Cellal ngaandi

Fijirde hakkille ina haɗa yeebre hakkille? Ko ɗe kolli

Hesɗitinaama 6 minit janngaamaKo kippu Moments kaŋŋe · No mbinndirten

Jaabawol juutngol ngol

Hay fijirde hakkille gooto holliraani ina haɗa yeebre hakkille. Elto hakkille e ordinateer ina ɓeyda tan ko yimɓe ɓe ngollortoo. Ƴeewndo gooto e nder wiɗto ACTIVE jokkondirii elto yaawngo keeringo e wallitde caggal mum e ustagol limo yaltaare yeebre hakkille e nder duuɓi 20, ko ɗum hollirde seeɗnde. Wonande yimɓe nguurndiiɓe e yeebre hakkille, ƴellitgol hakkille e fedde ina hollira fannuuji pamarɗi, ɗi juutataa. Fijirɗe ina moƴƴi so tawii ko weltaare e wondude.

  • Wiɗtooji elto hakkille ina kolli yimɓe ina ɓeydoo e ko ɓe ngollortoo, kono hollirde nde ɗum yaarata e nguurndam ñalnde kala ina famɗi.
  • E nder wiɗto ACTIVE, tan yimɓe ɓe mbaɗnoo elto yaawngo keeringo e wallitde caggal mum njogii yaltaare yeebre hakkille seeɗnde e nder duuɓi 20. Elto yaawngo keeringo tawa alaa wallitde, elto teskagol e elto miijagol kolliraani ɗum.
  • E hitaande 2016, joom Lumosity yoɓii miliyoŋaaji dolaar 2 ngam joofaade tuumaaji FTC wonde o alaa gannde timmunde ngam haalaaji makko e neɗɗinde yeebre hakkille.
  • Wonande yimɓe nguurndiiɓe e yeebre hakkille newiinde haa hakkunde, pelle ƴellitgol hakkille ina kollira fannuuji pamarɗi, ɗi juutataa, wonande miijagol, e fannuuji ɓurɗi laaɓde wonande jokkondiral e wondude e woɗɓe.
  • Fijirɗe Golden Moments ko ngam weltaare e waktu mo ngon-ɗon e wondude. Ɗe wonaa safrugol tee ɗe haɗataa walla ɗe neɗɗintaa yeebre hakkille.
E nder ngoo hello (9 taƴe)
  1. Fijirde hakkille ina haɗa yeebre hakkille?
  2. Hol ko woni «eggude ɓadiiɗe», tee hol ko saabii ɗum heewde nafo?
  3. Hol ko ƴeewte Cochrane mbi’i e elto hakkille e ordinateer?
  4. Hol ko wiɗto ACTIVE yiyti?
  5. Hol ko FTC wi’i e Lumosity?
  6. Fijirɗe ena mbaawi wallude mo nguurndiiɗo e yeebre hakkille kisa?
  7. Hol ko fijirɗe ngoni tigi e moƴƴinde?
  8. Hol to Golden Moments woni
  9. Yeewto e neɗɗo safroojo

Fijirɗe hakkille ena keewi, tee keewɗe e majje ina fodi reende hakkille maa no suka. So tawii on toppitiiɗo mo nguurndiiɗo e yeebre hakkille, walla on hulii teskagol mon, ina heewi naamnaade so fijirde majje ena waawi wallude. Ko ɗoo ko wiɗtooji kolli tigi, kañum e geɗe wallooje e geɗe ɗe ngalaa wallude.

Ɗum ko humpito kuuɓal tan, wonaa wasiyaaji neɗɗo safroojo. Ndeeƴo renndo amen e humpito cellal.

Fijirde hakkille ina haɗa yeebre hakkille?

Hay fijirde hakkille gooto hoolaaka ina haɗa yeebre hakkille. National Institute on Aging (NIA) ina wasiyaa yimɓe yo ɓe reento e haalaaji wi’ooji fijirɗe ordinateer e enternet ena mbaawi ƴellitde teskagol, tee ina wi’a wonde hollirde ina ŋakki ngam wi’de hay jaaɓngal elto hakkille gootal jeeyaaɗe ina jogii battane nannduɗe e elto ngo ƴeewaa e wiɗtooji klinik (NIA e haɗde Alzheimer).

Ɗum firtaani fijirɗe alaa nafo. Ɗum firti nafo majje ko weltaare, wondude e feere ñalnde kala, wonaa reende hay gooto e yeebre hakkille.

Hol ko woni «eggude ɓadiiɗe», tee hol ko saabii ɗum heewde nafo?

