Naitchuaq kiun
Kaligaqtuq piḷuktuq, ikayuutaŋitchuq: nalaunŋitchuq kukkuq, nutqaġniaġaa qanutun suli. Dementia-lik iñuuniaġniġmik nalunaiġaaqtut iñuŋnun, nalautchiñiaġitin iñuknut makpiġaaqtuutit aŋijaaġlutin sanianut, piksranik tuttulutin kaligaqtuutinik. Aviŋŋani iñuurutin, quviasuġlugu qaŋi nalautchiruŋa, iñuumun nutqaġniqsaġlugu. Makpiġaaqtuġmi kaligaqtuq atuġaġlu makpiġaaqmi kaligaqtuq atuġaġlu tamarmik atuġnariaqaqtuk.
- Nalautchiñiaġitin iñuknut atuutit, imma nunamun, mandala-nik, nalunaitchuanik sanianik, aŋijaaġlutin piḷuunianik, miqłiqtułiŋŋuanik piḷuunianik pinnaitchutin.
- Atuġlugit aŋutit kaligaqtuutit, aŋutit markaqtuutit, uvvalu aŋutit kaligaqutit. Makpiġaaq titiraġlugu, qaŋiŋisa iḷagiŋisa mikitqiat.
- Makpiġaaqtuġmi kaligaqniaqtuq qaŋmik nalunaiġlugu, tavra sanianik nalunaiġlugu; argani iḷisaqtuunmik piñaitchuq.
- Uqaluktuaq qaŋiŋnik piksramiklu, iñuk saniiḷḷuatigut kaligaŋmanŋił̣ł̣ugu pinnaitchutin.
- Nutqaġniq akimmaġmi nalaunŋitchuq. Mikiqł̣ugu kaligaqtuq aasiivik savaqatigiluqnikkun piḷuktuq.
Uvani makpiġaami (7 avgutit)
Kaligaqtuq atausiuq aŋiḷḷuataq savaqatigiluqtuq dementia-lik iñuuniaġniġmik nalunaiġaaqtumik iñuumun. Taiguġniaġniqaqtuŋił̣ł̣uni, itqaumaġniaġniqaqtuŋił̣ł̣uni, nalaunŋitchuamik kukkunmik piñaitchuq. Argat savaqatigaat, qaŋit saŋŋuġaat, piksraŋmik uqaluktuġniaqtuq. Una makpiġaaq nalunaiqsautai qanuq makpiġaaŋnik nalautchiñiaġniq, sumik saġġiḷḷugiñiaġniq, qanuqlu kaligaqniaġniq miqłiqtułiŋŋuanik atuġniaġniŋaġmi uvvalu uuktuutauŋiññiġmi.
Suvaŋa kaligaqtuq ilaanun dementia-lik nalunaiġaaqtut iñuŋnun nalaunŋiġaa
Kaligaqtuq arganik savautiqaqtuq, iriniklu maliġuaqtuq. Aquvituġmi niġiuraqtuġmi igalaaqtuġmilu iñuuġniaqtuq, tiguġniaqattaaqtuq ilivlugulu. Alzheimer’s Association sanaaq uqautigigaa isumani uqaluktautauŋniaġniŋanik maŋŋumiḷu quviasuġniaġniŋanik, suli sanatqun atuġniaġniŋanik piñaitchuq.
National Institute on Aging uqautai nalautchiñiaġlugit savaqatigiḷḷugit iñuum savaŋniaqł̣ugu, aasiiŋiḷḷugulu savautit allaniġmata. Kaligaqtuq aasiiñaqattaaqtuq: aŋivallaaq piksraq, aŋutit kaligaqtuutit, ikitqiat qaŋit, uvvalu makpiġaaqtuġmi kaligaqtuq.
Nalautchiñiaġitin iñuknut piḷuutinik
Iñuit ilaanun miqłiqtut piksrat piugigisuitkaat. Uuktuġigit:
- Nunam saniani: nautchiagvik aŋijaaġlunik nautchianik, tasiq umiamik, tiŋmiat uqautchim saniani.
- Nalunaitchuak sanik: puyusik, qaamutiik, paŋalik, nasauraq.
- Aŋijaat, piḷuutit: mandala-t uvvalu sanianik aŋijaaġlunik avguŋanik.
- Sanaaq piksraŋit nunallu saniani iñuum nalunaiqsauŋił̣ł̣ugu piuyumiñaqtaminik nunaminit sanaaqtiminillu.
Mikił̣hutik ittuat piḷuunianik atuŋnaiġñiaġitin, ilutqusiunŋaruqaqtut imiqł̣ugit. Iñuknut makpiġaaqmi kaligaqtuutit nalaunŋiruqaqtut, uvvalu akił̣ḷuanik makpiġaaqmi savaqatigiluutit dementia-lik iñuŋnun iluqaqtut aŋijaaġlunik makpiġaaŋnik.
Sumik saġġiḷḷugiñiaġniq
- Aŋutit, tiguġnaqattuat atuutit. Aŋutit kaligaqtuutit, aŋutit markaqtuutit, uvvalu aŋutit kaligaqutit mikił̣huninŋaġmit tiguġnaqsiruqaqtut.
- Ikitqiat qaŋit. Piŋasut sisamatlu qaŋit nalunŋaruqaqtut. Amisuut nalautchiqsautit ilutqusiunŋaruqaqtut.
- Satchiñiq makpiġaaq uvvalu pappaaq. Sakuq makpiġaaq aliuġnaqtuq aullaqił̣ł̣unilu. Isaaqtuġlugu sisaaŋit uvvalu atuġlugu tiguġutit.
