Golle noorɗingol wonande Alzheimer e majjere hakkil

Noorɗingol ko gootol e golle tago ɓurɗe weeɓude hokkude neɗɗo mo toppit-ɗaa, mo woni e wuurde e Alzheimer walla majjere hakkil woɗnde. Ɗum naamnaani janngugol, teskagol, walla jaabawol feewngol. Juuɗe ina njilloo, noone ina njalta, tee ina woodi natal ngal haalniree. Ndee yamre ina hollita no suɓortoo kelle, ko honɗum fawaa, e no noorirtee wondude tawa waɗaaka ɗum hono huunde sukaaɓe walla ƴeewndoo.

Ko saabii noorɗingol ina yahda e yimɓe heewɓe wuurɓe e majjere hakkil

Noorɗingol ina hokka juuɗe ko ɗe mbaɗata tee ina hokka gite ko ɗe ndewata. Ina waawi waɗeede so a jooɗiima e taabal walla e jullere sara henorde, tee ina weeɓi ƴetteede e fawde. Alzheimer’s Association ina sifaa tago ko feere hollirde miijooji e weltoraade waktu jooni oo, tee ina joojin wonaa ɗum naamni gollaade tago no feewi.

National Institute on Aging ina wasiyaa yo a suɓo golle jahdooje e ko neɗɗo oo waawi haa jooni waɗde, tee a waylita ɗe no baawɗe makko mbaylortoo. Noorɗingol ina weeɓi wayliteede: natal ɓurngal mawnude, karayon ɓuuɓɗe, noone seeɗa, walla yaynirde tappirnde.

Suɓo nate mawɗe

Mawɓe heewɓe ana njiɗaa nate mbaɗɗiiɗe hono nate sukaaɓe. Yiylo:

• Nate tago: ngesa jogiingo piindi mawɗi, weendu e laana, colli e calɗi leɗɗe.
• Piije anndaaɗe: tefaa, biskile, ɓiɓɓe leɗɗe, hufneere.
• Nate weeɓe, mawɗe: mandala e nate ceertuɗe jogiiɗe nokkuuji mawɗi seeɗa tan.
• Nate walla nate nokkuuji ɗi neɗɗo oo ina waawi heftinde e nokkuure nde o yiɗnoo walla nateefiiɗo mo o yiɗnoo.

Reen e kelle jogiiɗe nokkuuji tokoosi, ɓuttiiɗi, sabu ɗe ina metta heɓɓude. Kelle mawɗe binnditaaɗe ko cuɓal moƴƴal, tee amen golle majjere hakkil binnditaaɗe dokkal ina jogii kelle binndaaɗe e alkule mawɗe.

Ko honɗum fawaa

• Kuutorɗe ɓuuɓɗe, weeɓɗe joggude. Karayon mawɗe, markeere ɓuuɓɗe, walla pensel ɓuuɓɗe ina ɓurɗe weeɓude e pensel tokoosi.
• Noone seeɗa. Noone tati walla nay ina yonata. Cuɓe keewɗe ina waawi saattinde hakkil.
• Kaayita walla karton tekkuka. Kaayita seeka ina seeka tee ina dimmba. Ñippu ceŋe ɗee walla huutoro dognirde kaayita.
• Taabal laaɓtungal. Momtu piije goɗɗe tee faw hello gooto tan e waktu gooto.
• Huunde memmundirnde, wano leppi walla eponj, ngam battane moƴƴere.

Noorɗingol e alluwal

Fijirde noorɗingol e Golden Moments ina golla so a tappii noore, caggal ɗum a tappii huunde e natal ngal. Ɗum naamnaani juuɗe wayluɗe no feewi, ɗum noon ina waawi yahdude e yimɓe ɓe juuɗe mum en lo’ii. Jooɗo sara neɗɗo oo ngam on mbaawa hollondirde yaynirde nde, tee accu mo yo o suɓo noone ɗee. Ñif tintine ɗee ngam natal ngal heddoo e hakkil.

No noorirtee wondude

1. Fuɗɗo diidol gadanol wondude. Joggodaa karayon oo e makko, walla ndaroo juŋngo maa dow makko seeɗa, caggal ɗum accitaa.
2. Haalnu noone ɗee e nokkuuji ɗii. «Oo noore bulaajo ina weli. Hol to njiy-ɗaa ndiyam e ndee noore?» ina uddita yeewtere tawa naamnaaka ƴeewndo.
3. Yetto cuɓe ɗee, wonaa feewde ndee. «A suɓiima noone ɓuuɓɗe no feewi» ina ɓuri welde e «A heddiima e nder diidi ɗii».
4. Accu mo yo o ardii. So tawii omo yiɗi winndude e hello ngoo fof, accu mo.
5. Dartin tuma nde o dartini. Faw karayon ɗee, caggal ɗum wasiyaa mo yo on njaru ataaya walla yo on njillu.

Waylitde no majjere hakkil waylortoo

E fuɗɗorde, yimɓe ina keewi weltoraade kelle keewɗe piije tee ina mbaawi suɓaade noone e nate kamɓe tigi. E hakkunde majjere hakkil, nate ɓurɗe mawnude e cuɓe seeɗa ina mballa. E cakkital, eto huunde wootere mawnde, hello noore deeƴnde, walla tan joggude karayon tawa a nana yimre. Woɗɓe ina keewi weltoraade yiyde natal timmungol ɓurɗe waɗde ngol.

Ngam ɓeydaade humpito e golle tago e kala tolno, yiy golle juŋngo wonande mawɓe wuurɓe e majjere hakkil e golle tago wonande yimɓe wuurɓe e majjere hakkil.

Tuma dartina

Dartin so tawii neɗɗo oo ina ŋakkude weltaare, ina duñña kaayita oo, walla ina jooji tampude. Dartagol caggal hojomaaji ɗiɗi tan ko moƴƴere so tawii omo weltii heen. Aɗa waawi artude goɗngol, walla eto natal goɗngal walla golle goɗɗe wano golle meeɗnugol hakkillaaji.