So a gollortike e golle, a ɓurata heen heewde. Wiɗtooɓe ina noddira ɗum battane elto. Naamnal ɓurngal saɗtude ko so ƴellitaare nde eggata e geɗe goɗɗe: e golle nannduɗe (eggude ɓadiiɗe) walla e nguurndam ñalnde kala, hono teskagol nadeeji walla toppitagol jawle (eggude woɗɗitiiɗe).

Ƴeewndo mawndo 2016 ƴeewii wiɗtooji ɗi gollorɗe elto hakkille mbiyata ko ɗi ɓurɗe moƴƴude. Ɗe njiyii hollirde heewnde wonde yimɓe ina ɓeydoo e golle ɗe ɓe ngollortoo, hollirde famɗunde wonde ɓe ina ɓeydoo e golle ɓadiiɗe, tee hollirde seeɗnde wonde elto ina ƴellita miijagol ñalnde kala. Wiɗtooji keewɗi kadi njoginoo caɗeele e feere mum en, ɗum waɗi jokkude e pellital timmungol ina saɗa (Simons e wondiiɓe mum, Psychological Science in the Public Interest).

Hol ko ƴeewte Cochrane mbi’i e elto hakkille e ordinateer?

Ƴeewte Cochrane, renndinooje wiɗtooji ɓurɗi moƴƴude, ƴeewii elto e ordinateer juutngo yontere 12 walla ɓurnde:

  • Yimɓe celluɓe duuɓi 65 e dow: wiɗtooji 8 e yimɓe 1 183. Hollirde nde laatinoo famɗunde walla famɗunde no feewi. Ena gasa ina woodi nafo pamaro caggal elto, kono alaa hollirde laaɓnde wonde ina duumoo (Ƴeewndo Cochrane, mawɓe celluɓe).
  • Yimɓe jogiiɓe ustagol teskagol pamaro: wiɗtooji 8 e yimɓe 660. Hay wiɗto gooto haalanaani so yimɓe ɓe njaltiri e yeebre hakkille, tee hollirde nde laatinoo lo’unde no feewi ngam jokkude e pellital (Ƴeewndo Cochrane, ustagol teskagol pamaro).

Hol ko wiɗto ACTIVE yiyti?

ACTIVE ko wiɗto mawngo Ameriknaajo fuɗɗiiɗo e hitaande 1998 e yimɓe 2 802 duuɓi 65 e dow ɓe nguurdi e hoore mum en tawa alaa caɗeele mawɗe e teskagol walla miijagol. Yimɓe ɓe mbaɗaa e muuyre e fedde wootere e pelle elto tati (yaawngo jaɓgol kabaruuji, teskagol, walla miijagol) walla e fedde nde jokkondiraaka. Elto ngoo laatinoo jonte haa 10 e nder yontere 5 haa 6. Yoga e yimɓe ɓe timminnoo jonte keewɗe kadi mbaɗaa e muuyre ngam heɓde jonte wallitde ko ɓooyii hitaande wootere e tati caggal mum.

Elto yaawngo keeringo ngoo wonnoo ko yiytude e jaɓde kabaruuji yi’ete e nder sahaa seeɗa seeɗa, e tolno mo waylotoo no mo teskata ɓeydirta.

E hitaande 2026, wiɗtooɓe njokkondirii tawtoraaɓe 2 021 e dokkitanɗe Medicare mum en e nder duuɓi 20 (Ƴeewndo ACTIVE duuɓi 20). Ko ɗoo ko ɓe njiyti tigi:

  • Elto yaawngo keeringo e wallitde caggal mum ko famɗi fof: keewal yaltaare yeebre hakkille ɓurnde famɗude e fedde nde jokkondiraaka (tolno ɓurtungol 0,75, ko firti ko ina tolnoo e 25% seeɗa).
  • Elto yaawngo keeringo tawa alaa wallitde: alaa ustagol keewal.
  • Elto teskagol walla miijagol: alaa battane teskinɗe e yaltaare yeebre hakkille.
  • Kala fedde elto e kuuɓal mum yerondiraande e fedde nde jokkondiraaka: ina wayi no keewal ustii seeɗa, kono wonaa teskinɗe e limto.

Kaaɗdi ngol ɗoo jiytugol

  • Ina huutoree tan e fannu elto yaawngo keeringo gooto, toppitaaɗo, e jonte wallitde caggal mum, wonaa e fijirɗe hakkille fof.
  • Njaltudi teskinɗi ndii iwi e fedde lesnde (yimɓe ɓe timminnoo jonte keewɗe e fuɗɗorde ndee tee ɓe mbaɗaa e muuyre ngam wallitde), wonaa e fedde elto yaawngo fof.
  • Yeebre hakkille ɓetaa ko huutoraade kode yaltaare e naamne Medicare, wonaa ƴeewndo mo kala neɗɗo. Ko ina tolnoo e nayaɓal tawtoraaɓe adanɓe ɓe ngoppaaka sabu ɓe tawtoraa ko e Medicare Advantage, nde alanaa dokkitanɗe naamne timmuɗe.
  • Tawtoraaɓe ɓe ngonaano e caɗeele mawɗe miijagol so ɓe puɗɗiima. Njaltudi ndii haalataa hay huunde e fijirɗe wonande yimɓe nguurndiiɓe e yeebre hakkille kisa.

Ko jiytugol hawrungol e wiɗto goɗɗo. Wonaa hollirde wonde hay jaaɓngal gootal ina haɗa yeebre hakkille.

Hol ko FTC wi’i e Lumosity?

E lewru Saawiyee 2016, Lumos Labs, joom Lumosity, jaɓii yoɓde miliyoŋaaji dolaar 2 ngam joofaade tuumaaji Federal Trade Commission e ɓamtugol jannginɗo. FTC wi’i gollorde nde wiyii, tawa alaa gannde timmunde, wonde fijirɗe mum ena mbaawi ƴellitde golle e gollorɗe e jaaɓiɗe, tee ena mbaawi neɗɗinde ustagol jahdugol e duubi, ustagol teskagol pamaro, yeebre hakkille e Alzheimer. Yamiroore nde ina fawii gollorde nde yo jogii gannde hoolaande, timmunde hade waɗde haalaaji hono ɗii e jammaaji garooji (Bayyinol FTC).

Ekkitinol wonande ɓesngu: reeno e hay fijirde, jaaɓngal walla eɓɓoore fodoore reende teskagol walla haɗde yeebre hakkille.

Fijirɗe ena mbaawi wallude mo nguurndiiɗo e yeebre hakkille kisa?

Ena mbaawi ɓeydaade e ñalawma moƴƴo, tee ɗum ina himmi no feewi. Feere nde ɓurnde ƴeewteede ko ƴellitgol hakkille: golle fedde welɗe hono yeewtere, teskagol ko yawti, fijirɗe konnguɗi, puzal e jimɗi, ko heewi e fedde pamare nde ardiiɗo ardotoo.

Ƴeewndo Cochrane 2023 e wiɗtooji 37 e yimɓe 2 766 nguurndiiɓe e yeebre hakkille newiinde haa hakkunde yiyii (Ƴeewndo Cochrane e ƴellitgol hakkille):

  • nafo pamaro, mo juutataa e ƴeewte miijagol (hollirde tolno hakkunde);
  • ƴellitaare teskinnde e jokkondiral e wondude e woɗɓe (hollirde toownde, iwrunde e wiɗtooji seeɗa);
  • nafooji pamarɗi wonande ngonka nguurndam, mettinde e jikku.

Nafooji ɗii ɓetaa ko heewi ko caggal eɓɓooje ko ina tolnoo e yontere 10, tee wiɗtooji seeɗa tan ƴeewii so ɗi nduumii. Ƴellitgol hakkille ko eɓɓoore fedde teeltaaɗo, ɗum waɗi njaltudi ndii waawataa huutoreede e hoore mum e neɗɗo fijotooɗo e tablett o gooto.

Komisiyoŋ Lancet 2024 ina wi’a kadi wonde eɓɓooji golle ina himmi wonande yimɓe nguurndiiɓe e yeebre hakkille, ngam hisnude weltaare e faandaare (Komisiyoŋ Lancet).

Hol ko fijirɗe ngoni tigi e moƴƴinde?

So cuɓaa no moƴƴi, fijirɗe ena mbaawi hokkude:

  • Weltaare. Waktu welngo feccere waktuuji ina jogii nafo e hoore mum.
  • Jokkondiral. Fijirde e sara mum ina hokku on huunde newnde nde lollir-ɗon so yeewtere ina saɗi. Ndeeƴo no fijirtee e wondude.
  • Feere ñalnde kala. Golle heeriinde e waktu gooto ñalnde kala ena waawi addude deeyre.
  • Hoolaare. Golle jahdooje e ko neɗɗo oo waawi waɗde haa jooni ina walla mo yoo sifo waawde, wonaa ƴeewteede.
  • Yeewtere. Natal walla konngol heeriingol ena waawi udditde taali. Etoɗee karte yeewtere walla timmin konngol ngol.

Ko foti reeneede: limtooji waktu, keɓal toɓɓe, jokkorɗe keɓal e kala huunde waynde ƴeewndo teskagol. So mo toppit-ɗon oo mettike, dartinee. Dartingol law law, walla jooɗaade tan e sara mum, ko njaltudi moƴƴiri. Daliilu amen e cuɓagol jaaɓirɗe e fijirɗe ina jogii doggol ƴeewto.