- Salummaġniq niġiuraq. Sananik piyaġlugit, atausimik makpiġaaqmik saġġiḷḷugiñiaġitin.
- Imaqł̣iġun uvvalu ilikł̣iġun, uviluuraġmik uvvalu imiqł̣iġutmik, salummasaaqsiḷ̣ugu.
Makpiġaaqtuġmi kaligaqtuq
Kaligaqtuq atuġaġu Golden Moments-mi qaŋmik nalunaiġlutin tavra makpiġaaq sanianik nalunaiġlutin atuġnaqtuq. Argani iḷisaqtuunmik piñaitchuq, iñuŋnun argatigun satchiŋiġmi nalaunŋiruaqtuq. Aviŋŋani iñuurutin makpiġaaqtuġmik takuqatigivlugu, qaŋinik nalunautchiqsraqsiñiaġlugu. Uqautilaaŋit nutqaġlugit piksraq isumagivlugu.
Qanuq kaligaqniaġniq aasiivik
- Aullaqtiqatigiñiaġisi sivulliq. Kaligaqtuun tigumiqatigivlugu, uvvalu argatin qaŋa tiguġlugu sivulliq, tavra ilivlugu.
- Uqaluktuġisi qaŋiŋnik nunaniklu. “Taamna tunguyuaq qaġaaqtuq. Sumi taaptuamik imaq takuŋił̣ł̣ugu?” uqautiniq uqaqatigiġniqaqtuq uuktuutauŋiññiġmi.
- Quviasuġlugit nalautchiġini, saniiḷḷuatigut kaligaŋmanŋił̣ł̣ugu pinnaitchutin. “Qaġaat qaŋinik nalautchiruŋa” nalaunŋiruq “Saniiḷḷuatigut kaligaŋił̣ł̣utin.”
- Iñuum sivulliqtiñiaġaa. Makpiġaaq tamaat kaligaġumi, piñiaġaa.
- Nutqaġniq nutqaġumi. Kaligaqtuutit ilivlugit, imiqmik uvvalu pisukł̣ugu uqautilugu.
Aasiiñiq dementia allaniġmata
Aullaqtilluatani, iñuit amisuunik piḷuunianik piugikł̣ugu, qaŋiniŋnik piḷuuniŋniklu nalunautchiġniaqaqtut. Qitŋani, aŋivallaat piksrat ikitqiatlu nalautchiqsautit ikayuutauruqaqtut. Kingulliqpaŋani, atausimik aŋijaaġlumik sanianik, salummasaamik makpiġaaqmik, uvvalu kaligaqtuunmik tiguġlutin atuutauniaqtuq atuunmik atuġlutin. Ilaanun piugikł̣ugu piksraq taiguaq nalunaiġaa, sanaŋmanŋił̣ł̣ugu.
Savaqatigiḷḷugit allanik savautinik nalunaiqsautinik, takulugit sanaaq savautillu dementia-lik iñuknut suli sanaaq atuutit dementia-lik iñuŋnun.
Qakugu nutqaġniq
Nutqaġitin iñuk ilutqusiġumi, makpiġaaq aullaqił̣ł̣ugu, uvvalu sikkuaqtuġumi. Malġuŋnik minutiŋnik nutqaġniq ikayuutauniaqtuq quviasuġumi. Kinguani utlaġniaqtuq, allatamik piksramik uvvalu allatamik savaqatigiluġmik atuġlutin, imma irinik qiñiġniaqtuq savaqatigiluq.
Apiqqutit iñugiaktut
Kaligaqtuq ikayuutauniaqpaa Alzheimer-mik nalunaiġaaqtut iñuŋnun?
Piḷuktuq, quviasuktauniaqtuq savaqatigiluqtuq, ilaanun qiñiġniaġniqaqtuq, itqaumaġniaġniqaqtuŋił̣ł̣uni nalaunŋitchuamiklu kukkunmik piñaitchuq. Iḷisaġutiginŋił̣ł̣ugu, suliunmik nunuġniġniŋanik nutqaġniġniŋaniklu uqautilaaŋił̣ł̣ugu. Quviasuktauniaqtuġmik savaqatigiluqtumik isummanġisaġlugu.
Qanutun kaligaqtuutit makpiġaaŋit dementia-lik nalunaiġaaqtut iñuknut nalaunŋippat?
Makpiġaaŋit aŋijaaġlutin sanianik nalunaitchuanik sanianiklu nalaunŋiruqaqtut: nautchiat, paŋalik, nautchiagviit, tiŋmiat, umiat, uvvalu iñuum piuyumiñaqtaa sanik. Mikił̣hutik ittuat piḷuunianik uvvalu miqłiqtut piḷuunianik atuŋnaiġñiaġitin. Iñuknut makpiġaaqmi kaligaqtuutit makpiġaaqtuġmi kaligaqtuutitlu tamarmik nalaunŋiruqaqtut.
Aakaġa ilutqusiġaa saniiḷḷuatigut kaligaġmi. Qanuq piñiaġikpiŋ?
Uqautilugu saniiḷḷuat ikayuutaunŋitkik. Nalautchiñiaġiuk aŋijaaġlunik sanianik makpiġaaq, uvvalu ataasiġmik qaŋmik kaligaġniqsaġlugu makpiġaaq tamaat. Quviasuġlugu qaŋi nalautchiruŋa, nutqaġlugu ilutqusiġumi.
Makpiġaaqtuġmi kaligaqniaqpa?
Ii. Golden Moments kaligaqtuutinik piḷuktuq, qaŋmik nalunaiġlutin tavra makpiġaaq sanianik nalunaiġlutin. Argani iḷisaqtuunmik piñaitchuq, aullaqtiqattaaqtuq nutqaġniaqattaaqtuqlu.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS