Vakalivaliva me baleta na Alzheimer kei na Mate ni Guilecavi

Na vakalivaliva e dua vei ira na itaviqaravi ni bulabula rawarawa duadua mo solia vua e dua e bula vata kei na Alzheimer se dua tale na mataqali mate ni guilecavi. E sega ni gadrevi kina na wilivola, na nanuma, se na isau dodonu. Era toso na liga, era basika na roka, ka tiko e dua na iyaloyalo me veitalanoataki. Na idusidusi oqo e vakamacalataka na sala ni digitaki ni tabana, na ka mo vakarautaka, kei na sala ni vakalivaliva vata ka kua ni vakilai me vaka na itaviqaravi ni gone se na veitarogi.

Na vuna e veirauti kina na vakalivaliva vei ira e vuqa era bula vata kei na mate ni guilecavi

Na vakalivaliva e solia e dua na ka me cakava na liga kei na ka me raica na mata. E rawa ni caka ni dabe ena teveli se ena idabedabe volekata na katuba ni mataniyali, ka rawarawa me tauri ka biu. Na Alzheimer’s Association e vakamacalataka na caka ni liga me dua na sala ni vakaraitaka na lomada ka marautaka na gauna oqo, ka kaya ni sega ni gadrevi kina na kila ni droini.

Na National Institute on Aging e vakatura me digitaki na itaviqaravi e veirauti kei na ka e rawa tiko ni cakava e dua na tamata, ka veisautaka ni sa veisau na nona rawa-ka. Na vakalivaliva e rawarawa me veisautaki: e dua na iyaloyalo levu cake, peni roka vavaku cake, lailai na roka, se dua na sikirini ni vakalivaliva ena tabaka.

Digitaka na ivakatakarakara ni tamata qase

Era dau sega ni taleitaka na tamata qase na iyaloyalo ni gone. Vakasaqara:

• Vanua ni veika buli: e dua na were e levu kina na senikau, e dua na drano e tiko kina e dua na waqa, manumanu vuka ena dua na taba ni kau.
• Iyaya era kilai: e dua na bilo ni ti, e dua na basikeli, e dua na vua ni kau, e dua na iuku.
• Ivakarau levu ka rawarawa: mandala kei na ivakarau matata e vica wale ga na tikina lelevu.
• Droini ni cakacaka ni liga se iyaloyalo ni vanua era na rairai kila na tamata o qaravi mai na dua na vanua se daudroini e taleitaka.

Levea na tabana e lalai ka osooso na tikina, baleta e dau vakararawataki me vakalewai. Na tabana ni tamata qase me tabaki e dua na digidigi vinaka, kei na neitou itaviqaravi me baleta na mate ni guilecavi me tabaki ka sega ni saumi e tiko kina na tabana e levu na kena vola.

Na ka mo vakarautaka

• Iyaya vavaku ka rawarawa me tauri. Na peni roka levu, na maka levu, se na peni roka kau e raba na kena itautauri e rawarawa cake mai na peni qiqo.
• Vica ga na roka. E rauta na tolu se va na roka. Na roka e vuqa e rawa ni vakalewai na lomana.
• Pepa kaukauwa se kati. Na pepa mamare e dau dresu ka sese. Kabita na tutuna se vakayagataka e dua na kilipi.
• Teveli savasava. Kauta laivi na veika tale eso ka vakarautaka e dua ga na tabana ena dua na gauna.
• Dua na ka me qusi se veiwaki kina, me vaka na isulu se dua na sipoci, me malumu na kena irairai.

Vakalivaliva ena dua na tebeleti

Na qito ni vakalivaliva ena Golden Moments e cakacaka ena nomu tabaka e dua na roka ka qai tabaka e dua na tiki ni iyaloyalo. E sega ni gadrevi kina na veiliutaki vinaka ni liga, ka rawa ni veirauti vei ira era sa malumalumu na nodra itautauri. Dabe vata kei na tamata o qaravi mo ni rawa ni raica vata na sikirini, ka laiva me digia na roka. Bokoca na notisi me tiko ga na iyaloyalo me raici.

Sala ni vakalivaliva vata

1. Tekivuna vata na imatai ni drosi. Taura vata na peni roka, se viritoka na ligamu e dela ni ligana me vica na drosi, ka qai sereka.
2. Veitalanoataka na roka kei na vanua. “E rairai totoka na roka karakarawa o ya. E vei na vanua o sa raica kina na wai e roka vakaoqori?” e kauta mai na veitalanoa ka sega ni veitarogi.
3. Vakavinavinakataka na digidigi, sega ni vakaibalebaletaka na savasava. “O sa digia na roka katakata totoka” e vinaka cake mai na “O sa tiko ga ena loma ni laini.”
4. Laiva me liutaka. Kevaka e vinakata me rokataka taucoko na tabana, laiva.
5. Tarova ni sa tarova. Biuta sobu na peni roka, ka tukuna me gunu ti se lako voli.

Veisautaka ni sa veisau na mate ni guilecavi

Ena itekivu ni gauna, era dau marautaka na tamata na tabana e vuqa na kena tikina ka rawa ni ra digia na nodra roka kei na ivakatakarakara. Ena loma ni gauna, e vuke na iyaloyalo levu cake kei na lailai ni digidigi. Ena gauna e muri, tovolea e dua ga na ivakarau levu, e dua na pepa malumu na kena roka, se na taura ga na peni roka ni o lagata e dua na sere. Eso era marautaka na raica ni dua na iyaloyalo sa oti mai na kena caka.

Me baleta na cakacaka ni bulabula ena veimataqali gauna, raica na cakacaka ni liga kei na bulabula vei ira na tamata qase era bula vata kei na mate ni guilecavi kei na cakacaka ni liga vei ira era bula vata kei na mate ni guilecavi.

Na gauna me tarovi kina

Tarova kevaka e sa rarawa na yalona na tamata o qaravi, e biuta tani na pepa, se e rairai oca. Na tarova ni oti e rua na miniti e dua na qaqa kevaka e marautaka. O rawa ni lesu tale emuri, se tovolea e dua tale na iyaloyalo se dua tale na itaviqaravi me vaka na itaviqaravi ni vakilai.