Nuwɔnawo

Amadede ƒe dɔwɔwɔ na ame siwo le Alzheimer alo dementia ŋu

Wowɔ asitɔtrɔ le eŋu 4 miniti xlẽGolden Moments ƒe ƒuƒoƒoae ŋlɔe · Alesi míeŋlɔa nui

Ŋuɖoɖo kpuia

Amadede nye nu bɔbɔe si me mɔxenu aɖeke mele o: ŋuɖoɖo gbegblẽ aɖeke meli o, eye woate ŋu adzudzɔe ɣesiaɣi. Na ame siwo le Alzheimer alo dementia ŋu la, tia nɔnɔmetata siwo sɔ na ame tsitsiwo, siwo ƒe nɔnɔme me kɔ eye womesɔ gbɔ o, eye nàtsɔ krayon alo marker gãwo ana. Nɔ wo gbɔ, kafui ɖe amadedeawo ta, menye ɖe ale si wòwɔe nyuie ta o, eye nàna ame si nèle be na la natiae be yeadzudzɔ ɣekaɣi. Fefe si me wozi amadede dzi le screen dzi kple agbalẽ siwo woate ŋu ata siaa nye tiatia nyuiwo.

  • Tia nɔnɔmetata siwo sɔ na ame tsitsiwo abe dzɔdzɔmenuwo, mandala, nu siwo wonya nyuie kple nɔnɔme bɔbɔe gãwo ene, menye nɔnɔmetata siwo le abe ɖeviwo tɔ ene o.
  • Zã krayon gãwo, marker gãwo alo nuŋlɔti gãwo. Lé agbalẽa ɖe te sesĩe eye nàzã amadede ʋɛ aɖewo ko.
  • Woate ŋu ade ama le screen dzi to amadede aɖe zi dzi, emegbe nàzi nɔnɔmetataa ƒe akpa aɖe dzi, si mehiã be asi nawɔ dɔ nyuie ŋutɔ o.
  • Ƒo nu tso amadedeawo kple nɔnɔmetataa ŋu, menye be ame si nèle be na la de ama le fliawo me tututu hã o.
  • Dzudzɔ kaba mesɔ gbɔ o. Aɖabaƒoƒo ʋɛ aɖewo siwo miede ama ɖekae nye dɔwɔwɔ blibo.
Le axa sia dzi (7 akpawo) .
  1. Nu si tae amadede sɔ na ame geɖe siwo le dementia ŋu
  2. Tia nɔnɔmetata siwo sɔ na ame tsitsiwo
  3. Nu siwo nàda ɖi
  4. Amadede le tablet dzi
  5. Ale si miade ama ɖekae
  6. Trɔtrɔ ne dementia le tɔtrɔm
  7. Ɣekaɣi nàdzudzɔ

Amadede nye dɔwɔwɔ bɔbɔe siwo woate ŋu ana ame si le Alzheimer alo dementia ƒomevi bubu aɖe ŋu la dometɔ ɖeka. Mehiã nu xlẽ, ŋkuɖoɖo alo ŋuɖoɖo si le eteƒe o. Asiwɔ ʋuʋu, amadedeawo doa go, eye nɔnɔmetata aɖe li si ŋu miaƒo nu tsoe. Mɔfiame sia ɖe ale si nàtia agbalẽwo, nu siwo nàda ɖi, kple ale si miade ama ɖekae evɔ wòmasɔ be wònye nu si le abe ɖeviwo tɔ ene alo dodokpɔ o.

Nu si tae amadede sɔ na ame geɖe siwo le dementia ŋu

Amadede naa nu aɖe asiwo be woawɔ eye ŋkuwo be woakplɔ. Woate ŋu awɔe ne wole kplɔ̃ ŋu alo le zikpui dzi le fesre gbɔ, eye woate ŋu adze egɔme ahadzudzɔe bɔbɔe. Alzheimer’s Association ɖe nutata gɔme abe mɔ si dzi woato aɖe seselelãme afia eye woakpɔ dzidzɔ le ɣeyiɣi si le fifia me ene, eye wògblɔ be mehiã nutata ŋuti nunya o.

National Institute on Aging ɖo aɖaŋu be woatia dɔwɔwɔ siwo sɔ kple nu si ame aɖe gate ŋu wɔna, eye woatrɔ wo ne ŋuteteawo le tɔtrɔm. Amadede le bɔbɔe be woatrɔe: nɔnɔmetata gãtɔ, krayon gãwo, amadede ʋɛ aɖewo, alo screen si dzi wozi amadede dzi.

Tia nɔnɔmetata siwo sɔ na ame tsitsiwo

Zi geɖe la, nɔnɔmetata siwo le abe ɖeviwo tɔ ene medzea ame tsitsiwo ŋu o. Di:

  • Dzɔdzɔmenuwo: abɔ si me seƒoƒo gãwo le, ta si me tɔdziʋu le, xewo le alɔdze dzi.
  • Nu siwo wonya nyuie: tifɔkplu, gasɔ, kutsetse, kuku.
  • Nɔnɔme gã bɔbɔewo: mandala kple nɔnɔme sesẽ siwo me akpa gã ʋɛ aɖewo ko le.
  • Nutata alo anyigba ƒe nɔnɔmetata siwo ame si nèle be na la ate ŋu anya tso teƒe alo nutala si wòlɔ̃na gbɔ.

Ƒo asa na agbalẽ siwo dzi teƒe sue siwo sɔ gbɔ le, elabena wo yɔyɔ sesẽna. Agbalẽ siwo woate ŋu ata siwo sɔ na ame tsitsiwo nye tiatia nyui, eye míaƒe dementia dɔwɔwɔ siwo woate ŋu ata femaxee hã ƒe agbalẽ siwo dzi nuŋɔŋlɔ gãwo le le eme.

Nu siwo nàda ɖi

  • Dɔwɔnu gã siwo léle le bɔbɔe. Krayon gãwo, marker gãwo, alo nuŋlɔti amadede siwo ƒe asiléƒe keke la le bɔbɔe wu nuŋlɔti tsɛwo.
  • Amadede ʋɛ aɖewo. Amadede etɔ̃ alo ene sɔ gbɔ. Tiatia geɖe ate ŋu anye agba na ame.
  • Agbalẽ alo kaɖi sesẽ. Agbalẽ tsɛ vuvuna eye wòʋuna. Lé eƒe dzogoewo ɖe te kple tape alo nàzã clipboard.
  • Kplɔ̃ si me kɔ. Ðe nu bubuawo ɖa eye nàda agbalẽ ɖeka ko ɖi ɣesiaɣi.
  • Nu aɖe si woatsɔ atutui, abe avɔ alo sponge ene, be wòanɔ bɔbɔe wu.

Amadede le tablet dzi

Amadede ƒe fefe si le Golden Moments dzi wɔa dɔ to amadede aɖe zi dzi, emegbe nàzi nɔnɔmetataa ƒe akpa aɖe dzi. Mehiã be asi nawɔ dɔ nyuie ŋutɔ o, eyata ate ŋu asɔ na ame siwo ƒe asiléle gbɔdzɔ. Nɔ ame si nèle be na la gbɔ ale be miate ŋu akpɔ screen la ɖekae, eye nàna eya ŋutɔ natia amadedeawo. Tsi nyatakaka siwo vana la be nɔnɔmetataa nanye nu vevitɔ.

Ale si miade ama ɖekae

  1. Midze fli gbãtɔ gɔme ɖekae. Lé krayona kpli wo, alo nàda wò asi ɖe wo tɔ dzi hena fli ʋɛ aɖewo, emegbe nàɖe asi le eŋu.
  2. Ƒo nu tso amadedeawo kple teƒewo ŋu. “Amadede blɔ ma nya kpɔ ŋutɔ. Afi kae nèkpɔ tsi si ƒe amadede le alea le?” hea dzeɖoɖo vɛ evɔ menye dodokpɔe o.
  3. Kafu tiatiawo, menye ale si wòwɔe nyuie o. “Ètia amadede dzoxɔxɔ nyuiwo” nyo wu “Ède ama le fliawo me tututu.”
  4. Na woakplɔ mɔa. Ne wodi be yewoade ama ɖe agbalẽ bliboa dzi la, na woawɔe.
  5. Dzudzɔ ne wodzudzɔ. Da krayonawo ɖi, eye nàɖo aɖaŋu be yewoano ti alo azɔ mɔ vie.

Trɔtrɔ ne dementia le tɔtrɔm

Le gɔmedzedzea me la, zi geɖe la, amewo kpɔa dzidzɔ ɖe agbalẽ siwo dzi nu geɖe le ŋu eye woate ŋu atia woawo ŋutɔ ƒe amadede kple nɔnɔmetatawo. Le titina la, nɔnɔmetata gãwo kple tiatia ʋɛ aɖewo kpena ɖe ame ŋu. Le megbe wu la, te nɔnɔme gã ɖeka, agbalẽ si ƒe amadede le bɔbɔe, alo krayon léle ko esime nèle ha dzim. Ame aɖewo kpɔa dzidzɔ ɖe nɔnɔmetata si wowu enu ŋu kpɔkpɔ ŋu wu be yewoawɔe.

Ne èdi nyatakaka bubuwo tso asinudɔwɔwɔ ŋu le afɔɖeɖe ɖesiaɖe me la, kpɔ asinudɔwɔwɔ na ame tsitsi siwo le dementia ŋu kple nutata dɔwɔwɔwo na ame siwo le dementia ŋu.

Ɣekaɣi nàdzudzɔ

Dzudzɔ ne ame si nèle be na la ƒe dzi le gbegblẽm, ele agbalẽa tum ɖa, alo ele abe ɖe wòɖe dzi ɖi ene. Ne edzudzɔ le aɖabaƒoƒo eve megbe gɔ̃ hã la, edze dzi ne ekpɔ dzidzɔ le eme. Àte ŋu atrɔ ava emegbe, alo nàte dɔwɔwɔ bubu aɖe kpɔ abe seselelãme ƒe fefe ene.

Nyabiase siwo bɔ

Ðe amadede nyo na ame siwo le Alzheimer ŋua?

Enye dɔwɔwɔ bɔbɔe si doa dzidzɔ na ame geɖe, eye wòate ŋu ana woƒe dzi nadze eme. Mehiã ŋkuɖoɖo alo ŋuɖoɖo si le eteƒe o. Menye atikee wònye o, eye nu sia nu si le afisia megblɔ be eɖea dɔlélea ƒe du dzi kpɔtɔna o. Bui abe dɔwɔwɔ vivi si miewɔna ɖekae ene.

Amadede ƒe agbalẽ kawo sɔ nyuie na ame tsitsi siwo le dementia ŋu?

Agbalẽ siwo dzi teƒe gã siwo me kɔ le kple nu siwo wonya nyuie la sɔ nyuie wu: seƒoƒowo, kutsetsewo, abɔwo, xewo, tɔdziʋuwo, alo nu aɖe si wolɔ̃na. Ƒo asa na nɔnɔme sue siwo sɔ gbɔ, eye nàƒo asa na nɔnɔmetata siwo le abe ɖeviwo tɔ ene. Agbalẽ siwo woate ŋu ata siwo sɔ na ame tsitsiwo kple fefewo siwo me wozi amadede dzi siaa nye tiatia nyuiwo.

Ne vinye nyɔnu do dɔmedzoe ne ede ama le fliawo godo la, nu kae mawɔ?

Gblɔ nɛ be fliawo meɖi naneke o. Tia agbalẽ si dzi nɔnɔme gãwo le, alo nàɖo aɖaŋu nɛ be wòade amadede ɖeka ko ɖe agbalẽ bliboa dzi. Kafui ɖe amadede siwo wòtia ta, eye nàdzudzɔ ne eƒe dzi le gbegblẽm.

Ðe woate ŋu ade ama le tablet dzia?

Ɛ̃. Golden Moments ƒe amadede ƒe fefe aɖe le eme si me nàzi amadede aɖe dzi, emegbe nàzi nɔnɔmetataa ƒe akpa aɖe dzi. Mehiã be asi nawɔ dɔ nyuie ŋutɔ o, eye wòdze egɔme kple edzudzɔ bɔbɔe.

Dzɔtsoƒewo

Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.

  1. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
  2. Activities · Alzheimer's Association
  3. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  4. Activities for dementia · NHS

Èdzra ɖo ɖe fefe fafɛ aɖe ŋua?

Nɔnɔmetata gãwo, ɣeyiɣidzidzenu aɖeke meli o, dzesi aɖeke meli o eye naneke meli woade asi ete o. Fe ɖekae le wò web-browser me.

Tsɔ fefe siawo ɖe asi

Golden Moments dɔwɔnu si wozãna femaxee na iPhone, iPad kple Android: nɔnɔmetata ƒe tile gãwo, fefe siwo me wò ŋutɔ wò ƒomea ƒe fotowo le, kple nɔnɔmetatawo ƒe agba siwo wɔa dɔ Wi‐Fi manɔmee. Akɔntabubu, boblododo, ɣeyiɣidzidzenu alo dzesi aɖeke meli o.