Hol to Golden Moments woni

Fijirɗe Golden Moments, hono jokke nate, puzal natal e yiytude konnguɗi binndi mawɗi, ina waɗiraa ngam weltaare e waktu mo ngon-ɗon e wondude. Ɗe alaa limtoojo waktu tee ɗe alaa keɓal toɓɓe. Ɗe wonaa safrugol, tee ɗe haɗataa walla ɗe neɗɗintaa yeebre hakkille. Amin ɓuri yiɗde haalande on ɗum no laaɓiri, ɓuri fodaade huunde nde hay fijirde waawataa waɗde.

Yeewto e neɗɗo safroojo

So on hulii bayle teskagol e mon onon walla e mo toppit-ɗon, yeewee neɗɗo safroojo, hoto faw bo e jaaɓngal. Neɗɗo safroojo ena waawi ƴeewde saabuuji baawɗi safrude tee yeewtidde e mon peeje ɓurɗe jogaade hollirde, hono toppitagol tiɗɗugol ƴiiƴam e ƴeewndo nanaango. Ndeeƴo Yeebre hakkille ina waawi haɗeede? ngam ɓeydaade humpito. So jiiɓruyayru heɓii law walla bayle goɗɗe keɓii law, ƴettu ballal safroowo jaawɗo.

Naamne keewɗe

Fijirde hakkille ina haɗa Alzheimer?

Hay fijirde hakkille gooto hoolaaka ina haɗa Alzheimer walla yeebre hakkille woɗnde. National Institute on Aging ina wi'a wonde hollirde ina ŋakki ngam wi'de jaaɓnirɗe elto hakkille jeeyaaɗe ina njogii battane ɗe wiɗtooji klinik kolli. Kono fijirɗe ena mbaawi wonde feere welnde ngam ɓennude waktu.

Hol ko wiɗto ACTIVE yiyti e elto yaawngo keeringo e yeebre hakkille?

Ƴeewndo 2026 jokkondirii tawtoraaɓe ACTIVE e dokkitanɗe Medicare e nder duuɓi 20. Yimɓe ɓe mbaɗnoo elto yaawngo jaɓgol kabaruuji e wallitde caggal mum ko famɗi fof, njogii keewal yaltaare yeebre hakkille ɓurnde famɗude e fedde nde eltaaka. Elto yaawngo keeringo tawa alaa wallitde, e elto teskagol walla miijagol, kolliraani battane teskinɗe.

Puzal e fijirɗe ina moƴƴani mo nguurndiiɗo e yeebre hakkille kisa?

Ena mbaawi, so tawii oɗon weltii heen. Ƴellitgol hakkille e fedde, waɗnde fijirɗe konnguɗi, puzal, jimɗi e yeewtere, ina hollira fannuuji pamarɗi, ɗi juutataa, wonande miijagol e fannuuji ɓurɗi laaɓde wonande jokkondiral e wondude e woɗɓe. Weltaare, wonaa njaltudi ƴeewndo, ko ɗum foti wonde faandaare.

Hol ko saabii Lumosity fawaa e FTC?

E lewru Saawiyee 2016, Federal Trade Commission tuumi wonde Lumos Labs waɗii haalaaji e fijirɗe mum, baɗte neɗɗinde ustagol jahdugol e duubi e yeebre hakkille, tawa alaa gannde timmunde ngam semmbinde ɗum. Gollorde nde jaɓii yoɓde miliyoŋaaji dolaar 2 tee ina foti jogaade gannde hoolaande hade waɗde haalaaji hono ɗii e jammaaji garooji.

Fuɗɗoode

Min njokkondiri e juɓɓule e jaŋdeeji ɗi ngoo hello tuugnii e mum. Gooto heen fof ƴeewtaama nde hello ngoo hesɗitinaa.

  1. Impact of cognitive training on claims-based diagnosed dementia over 20 years: evidence from the ACTIVE study · Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions (via PMC)
  2. Cognitive stimulation to improve cognitive functioning in people with dementia · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
  3. Computerised cognitive training for 12 or more weeks for maintaining cognitive function in cognitively healthy people in late life · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
  4. Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
  5. Do "Brain-Training" Programs Work? · Psychological Science in the Public Interest
  6. Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for Its "Brain Training" Program · Federal Trade Commission
  7. Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
  8. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet

Taski ngam fijirde leefnde?

Nate mawɗe, alaa timer, alaa score e alaa ko winnditoo. Fijo e nder feerorde maa.

Ƴettu ɗeen pijirlooji e maa

App Golden Moments mo alaa kaalis ngam iPhone, iPad e Android : kaɓirɗe natal mawɗe, pijirlooji baɗɗi fotooji ɓesngu maa, e paɗe natal gollotooɗe tawa Wi‐Fi alaa. Alaa konte, jeeyngal, waktu walla limre.