Ҡыҫҡа яуап .
Буяу төшөрөү ябай һәм ирекле эшмәкәрлек: дөрөҫ яуап юҡ, уны теләгән вакытта туҡтатырға мөмкин. Альцгеймер йәки деменция менән йәшәгән кешегә олаған кешегә ярашлы, ҡалын һыҙыҡлы, артыҡ тығыз булмаған рәсемдәр һәм ҡалын ҡәләмдәр һайлағыҙ. Яныңда ултырығыҙ, һыҙыҡтар эсендә буяуға түгел, ә төҫтәргә маҡтағыҙ, туҡтау ҡарарын үҙ кешегеҙгә ҡалдырығыҙ. Экранда буяу уйыны ла, баҫма биттәр ҙә тәҡдим ителә.
- Олаған кешеләр өсөн рәсемдәр һайлағыҙ: тәбиғәт манзаралары, мандалалар, таныш предметтар һәм ҙур ябай ҡатламдар, балалар мультфильмдары түгел.
- Ҡалын ҡәләмдәр, ҙур маркерҙар йәки йыуан ҡәләмдәр ҡулланығыҙ. Ҡағыҙҙы тотоп торорға ярҙам итегеҙ, төҫтәр һаны аҙ булһын.
- Буяуды экранда ла эшләргә мөмкин: төҫкә тейәһегеҙ, аҙаҡ рәсемдең бер өлөшөнә. Был ваҡ хәрәкәт кәрәкмәй.
- Рәсемдең төҫтәре һәм урыны тураһында һөйләшегеҙ, һыҙыҡтар эсендә булыуы тураһында түгел.
- Иртә туҡтау ярай. Бер нисә минут бергәләп буяу — тулы эшмәкәрлек.
Был биттә (7 бүлектәре)
Буяу төшөрөү — Альцгеймер йәки башҡа деменция менән йәшәгән кешегә тәҡдим итергә иң еңел ижади эшмәкәрлектәрҙең береһе. Укыу, хәтер йәки дөрөҫ яуап кәрәкмәй. Ҡулдар хәрәкәт итә, төҫтәр сыға, һүрәт тураһында һөйләшергә була. Был яҙмала рәсемдәрҙе нисек һайларға, нимә әҙерләргә һәм бергәләп буяуҙы балаларса түгел, һынау кеүек түгел итеп нисек үткәрергә — шуны күрһәтәбеҙ.
Ни өсөн буяу күп кешегә яраҡлы
Буяу ҡулдарға ла, күҙҙәргә лә эш бирә. Өҫтәл артында йә тәҙрә яғындағы урындыҡта ултырып эшләргә мөмкин, туҡтатырға ла, ҡайтанан алырға ла еңел. Alzheimer’s Association сәнғәтте хистәрҙе белдереү һәм хәҙерге мәлдән ләззәт алыу юлы итеп тасуирлай, һәм уға махсус осталыҡ кәрәк түгеллеген билдәләй.
National Institute on Aging кешенең әле ни эшләй алыуына ярашлы эшмәкәрлек һайларға һәм һәләттәр үҙгәргән һайын уны төҙәтергә кәңәш итә. Буяу еңел мөгәйләшә: ҙурыраҡ рәсем, ҡалыныраҡ ҡәләм, аҙыраҡ төҫ йә экрандағы буяу.
Олаған кешеләр өсөн рәсемдәр һайлағыҙ
Олаған кешеләр күбәнсә балаларса рәсемдәрҙе ҡабул итмәй. Түбәндәгеләргә ҡарағыҙ:
- Тәбиғәт манзаралары: ҙур сәскәле баҡса, көймәле күл, ботаҡтағы ҡоштар.
- Таныш предметтар: сәйнүк, велосипед, емеш, шляпа.
- Ҙур, ябай ҡатламдар: мандалалар һәм ҡалын геометрик формалар, ҙур күпмә бүлемдәре менән.
- Сәнғәт баҫмалары йә манзаралар, йөкмәткеһе яратҡан урынға йә рәссамға таныш булырға мөмкин.
Ваҡ, тығыз урындарҙан ҡасығыҙ — уларҙы буяу ауыр. Олаған кешеләр өсөн баҫма биттәр яҡшы вариант, һәм беҙҙең бушлай баҫма деменция эшмәкәрлектәре бүлмәһендә ҙур хәрефле биттәр бар.
Нимә әҙерләргә
- Ҡулға еңел, ҡалын әйберҙәр. Ҙур ҡәләмдәр, ҡалын маркерҙар йә киңерәк тотҡалы буяу ҡәләмдәре — нәҙек ручкаларға ҡарағанда ыңғайлыраҡ.
- Аҙ төҫтәр. Өс-дүрт төҫ етә. Артыҡ күп һайлау аптыратырға мөмкин.
- Нығыраҡ ҡағыҙ йә картон. Нәҙек ҡағыҙ ҡыуыла һәм тайыла. Почмаҡтарын таҫма менән ҡағып ҡуйығыҙ йә таҡтаға ҡыҫтырығыҙ.
- Таҙа өҫтәл. Артыҡ нәмәне алыҫлатығыҙ, бер ваҡытта бер бит ҡуйығыҙ.
- Йомшаҡ эффект өсөн нәмә, мәҫәлән, таҫма йә губка, төҫтө йомшағыраҡ һалыу өсөн.
