Kleuractiviteiten bij alzheimer en dementie

Kleuren is een van de makkelijkste creatieve activiteiten die je kunt aanbieden aan iemand met alzheimer of een andere vorm van dementie. Er is geen lezen nodig, geen geheugen en geen goed antwoord. Handen bewegen, kleuren komen tevoorschijn, en er is een tekening om over te praten. Deze gids laat zien hoe je tekeningen kiest, wat je klaarlegt en hoe je samen kleurt zonder dat het kinderachtig of als een toets voelt.

Waarom kleuren bij veel mensen met dementie past

Kleuren geeft de handen iets te doen en de ogen iets om te volgen. Het kan aan tafel of in een stoel bij het raam, en je kunt het makkelijk oppakken en weer neerleggen. De Alzheimer’s Association beschrijft kunst als een manier om gevoelens te uiten en het moment te genieten, en wijst erop dat er geen artistieke vaardigheid nodig is.

De National Institute on Aging adviseert activiteiten te kiezen die passen bij wat iemand nog kan, en ze aan te passen als de mogelijkheden veranderen. Kleuren is makkelijk aan te passen: een grotere tekening, dikkere potloden, minder kleuren of een kleurscherm op de tablet.

Kies tekeningen voor volwassenen

Volwassenen houden vaak niet van kinderachtige plaatjes. Let op:

• Natuurtaferelen: een tuin met grote bloemen, een meer met een boot, vogels op een tak.
• Bekende voorwerpen: een theepot, een fiets, een stuk fruit, een hoed.
• Grote, eenvoudige patronen: mandala’s en duidelijke geometrische vormen met een paar grote vlakken.
• Kunstprints of landschappen die de persoon misschien herkent van een geliefde plek of schilder.

Vermijd pagina’s met kleine, drukke vlakken; die zijn frustrerend om in te kleuren. Printbare tekeningen voor volwassenen zijn een goede optie, en onze gratis printbare activiteiten voor dementie bevatten pagina’s met grote letters.

Wat klaar te leggen

• Dikke, makkelijk vast te houden gereedschappen. Jumbo kleurkrijtjes, dikke stiften of kleurpotloden met een brede grip werken beter dan dunne pennen.
• Een klein palet. Drie of vier kleuren zijn genoeg. Te veel keuze kan overweldigen.
• Stevig papier of karton. Dun papier scheurt en schuift weg. Plak de hoeken vast of gebruik een klembord.
• Een opgeruimde tafel. Haal rommel weg en leg één pagina tegelijk klaar.
• Iets om mee te dippen of te vervagen, zoals een doek of een spons, voor een zachter effect.

Kleuren op een tablet

Het kleurspel op Golden Moments werkt door een kleur aan te tikken en daarna een deel van de tekening. Er is geen fijne handcontrole nodig, dus het kan passen bij mensen van wie de grip is verzwakt. Zit naast de persoon zodat je het scherm samen kunt bekijken, en laat hem of haar de kleuren kiezen. Zet meldingen uit zodat de tekening centraal blijft.

Zo kleur je samen

1. Begin de eerste streek samen. Houd het krijtje samen vast, of leg je hand op de hand van de persoon voor een paar streken, en laat dan los.
2. Praat over kleuren en plekken. “Dat is een mooi blauw. Waar heb je water in die kleur gezien?” nodigt uit tot een gesprek zonder dat het een overhoring is.
3. Prijs de keuzes, niet de netheid. “Wat heb je mooie warme kleuren gekozen” voelt beter dan “Je bleef binnen de lijntjes.”
4. Laat de persoon leiden. Als hij of zij de hele pagina vol wil krabbelen, laat dat dan toe.
5. Stop wanneer de persoon stopt. Leg de krijtjes neer en stel een kopje thee of een wandeling voor.

Aanpassen als dementie verandert

In de vroege fase vinden mensen vaak gedetailleerde tekeningen prettig en kunnen ze zelf kleuren en ontwerpen kiezen. In de middelste fase helpen grotere tekeningen en minder keuzes. In latere fasen kun je één groot vlak proberen, een zacht gekleurd vel, of gewoon een krijtje vasthouden terwijl je een liedje neuriet. Sommige mensen vinden het prettiger om naar een afgewerkte tekening te kijken dan er zelf een te maken.

Meer over creatief werk per fase vind je in kunst en knutselen voor volwassenen met dementie en kunstprojecten voor mensen met dementie.

Wanneer stoppen

Stop als de persoon gefrustreerd raakt, het papier wegduwt of moe lijkt. Stoppen na twee minuten is een succes als de persoon ervan genoot. Je kunt later terugkomen, of een andere tekening of een andere activiteit proberen, zoals zintuiglijk spel.