ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର
କୌଣସି ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲୋକେ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା କାମକୁ ଭଲ କରେ। ACTIVE ପରୀକ୍ଷଣର ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନକୁ 20 ବର୍ଷରେ କମ୍ ଡିମେନ୍ସିଆ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସହ ଯୋଡ଼ିଲା, ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଫଳାଫଳ। ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଗୋଷ୍ଠୀ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦୀପନା ଛୋଟ, ଅଳ୍ପକାଳୀନ ଲାଭ ଦେଖାଏ। ଖେଳ ମଜା ଓ ସାଥୀ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
- ମସ୍ତିଷ୍କ-ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଦେଖାଯାଏ ଲୋକେ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା କାମରେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ ଆସେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ବହୁତ କମ୍।
- ACTIVE ପରୀକ୍ଷଣରେ, କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର 20 ବର୍ଷରେ କମ୍ ଡିମେନ୍ସିଆ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲା। ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ବିନା ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ସ୍ମୃତି ଓ ଯୁକ୍ତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ଏହା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।
- 2016 ରେ, Lumosity ର ନିର୍ମାତା ଡିମେନ୍ସିଆ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଦାବି ପାଇଁ ବିଜ୍ଞାନ ନଥିବା FTC ଅଭିଯୋଗ ମେଣ୍ଟାଇବାକୁ $2 ମିଲିଅନ୍ ଦେଲେ।
- ହାଲୁକା ଠାରୁ ମଧ୍ୟମ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦୀପନା ଗୋଷ୍ଠୀ ଚିନ୍ତାଶକ୍ତିରେ ଛୋଟ, ଅଳ୍ପକାଳୀନ ଲାଭ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସାମାଜିକ ମିଳାମିଶାରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲାଭ ଦେଖାଏ।
- Golden Moments ଖେଳ ଉପଭୋଗ ଓ ମିଳିତ ସମୟ ପାଇଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ ଏବଂ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ମନ୍ଥର କରେ ନାହିଁ।
ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ (9ଟି ବିଭାଗ)
- ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ କ’ଣ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ?
- “ନିକଟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର” (near transfer) କ’ଣ, ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
- କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ସମୀକ୍ଷା କ’ଣ କହେ?
- ACTIVE ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଲା?
- Lumosity ବିଷୟରେ FTC କ’ଣ କହିଲା?
- ଆଗରୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଖେଳ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ କି?
- ଖେଳ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁଥିପାଇଁ ଭଲ?
- Golden Moments କେଉଁଠି ଖାପ ଖାଏ
- ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ
ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ସବୁଠାରେ ଅଛି, ଏବଂ ଅନେକ ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଯୁବା ରଖିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅନ୍ତି। ଆପଣ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା କାହାର ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ, କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ମୃତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଖେଳିଲେ ସାହାଯ୍ୟ ହେବ କି ବୋଲି ଭାବିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଗବେଷଣା ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ଦେଖାଏ, ଉତ୍ସାହଜନକ ଅଂଶ ଓ ନୁହେଁ ଏପରି ଅଂଶ ସହ, ତାହା ଏଠାରେ ଅଛି।
ଏହା ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ଆମର ଚିକିତ୍ସା ଅସ୍ୱୀକୃତି ଦେଖନ୍ତୁ।
ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ କ’ଣ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ?
କୌଣସି ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। National Institute on Aging (NIA) ଲୋକଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ ଯେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଖେଳ ସ୍ମୃତି ଉନ୍ନତ କରିପାରେ ବୋଲି ଦାବିରୁ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ କହେ ଯେ କୌଣସି ବାଣିଜ୍ୟିକ ମସ୍ତିଷ୍କ-ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆପ୍ର କ୍ଲିନିକାଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣରେ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇଥିବା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପରି ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଅଛି ବୋଲି ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ (NIA on preventing Alzheimer’s)।
ଏହାର ଅର୍ଥ ଖେଳ ଅଦରକାରୀ ନୁହେଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ଏଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ଉପଭୋଗ, ସାଥୀ ଓ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାରେ, କାହାକୁ ଡିମେନ୍ସିଆରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ନୁହେଁ।
“ନିକଟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର” (near transfer) କ’ଣ, ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ଆପଣ ଏକ କାମ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ସାଧାରଣତଃ ସେହି କାମରେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି। ଗବେଷକମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରଭାବ କହନ୍ତି। କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଉନ୍ନତି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ କି: ସମାନ କାମକୁ (ନିକଟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର) କିମ୍ବା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ, ଯେପରି ଅପଏଣ୍ଟମେଣ୍ଟ ମନେ ରଖିବା କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ସମ୍ଭାଳିବା (ଦୂର ସ୍ଥାନାନ୍ତର)।
2016 ର ଏକ ବଡ଼ ସମୀକ୍ଷା ମସ୍ତିଷ୍କ-ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କମ୍ପାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲା। ଏଥିରେ ମିଳିଲା ଯେ ଲୋକେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ କାମରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି ବୋଲି ବ୍ୟାପକ ପ୍ରମାଣ ଅଛି, ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କିତ କାମରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି ବୋଲି କମ୍ ପ୍ରମାଣ, ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦୈନନ୍ଦିନ ଚିନ୍ତାଶକ୍ତି ଉନ୍ନତ କରେ ବୋଲି ଅତି କମ୍ ପ୍ରମାଣ। ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ମଧ୍ୟ ଡିଜାଇନ୍ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ଯାହା ଦୃଢ଼ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଅସମ୍ଭବ କଲା (Simons and colleagues, Psychological Science in the Public Interest)।
କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ସମୀକ୍ଷା କ’ଣ କହେ?
Cochrane ସମୀକ୍ଷା, ଯାହା ଉପଲବ୍ଧ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପରୀକ୍ଷଣକୁ ଏକାଠି କରେ, ଅତିକମରେ 12 ସପ୍ତାହ ଚାଲିଥିବା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଖିଛି:
- 65 ବର୍ଷ ଓ ତହିଁରୁ ଅଧିକ ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କ: 1,183 ଲୋକଙ୍କ ସହ ଆଠଟି ପରୀକ୍ଷଣ। ପ୍ରମାଣର ଗୁଣବତ୍ତା କମ୍ କିମ୍ବା ଅତି କମ୍ ଥିଲା। ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପରେ ପରେ ଟିକେ ଲାଭ ହୋଇପାରେ, ଏହା ଅଧିକ ସମୟ ରହେ ବୋଲି କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ (Cochrane review, healthy older adults)।
- ହାଲୁକା ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଦୁର୍ବଳତା ଥିବା ଲୋକ: 660 ଲୋକଙ୍କ ସହ ଆଠଟି ପରୀକ୍ଷଣ। କୌଣସି ପରୀକ୍ଷଣ ଜଣାଇଲା ନାହିଁ ଯେ ଲୋକେ ପରେ ଡିମେନ୍ସିଆ ବିକଶିତ କଲେ କି ନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରମାଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେବା ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା (Cochrane review, mild cognitive impairment)।
ACTIVE ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଲା?
ACTIVE ଏକ ବଡ଼ ଆମେରିକୀୟ ପରୀକ୍ଷଣ ଯାହା 1998 ରେ 65 ବର୍ଷ ଓ ତହିଁରୁ ଅଧିକ ବୟସର 2,802 ବୟସ୍କଙ୍କ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଗୁରୁତର ସ୍ମୃତି କିମ୍ବା ଚିନ୍ତାଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା ନ ଥିଲା। ଲୋକଙ୍କୁ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଛୋଟ-ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ (ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି, ସ୍ମୃତି, କିମ୍ବା ଯୁକ୍ତି) ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ କିମ୍ବା ଏକ ଯୋଗାଯୋଗ-ବିହୀନ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଦିଆଗଲା। ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପାଞ୍ଚରୁ ଛଅ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଦଶଟି ଅଧିବେଶନ ଥିଲା। ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବେଶନ ଶେଷ କରିଥିବା କେତେକ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ପ୍ରାୟ ଏକ ଓ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ଦିଆଗଲା।
ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ଦୃଶ୍ୟ ସୂଚନାକୁ କ୍ରମଶଃ ଛୋଟ ଝଲକରେ ଦେଖି ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବା ଥିଲା, ଏକ ସ୍ତରରେ ଯାହା ଲୋକେ ଉନ୍ନତି କଲା ସହ ବଦଳୁଥିଲା।
2026 ରେ, ଗବେଷକମାନେ 2,021 ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କୁ 20 ବର୍ଷ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ Medicare ରେକର୍ଡ ସହ ଯୋଡ଼ିଲେ (ACTIVE 20-year analysis)। ସେମାନେ ଠିକ୍ କ’ଣ ପାଇଲେ ତାହା ଏଠାରେ:
- ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅତିକମରେ ଗୋଟିଏ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ: ଯୋଗାଯୋଗ-ବିହୀନ ଗୋଷ୍ଠୀଠାରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୀତ ଡିମେନ୍ସିଆର କମ୍ ହାର (0.75 ର ହାଜାର୍ଡ ଅନୁପାତ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରାୟ 25% କମ୍ ହାର)।
- ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ବିନା ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ: କମ୍ ହାର ନାହିଁ।
- ସ୍ମୃତି କିମ୍ବା ଯୁକ୍ତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ: ଡିମେନ୍ସିଆ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ କୌଣସି ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଗୋଷ୍ଠୀ ସମଗ୍ର ଭାବରେ ଯୋଗାଯୋଗ-ବିହୀନ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହ ତୁଳନା: କମ୍ ହାର ଆଡ଼କୁ ଏକ ପ୍ରବୃତ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପରିସଂଖ୍ୟାନିକ ଭାବେ ଗୁରୁତର ନୁହେଁ।
ଏହି ଫଳାଫଳର ସୀମା
- ଏହା ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ସହ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନିତ ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ, ସାଧାରଣ ଭାବେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
- ଗୁରୁତର ଫଳାଫଳ ଏକ ଉପଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଆସିଲା (ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନର ଅଧିକାଂଶ ଶେଷ କଲେ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ପାଇଲେ), ସମଗ୍ର ଗତି ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ନୁହେଁ।
- ଡିମେନ୍ସିଆ Medicare ଦାବିରେ ଥିବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କୋଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ମାପାଗଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି ନୁହେଁ। ମୂଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ପ୍ରାୟ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବାଦ୍ ଗଲେ କାରଣ ସେମାନେ Medicare Advantage ରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାବି ରେକର୍ଡ ନାହିଁ।
- ଆରମ୍ଭରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କର ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତାଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା ନ ଥିଲା। ଫଳାଫଳ ଆଗରୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖେଳ ବିଷୟରେ କିଛି କହେ ନାହିଁ।
ଏହା ଏକ ଆଗ୍ରହଜନକ ଫଳାଫଳ ଯାହା ଅଧିକ ଗବେଷଣାର ଯୋଗ୍ୟ। ଏହା ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ ଯେ କୌଣସି ଆପ୍ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ।
Lumosity ବିଷୟରେ FTC କ’ଣ କହିଲା?
ଜାନୁଆରୀ 2016 ରେ, Lumosity ର ନିର୍ମାତା Lumos Labs ପ୍ରତାରଣାମୂଳକ ବିଜ୍ଞାପନର Federal Trade Commission ଅଭିଯୋଗ ମେଣ୍ଟାଇବାକୁ $2 ମିଲିଅନ୍ ଦେବାକୁ ସହମତ ହେଲା। FTC କହିଲା ଯେ କମ୍ପାନୀ ଯଥେଷ୍ଟ ବିଜ୍ଞାନ ବିନା ଦାବି କଲା ଯେ ଏହାର ଖେଳ କାମ ଓ ସ୍କୁଲ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଉନ୍ନତ କରିପାରେ ଏବଂ ବୟସ ସହ ଜଡ଼ିତ ହ୍ରାସ, ହାଲୁକା ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଦୁର୍ବଳତା, ଡିମେନ୍ସିଆ ଓ ଆଲଜାଇମରକୁ ବିଳମ୍ବ କରିପାରେ। ଆଦେଶ କମ୍ପାନୀକୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ଦାବି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସକ୍ଷମ ଓ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ରଖିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ କରେ (FTC press release)।
ପରିବାର ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା: ସ୍ମୃତି ରକ୍ଷା କରିବାର କିମ୍ବା ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଥିବା ଯେକୌଣସି ଖେଳ, ଆପ୍ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହୀ ରୁହନ୍ତୁ।
ଆଗରୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଖେଳ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ କି?
ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଭଲ ଦିନରେ ଯୋଗ କରିପାରେ, ଯାହା ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସର୍ବୋତ୍ତମ-ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଥିବା ଉପାୟ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦୀପନା: ଆଲୋଚନା, ସ୍ମୃତିଚାରଣ, ଶବ୍ଦ ଖେଳ, ପଜଲ୍ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଭଳି ଉପଭୋଗ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସାଧାରଣତଃ ଜଣେ ସହାୟକ ଚଳାଉଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ।
ହାଲୁକା ଠାରୁ ମଧ୍ୟମ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା 2,766 ଲୋକଙ୍କ ସହ 37 ପରୀକ୍ଷଣର 2023 Cochrane ସମୀକ୍ଷା ପାଇଲା (Cochrane review of cognitive stimulation):
- ଚିନ୍ତାଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ ଏକ ଛୋଟ, ଅଳ୍ପକାଳୀନ ଲାଭ (ମଧ୍ୟମ-ଗୁଣବତ୍ତା ପ୍ରମାଣ);
- ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସାମାଜିକ ମିଳାମିଶାରେ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଭାବେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଉନ୍ନତି (ଉଚ୍ଚ-ଗୁଣବତ୍ତା ପ୍ରମାଣ, ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ);
- ଜୀବନର ଗୁଣବତ୍ତା, ମନୋଭାବ ଓ ଆଚରଣରେ ଟିକେ ଲାଭ।
ଲାଭ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରାୟ ଦଶ ସପ୍ତାହର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରେ ପରେ ମାପାଗଲା, ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଅଧ୍ୟୟନ ଯାଞ୍ଚ କଲା ଏହା ରହିଲା କି ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦୀପନା ଏକ ସଂରଚିତ ଗୋଷ୍ଠୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ତେଣୁ ଏହି ଫଳାଫଳ ଏକ ଟାବ୍ଲେଟ୍ରେ ଏକୁଟିଆ ଖେଳ ଖେଳୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନୁହେଁ।
2024 Lancet Commission ମଧ୍ୟ କହେ ଯେ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଭୋଗ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ (Lancet Commission)।
ଖେଳ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁଥିପାଇଁ ଭଲ?
ଭଲ ଭାବରେ ବାଛିଲେ, ଖେଳ ଏସବୁ ଦେଇପାରେ:
- ଉପଭୋଗ। ଏକ ସୁଖଦ ଅଧ ଘଣ୍ଟା ନିଜ ପାଇଁ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।
- ସମ୍ପର୍କ। କଥାବାର୍ତ୍ତା କଷ୍ଟକର ହେଲେ ପାଖାପାଖି ଖେଳିବା ମିଶି କରିବା ପାଇଁ ସହଜ କିଛି ଦିଏ। ମିଶି କିପରି ଖେଳିବେ ଦେଖନ୍ତୁ।
- ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା। ପ୍ରତିଦିନ ସମାନ ସମୟରେ ଏକ ଜଣାଶୁଣା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରାମ ଆଣିପାରେ।
- ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ। ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ବି ଭଲ ଭାବରେ କରିପାରୁଥିବା କାମ ସହ ମେଳ ଖାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ସକ୍ଷମ ଅନୁଭବ କରାଏ।
- କଥାବାର୍ତ୍ତା। ଏକ ଛବି କିମ୍ବା ଏକ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରବାଦ ଏକ କାହାଣୀ ଖୋଲିପାରେ। କଥାବାର୍ତ୍ତା କାର୍ଡ କିମ୍ବା ପ୍ରବାଦ ପୂରଣ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।
କ’ଣ ଏଡ଼ାଇବେ: ଟାଇମର୍, ସ୍କୋର୍, ଧାରାବାହିକତା ଏବଂ ସ୍ମୃତି ପରୀକ୍ଷା ପରି ଲାଗୁଥିବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ। ବ୍ୟକ୍ତି ବିରକ୍ତ ହେଲେ, ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଶୀଘ୍ର ବନ୍ଦ କରିବା, କିମ୍ବା କେବଳ ମିଶି ବସିବା, ଏକ ଭଲ ଫଳାଫଳ। ଆମର ଆପ୍ ଓ ଖେଳ ବାଛିବା ଗାଇଡ୍ରେ ଏକ ଚେକ୍ଲିଷ୍ଟ ଅଛି।
Golden Moments କେଉଁଠି ଖାପ ଖାଏ
ଛବି ଯୋଡ଼ି, ଛବି ପଜଲ୍ ଓ ବଡ଼ ଅକ୍ଷରର ଶବ୍ଦ ଖୋଜା ଭଳି Golden Moments ଖେଳ ଉପଭୋଗ ଓ ମିଳିତ ସମୟ ପାଇଁ ତିଆରି। ଏଥିରେ କୌଣସି ଘଣ୍ଟା ଓ ସ୍କୋର୍ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ, ଏବଂ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ମନ୍ଥର କରେ ନାହିଁ। କୌଣସି ଖେଳ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ ଏପରି କିଛି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବା ଅପେକ୍ଷା ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବା ଭଲ ମନେ କରୁ।
ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ
ଆପଣ ନିଜ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ଯତ୍ନରେ ଥିବା କାହାର ସ୍ମୃତି ବଦଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ, ଏକ ଆପ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନ କରି ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ। ଡାକ୍ତର ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ କାରଣ ଖୋଜିପାରିବେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରମାଣ ଥିବା ପଦକ୍ଷେପ, ଯେପରି ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶ୍ରବଣ ଯାଞ୍ଚ, ଉପରେ କଥା ହେବେ। ଅଧିକ ପାଇଁ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକାଯାଇପାରେ କି? ଦେଖନ୍ତୁ। ହଠାତ୍ ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ହଠାତ୍ ବଦଳ ପାଇଁ, ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତୁ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ
ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ କ’ଣ ଆଲଜାଇମରକୁ ରୋକେ?
କୌଣସି ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ଆଲଜାଇମର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। National Institute on Aging କହେ ଯେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମସ୍ତିଷ୍କ-ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆପ୍ର ଗବେଷଣା ପରୀକ୍ଷଣରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭାବ ଅଛି ବୋଲି ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। ଖେଳ ତଥାପି ସମୟ କଟାଇବାର ଏକ ସୁଖଦ ଉପାୟ ହୋଇପାରେ।
ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଡିମେନ୍ସିଆ ବିଷୟରେ ACTIVE ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଲା?
2026 ର ଏକ ବିଶ୍ଳେଷଣ 20 ବର୍ଷ ଧରି ACTIVE ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କୁ Medicare ରେକର୍ଡ ସହ ଯୋଡ଼ିଲା। ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅତିକମରେ ଗୋଟିଏ ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନ ପାଇଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀଠାରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୀତ ଡିମେନ୍ସିଆର ହାର କମ୍ ଥିଲା। ଅତିରିକ୍ତ ଅଧିବେଶନ ବିନା ଗତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଏବଂ ସ୍ମୃତି କିମ୍ବା ଯୁକ୍ତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ କୌଣସି ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।
ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପଜଲ୍ ଓ ଖେଳ ଭଲ କି?
ବ୍ୟକ୍ତି ଉପଭୋଗ କଲେ ହୋଇପାରେ। ଗୋଷ୍ଠୀ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଉଦ୍ଦୀପନା, ଯେଉଁଥିରେ ଶବ୍ଦ ଖେଳ, ପଜଲ୍, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଅଛି, ଚିନ୍ତାଶକ୍ତିରେ ଛୋଟ ଅଳ୍ପକାଳୀନ ଲାଭ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସାମାଜିକ ମିଳାମିଶାରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲାଭ ଦେଖାଏ। ଉପଭୋଗ ହିଁ ଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ, କୌଣସି ପରୀକ୍ଷା ଫଳାଫଳ ନୁହେଁ।
Lumosity କାହିଁକି FTC ଦ୍ୱାରା ଜରିମାନା ପାଇଲା?
2016 ରେ Federal Trade Commission ଅଭିଯୋଗ କଲା ଯେ Lumos Labs ତା’ର ଖେଳ ବିଷୟରେ, ବୟସ ସହ ଜଡ଼ିତ ହ୍ରାସ ଓ ଡିମେନ୍ସିଆ ବିଳମ୍ବ କରିବା ସମେତ, ଏପରି ଦାବି କଲା ଯାହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ବିଜ୍ଞାନ ନ ଥିଲା। କମ୍ପାନୀ $2 ମିଲିଅନ୍ ଦେବାକୁ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ଦାବି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ରଖିବାକୁ ସହମତ ହେଲା।
ସୂତ୍ର
ଏହି ପୃଷ୍ଠା ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍କ୍ ଆମେ ଦେଇଛୁ। ପୃଷ୍ଠା ଅପଡେଟ୍ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
- Impact of cognitive training on claims-based diagnosed dementia over 20 years: evidence from the ACTIVE study · Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions (via PMC)
- Cognitive stimulation to improve cognitive functioning in people with dementia · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Computerised cognitive training for 12 or more weeks for maintaining cognitive function in cognitively healthy people in late life · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Do "Brain-Training" Programs Work? · Psychological Science in the Public Interest
- Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for Its "Brain Training" Program · Federal Trade Commission
- Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet