིས་ཅི་རྟོགས་བྱུང་།

ACTIVE ནི་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཞིབ་འཇུག་ཆེ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ 1998 ལོར་འགོ་བཙུགས། ཁ་ཡིག་ནང་ལོ་65 དང་འགོ་མིག་ 2,802 དེ་ཚོ་རང་རྐྱང་བསྡད་པ་དང་། དྲན་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་གི་གནོད་པ་མེད་པའི་མི་ཚོ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་དེ་ཡང་མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བ། དྲན་ཤེས་སྦྱོང་བ་དང་། རྟོག་པའི་སྦྱོང་བ་སོགས་ཀྱི་མཐུན་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་འདེམས་སུ་སྤྲོད། ཡང་ན་རྣམ་པ་མེད་པའི་སྡེ་ཞིག་ལ་འཇོག་གོ། སྦྱོང་བ་ལ་ཟླ་བ་ 5 དང་ 6 གི་ནང་ཐེངས་ 10 ཡན་ཆད་བྱས། ཐེངས་ཆེ་ཤོས་ལ་ཞུགས་པའི་མི་ཁ་ཤས་ལ་ཟླ་བ་ 1 དང་ 3 ཙམ་ལ་ཁ་སྣོན་བསྐྱར་ཐེངས་ booster sessions ཞེས་ཐུག་པ་ཞིག་གིས་ཕྱིས་སུ་འདེམས་ནས་སྤྲོད།

མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བ་ནི་སྣང་བ་དང་ཤེས་སྐད་སྒྲིག་པའི་ཆེ་ཆུང་ལ་མགྱོགས་པོས་བལྟ་བ་དང་། དེ་ཚོ་ཐུབ་ནས་ཡག་པོར་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་སུ་ཆེ་ཆུང་འགྱུར་བ་ཡིན།

2026 ལོར་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ཞུགས་མཁན་ 2,021 དེ་ལོ་ 20 གྱི་ Medicare ཡིག་ཚང་དང་སྦྲེལ་བྱས། (ACTIVE 20-year analysis) ཁོང་ཚོས་རྙེད་པ་ནི་འདི་ཡིན།

• མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བ་དང་ཁ་སྣོན་བསྐྱར་ཐེངས་གཅིག་ལྷག: སྦྱོང་བ་མེད་པའི་སྡེ་ལས་བརྗེད་ནད་ངོས་འཛིན་ཉུང་བ། (hazard ratio 0.75 ཡིན་ཏེ་ཕྱོགས་སྐོར་ 25% ཙམ་ཉུང་བ་ཞེས་བཤད།)
• ཁ་སྣོན་མེད་པའི་མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བ: ཉུང་བར་མ་མཐོང་།
• དྲན་ཤེས་ཡང་ན་རྟོག་པའི་སྦྱོང་བ: བརྗེད་ནད་ངོས་འཛིན་ལ་གནད་དོན་ཆེན་པོ་མེད།
• སྦྱོང་བའི་སྡེ་ཚན་ཡོངས་ཀྱི་བསྡུར་བ་: སྦྱོང་བ་མེད་པའི་སྡེ་ལས་ཉུང་བར་ཕྱོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་བདེན་པའི་ཐག་གཅོད་མ་ཐོབ།

ཞིབ་འཇུག་ཀྱི་མཐའ་མཚམས།

• འདི་ནི་མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བའི་དམིགས་བསལ་རིགས་ཅིག་ ཁ་སྣོན་བསྐྱར་ཐེངས་དང་བཅས་པ་ལ་མ་ཟད། བློ་ཡིག་རྩེད་མོ་སྤྱིར་བཏང་ལ་ཡང་མ་ཡིན།
• གནད་དོན་གསལ་པོ་ནི་ཆ་ཤས་ (དང་པོའི་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཚར་བ་དང་ཁ་སྣོན་བསྐྱར་ཐེངས་གནང་བའི་མི་ཚོ་) ལས་བྱུང་བ་ཡིན། མྱུར་ཚད་སྦྱོང་བའི་སྡེ་ཡོངས་ནས་མ་ཡིན།
• བརྗེད་ནད་ངོས་འཛིན་ནི་ Medicare ཀྱི་ཁྲལ་ཡིག་ཚང་གི་ནང་གི་ནད་ཀྱི་ཨང་རྟགས ཡིས་བརྟག་ཡོད་གྱི་མི་རེ་རེ་ནས་ལྟ་བ་མ་ཡིན། ཡོད་མཁན་གྱི་ནང་ཁ་ཤས་ནི་ Medicare Advantage ཡི་ནང་ཡོད་པས་ཡིག་ཚང་ཆ་ཚང་མེད་ཅིང་ཁ་ཤས་བསྐྲུན་ཡོད།
• ཞུགས་མཁན་ཐོག་མར་ཡང་དྲན་ཤེས་ཀྱི་གནོད་པ་གསལ་པོ་མེད། འདི་གིས་བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ ལ་རྩེད་མོ་ཅི་ཡིན་ནམ་ཡིན་བ་ལ་ཡང་ཁས་ལེན་མི་ཐུབ།

དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཡིན་ཀྱང་རྩེད་མོ་ཅིག་ཀྱང་བརྗེད་ནད་སྲུང་ཐུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན།

FTC ཀྱིས་ Lumosity ལ་ཅི་ཞེས་གསུངས།

2016 ལོ་ཟླ་དང་པོར་ Lumos Labs ཀྱིས་ Lumosity ཀྱི་བཟོ་མཁན་ལ་ Federal Trade Commission ཀྱི་བསྒྲགས་བཤད་ནོར་བའི་མཐོལ་ཚོད་ལ་ $2 million ཁྲལ་ལན་གཏོང་ནས་གྲོས་མཐུན་བྱས། FTC ཀྱིས་ཁང་པས་ཤེས་རིག་གི་གཞི་མེད་པར་ཁོང་གི་རྩེད་མོས་ལས་ཀ་དང་སློབ་གྲྭའི་ཐོན་ཡོན་སྡུད་ཐུབ་ཟེར་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་དམའ་བ་ཆུང་ཆུང་། བརྗེད་ནད་དང་ཨལ་ཛ་ཧའི་མར་ལ་ཡང་བསྒྲིང་ཐུབ་ཟེར་བའི་བསྒྲགས་བཤད་བྱས་པ་ལ་གནས་ཚུལ་བཀོད། གནང་བཅའ་ནང་ཁང་པས་མ་འོངས་ལ་འདྲའི་བསྒྲགས་བཤད་མ་བྱེད་གོང་ལ་བདེན་པའི་ཤེས་རིག་གནས་ཡོད་དགོས་པར་བཅད། (FTC press release)

ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཤེས་བྱ་ནི། བརྗེད་ནད་སྲུང་ནི་ཡང་ན་དྲན་ཤེས་སྲུང་ནི་ལ་བསྒྲགས་པའི་རྩེད་མོ། ཡིག་ཆ། ཡང་ན་ཆ་ཚང་གང་ཡང་ཡིན་ཀྱང་བག་ཡོད་ཀྱིས་ལྟ་དགོས།

བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ལ་རྩེད་མོས་ཕན་ནམ།

ཉིན་ཞིག་ཡག་པོར་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཞིང་ཁྱད་པར་ཡིན། ཤེས་རིག་སྤྱོད་སྦྱོང་ནི་ཞིབ་འཇུག་མང་ཤོས་ཀྱི་ཐབས་ཡིན། དེ་ནི་མཉམ་འདུ་ཐོག་གི་དགའ་བའི་ཆ་བྱེད་ཀྱི་སྤྱོད་ལྷུགས་ཡིན། དཔེར་ན་གཏམ་བཤད། དྲན་སྐུལ། ཚིག་རྩེད། རྩེད་མོ་དང་རོལ་མོ་སོགས་ཡིན། ཡོངས་སུ་ཆུང་བའི་ཚོགས་སྡེ་ནང་ལ་སྟོན་པ་ཞིག་གིས་འདྲེན་ཡོད།

2023 ལོར་ Cochrane ཞིབ་བཤེར་ཞིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་ 37 དང་མི་ 2,766 ཡོད་པ་ལ་བལྟས་པ་ནས་ བརྗེད་ནད་ཆུང་ནས་འབྲིང་ཡོད་པའི་མི་ཚོ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན། (Cochrane review of cognitive stimulation):

• བསམ་བློའི་བརྟག་དཔྱད་ལ་ཐུན་ཚོད་ཐུང་ངུ་དང་ཆུང་ཆུང་ཕན་ཐོགས་ (བདེན་ཚད་འབྲིང་པོ་);
• འདྲི་སྤྲོད་དང་མཉམ་འབྲེལ་ལ་གཏན་འཁེལ་གྱི་ཆ་ལ་ཕན་ཐོགས་གསལ་པོ་ (བདེན་ཚད་མཐོ་བ། ཞིབ་འཇུག་ཉུང་ངུའི་སྒོ་ནས་);
• ཚེ་སྲིད་ཡོན་ཏན་ཡང་ན་སེམས་ཚོར་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་ཆུང་ཆུང་ཕན་ཐོགས་།

ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཚད་ཆེ་ཤོས་ནི་ཟླ་བ་ 10 ཙམ་གྱི་ལས་རིམ་ཀྱི་རྗེས་སུ་མྱུར་ཚད་ལ་བཟུང་བ་ཡིན། ཐུབ་ནས་རྒྱུན་སྲིད་པ་ལ་ལྟ་བ་ཉུང་ངུ་ཡིན། ཤེས་རིག་སྤྱོད་སྦྱོང་ནི་ཚོགས་སྡེའི་ལས་རིམ་ཞིག་ཡིན་པས། འདི་ནི་མི་གཅིག་གིས་ཐབ་སྣེ་ལ་རྩེད་མོ་ཞིག་རྩེད་པ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མི་འཇུག།

2024 ལོའི Lancet Commission ཀྱིས་ཡང་བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ཚོ་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་དོན་གནད་སྐྱོང་བའི་ལས་རིམ་ཡོད་ཆེན་པོ་ཡིན་ཟེར། (Lancet Commission)

རྩེད་མོ་ངོ་མ་ལ་ཅི་ཡོན་ཏན་ཡོད།

ལེགས་པར་འདེམས་ན་རྩེད་མོས་འདི་ལྟ་བུ་གྲོགས་བྱེད་ཐུབ།

• དགའ་བ། ཉིན་ཞིག་གི་ཕྱེད་ཀ་ཞིག་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཡག་པོ་ཡིན།
• མཐུད་འབྲེལ། གཅིག་གི་གཡས་གཡོན་ལ་ཕྱེད་པས་གཏམ་འགྲེལ་ལ་ཤོད་མི་ཐུབ་པའི་སྐབས་ཀྱང་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐབས་ཡོད། དཔེར་ན། མཉམ་དུ་རྩེད་པའི་ཐབས ལ་ལྟོས།
• རིམ་པ། ཉིན་རེ་དུས་ཚོད་གཅིག་ཏུ་འདྲ་བའི་རྩེད་མོས་སེམས་ལ་ངལ་སོས་སྤྲོད།
• ཁོ་རང་ལ་བརྟེན་པ། མི་དེ་ལ་ལེགས་པར་ཐུབ་པའི་ལས་ཀ་ལ་སྦྱར་བའི་རྩེད་མོས་ཁོང་ཚོར་བརྟག་དཔྱད་ལ་མ་ཟད་ཐུབ་པའི་སེམས་ཚོར་སྐྱེད།
• གཏམ་བཤད། པར་ཡང་ན་ཤེས་པའི་ཚིག་ཅིག་གིས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་གཏམ་ཞིག་ཕྱེ་ཆོག དྲི་བའི་པར་ཤོག ཡང་ན་ ཚིག་མཇུག་སྒྲིལ ལ་བསམ།

ཤོག་ལྷེ་བ་དང་། གྲངས་ཁྲིས་དང་། གྱེན་འགྲོ་ཆད་ལ་བརྟེན་པ་སོགས་རྩེད་མོ་དང་མཚུངས་མེད་པ་ནི་ཚད་པ་ཡིན། མི་དེས་ངལ་བ་སྣང་ན་ཚུར་བཏང་། གོང་ལས་ཐག་རིང་དུ་མ་བརྩི་བར་སྐྱིད་པོ་བརྩེ་བ་ཡང་ལེགས་པའི་ཐོན་ཀར་ཡིན། རྩེད་མོ་ཐོག་ཚོན་བསྡུ་བ ལ་ཐུན་ཐུང་ཡོད།

Golden Moments ཇི་ལྟར་འཇུག

Golden Moments གི་རྩེད་མོ་ཚོ། དཔེར་ན་པར་ཕྲན་ཕྱེད་པ་། པར་ཕྲན་ཤོ་སྒྲིག་ དང་ ཡི་གེ་ཚེག་རྩོམ་བསྒྲིགས སོགས་ནི་དགའ་བ་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་ཚོད་ལ་གྲུབ། དེ་ལ་དུས་ཚད་ཡང་མེད། གྲངས་ཁྲིས་ཀྱང་མེད། དེ་ནི་གསོ་སྦྱོང་ མ་ཡིན་པ་དང་། བརྗེད་ནད་ སྲུང་ནི་ཡང་ན་ཚུར་བཏང་ནི་ ཡང་མ་ཡིན། ཡང་ནམ་ཡང་ཁྱེད་ལ་བསྟུན་མ་ཐུབ་པའི་བཤད་པ་ལ་སྒོ་མ་ཕྱེ་བར་ཐོག་མ་ནས་གསལ་པོ་བཤད་པ་ཡིན།

སྨན་པ་དང་འདྲི་བ།

ཁྱེད་རང་ངམ་སྐྱོབ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་མི་ཞིག་ལ་དྲན་ཤེས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཅི་རིགས་ཡོད་ན། ཁ་ཏོན་ལ་བརྟེན་པ་ལས་སྨན་པར་ཞུ། སྨན་པས་ཁྲོ་བ་ཕྱིར་བཅོས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བལྟས་ཤིང་། ཤེས་རིག་ཡག་པོ་ཡོད་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་ཁ་བརྡ་བྱེད་ཐུབ། དཔེར་ན་ཁྲག་ཀྱི་ཚད་སྲུང་བ་དང་ཉན་པ་བརྟག་པ། མང་བ་ལ་ བརྗེད་ནད་སྲུང་ཐུབ་མེད་དམ། ལ་ལྟོས། ཉེ་བར་ཤེས་མེད་པའམ་གནས་ཚུལ་ཅི་ཡང་ཡིན་ན་ཕྱིར་མགྱོགས་པོ་ཞིག་ལ་སྨན་བཅོས་རོགས་སུ་སོང་།