Планшетта буяу
Golden Moments-тағы буяу уйыны төҫкә тейеп, аҙаҡ рәсемдең өлөшөнә тейеү юлы менән эшләй. Ҡулдың ваҡ хәрәкәте кәрәк түгел, шуға күрә тотоу көсө кәмегән кешегә лә тура килергә мөмкин. Экранды бергә ҡарау өсөн янында ултырығыҙ, төҫтәрҙе үҙ кешегеҙгә һайлатығыҙ. Һүрәт төп булһын өсөн хәбәр-белдереүҙәрҙе һүндерегеҙ.
Нисек бергәләп буяу
- Беренсе һыҙыҡты бергә башлағыҙ. Ҡәләмде улар менән бергә тотоғоҙ, йә бер нисә һыҙыҡ өсөн ҡулығыҙҙы уларҙың ҡулы өҫтөнә ҡуйығыҙ, аҙаҡ ҡулығыҙҙы алығыҙ.
- Төҫтәр һәм урындар тураһында һөйләшегеҙ. «Был матур зәңгәр. Ошондай төҫтәге һыуҙы ҡайҙа күргәйнегеҙ?» — был һорауҙар һынау кеүек түгел, һөйләшеүгә ҡыуандыра.
- Тап ҡылыҡты түгел, һайланған төҫтәрҙе маҡтағыҙ. «Һеҙ бик йылы төҫтәр һайланығыҙ» тигәндән яҡшыраҡ тойола, «Һеҙ һыҙыҡтар эсендә буяғанһығыҙ» тигәнгә ҡарағанда.
- Улар алып барһын. Бөтә биттә ҡарап ҡына буяһа ла, рөхсәт итегеҙ.
- Туҡтағандары ваҡытта туҡтағыҙ. Ҡәләмдәрҙе ҡуйығыҙ, сәй йә йөрөш тәҡдим итегеҙ.
Деменция үҙгәргәндә үҙгәртеү
Ябай стадияла кешеләр күбәнсә детальле биттәрҙе ярата һәм үҙҙәре төҫ менән дизайн һайлай ала. Урта стадияла ҙурыраҡ рәсемдәр һәм аҙыраҡ һайлау ярҙам итә. Һуңғы стадияларҙа бер ҙур форма, йомшаҡ төҫтәге ҡағыҙ, йә ҡәләм тотоп торғанда йырлау ҡайһы ваҡыт ярҙам итә. Ҡайһы кешеләр рәсем яһағанға ҡарағанда, әҙер рәсемгә ҡарарға яратҡандыр.
Һәр стадияла ижади эш тураһында күберәк өсөн ҡарағыҙ: деменция менән кешеләр өсөн сәнғәт һәм ҡул эштәре һәм деменция менән кешеләр өсөн сәнғәт проекттары.
Ҡасан туҡтатырға
Кеше асыуланһа, биттә ташлаһа, йә арыһа — туҡтағыҙ. Әгәр улар ошаһа, ике минутта туҡтау ҙа уңыш була. Һуңыраҡ ҡайтырға мөмкин, йә икенсе рәсем йә башҡа эшмәкәрлек һайларға, мәҫәлән сенсор уйындар.
Дөйөм һорауҙар .
Альцгеймер ауырыуы менән йәшәгән кешеләргә буяу төшөрөү файҙалымы?
Был ябай һәм рәхәт эшмәкәрлек, күп кеше уны тынысландырғыс итеп күрә; хәтер йәки дөрөҫ яуап кәрәкмәй. Был дауалау саралары түгел, һәм бында ауырыуҙың барышын әкренәйтә тип әйтелмәй. Уны бергәләп вакыт үткәреү эшмәкәрлеге итеп ҡарағыҙ.
Олаған деменция менән йәшәгән кешеләр өсөн ниндәй буяу биттәре яраҡлы?
Ҙур, асыҡ өлөштәре булған һәм таныш темалары булған биттәр яҡшыраҡ: сәскәләр, емештәр, баҡсалар, ҡоштар, көймәләр йәки яратҡан предмет. Артыҡ ваҡ, тығыз рәсемдән һәм балаларса күренгән һүрәттәрҙән ҡасығыҙ. Олаған кешеләр өсөн баҫма биттәр һәм экрандағы буяу уйындары — ике яҡшы вариант.
Минең әсәйем һыҙыҡтан сығып буяғанда асыуланып китә. Нишләргә?
Әйтегеҙ: һыҙыҡтар мөһим түгел. Ҙур формалары булған рәсем һайлағыҙ йә бөтә биттө бер төҫкә буяуын тәҡдим итегеҙ. Ул һайлаған төҫтәр өсөн маҡтағыҙ, ә ҡыйыналһа — туҡтағыҙ.
Буяуды планшетта ла эшләргә мөмкинме?
Эйе. Golden Moments-та буяу уйыны бар: төҫкә тейәһегеҙ, аҙаҡ рәсемдең өлөшөнә. Ҡулдың ваҡ хәрәкәте кәрәк түгел, башлау һәм туҡтау еңел.
Сығанаҡтар
Беҙ был биттә таянған ойошмаларға һәм тикшеренеүҙәргә һылтанма яһайбыҙ. Һәр береһе бит яңыртылғанда тикшерелде.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS