Akissut naatsoq
Qalipaatitsineq ajornanngitsoq isumannilluunniit killeqanngilaq: kukkusoqanngilaq, aammalu qaqugukkulluunniit unitsinneqarsinnaavoq. Inuit Alzheimerimik imaluunniit dementiamik naapertuallinut inunnut assiliaq toqqaruk, takorloornerillu ersarinnersoqarfinnik takuneqarluartunik, qalipaatinillu amisuunik imaluunniit qalipaatinik markørinik neqeroorfigikkit. Sanianiittoqaatigisigut, qalipaatit qinerneqarsimasut nuannersuunerat eqqorluarnerannit pingaarnersaatikkit, aammalu unitsikkusukkuni nammineq aalajangiisillugu. Naqillugu qalipaatitsineq aammalu naqitassat assiliaat taakku tamarmik periarfissaapput.
- Inunnut assiliaq toqqaruk, soorlu pinngortitami assiliaat, mandalat, ilisimasat taakkua piviusuillu ajornanngitsut angisuullu, meeqqanut assiliaatitut isikkoqartunik pinnagit.
- Qalipaatit amisuut, markørit angisuut imaluunniit qalipaatit tiguneqarsinnaasut atukkit. Pappiaaraq aalaakkaasumik toqqorsiguk qalipaatinillu amerlassusaat ikittuinnarnik toqqaruk.
- Qalipaatitsineq skærmimikkut налunaarsorujussuarni qalerujussuarmik toqqaaneqarluni kingornalu assip ilaanut toqqaaneqarluni ingerlanneqarpoq, taakku assani annikitsuinnaanik aqunneqarnissamik pisariaqanngitsitsipput.
- Qalipaatinik assilinillu oqaloqatigiinnigit, titarnerniinnarnagit qanoq unitsigaanersut qanoq inneraannik eqqaasitsisarnagu.
- Akaarnermi unitsitsineq ajornaqanngilaq. Minutsit ikittuinnaat ataatsimoorluta qalipaatitsineq suleqatigiinnerluinnarpoq.
Quppernermi matumani (immikkoortut 7)
Qalipaatitsineq pingaarutilinnik inunnut Alzheimerimik imaluunniit dementiamik allanik naapertuallinut neqeroorfigisinnaasat ilagisaanik pisariaqartitsinermik annertunerpaajunngitsuuvoq. Atuakkamik atuarneq, eqqaasitsineq imaluunniit akissut eqqortoq pisariaqanngilaq. Assat ingerlapput, qalipaatit erserput, aammalu assiliaq oqaloqatigiinnissamut atorneqarsinnaavoq. Matumani ilanngunneqqarpoq qanoq assiliaat toqqarneqartarnersut, suna neqeroorfigineqartarnersoq, aammalu qanoq ataatsimoorluta qalipaatitsinissaq meeqqanut tulluusimasoq imaluunniit misileraatitut misiginneqarnagu.
Sooq qalipaatitsineq inuit amerlasuut dementiamik naapertuallit atanertussaagaat
Qalipaatitsineq assanut suliaqarsinnaavoq, isillu malinnaatigissavaat. Nerrivimmi issiavimmi imaluunniit igalaap tungaanut issiavimmi ingerlaarneqarsinnaavoq, aammalu aallartinneq unitsinnillu ajornanngilluinnartumik. Alzheimer’s Association eqqumiitsuliorneq misigissutsit ersersinniarlugit maanna ullumi nuannaartitsinissamullu atorneqarsinnaasutut nassuiarpaa, aammalu eqqumiitsuliornermik ilisimannittutut misigisariaqanngitsoq erseqqippoq.
National Institute on Aging siunnersuutigaa suliat inuit suli pisinnaasaat tunngavigalugit toqqarneqartassasut, aammalu sapiissuseqartarnerat allanngoriartorneratigut naleqqussarneqartassasut. Qalipaatitsineq naleqqussarneq ajornanngilluinnarpoq: assiliaq annerusumik, qalipaatit amisuunerusut, qalipaatit ikinnerusut, imaluunniit naqillugu qalipaatitsinissaq skærmikkut.
Inunnut assiliaat toqqakkit
Inuusuttut amerlanerit meeqqanut assiliaatitut isikkoqartunik nuannarumanngillat. Ujaasigit:
- Pinngortitami assiliaat: naatsiivik naasunik angisuunik, tatsik umiarsuaqartoq, timmissat avalequtaami.
- Ilisimasat: teqannisaq, cykeli, paarnaq, nassataq.
- Ilusilersuutit angisuut ajornanngitsullu: mandalat geometriimillu ilusilersuutai angisuut immikkoortunik ikittuinnarnik imallit.
- Equmiitsuliat assiliai imaluunniit nuna assilisat inuk ilisarisimasinnaasai sumi nuannarinerpaamini imaluunniit eqqumiitsuliortumit asanninneqartumit.
Assiliaat annikitsuinnaanik immikkoortunik amerlasuunik imallit pinernagit, taakku immersornikkut kamalersitsisinnaammata. Inunnut naqitassat assiliaat atorneqarsinnaapput, aammalu inunnut dementiamik naapertuallinut neqeroorfigisat nakitigineqarsinnaasut akeqanngitsut assiliaanik allanik angisuunik imaqassapput.
Suna neqeroorfigineqassaaq
- Sakkut tiguneqarsinnaasut amisuut. Qalipaatit jumbo, markørit amisuut imaluunniit qalipaatit tiguneqarluartut amisuut penni annikitsunut sanilliullugit ajornannginnerupput.
- Qalipaatinik ikittuinnarnik toqqaruk. Pingasut sisamalluunniit naammapput. Amerlanerit toqqagassanik amerlasuunik nuannersunngitsitsisinnaapput.
- Pappiaaraq ukiuttoq imaluunniit kartooneq. Pappiaaraq saalik kusanartumik ingerlassaaq allaatilluunniit. Teqeqquai tape-kkut kikkiakkit imaluunniit clipboard atoruk.
- Nerrivik issalik. Peqanngitsut piikkit assiliaarlu ataaseq ataatsimooruk.
- Ataasoq allattorsinnaasoq imaluunniit akuiarsinnaasoq, soorlu annoraaq imaluunniit sponge, aqqusaarnermik saamasumik pissarsisinnaalluni.
Tabletimi qalipaatitsineq
Qalipaatitsinermut spili Golden Moments-imi qalipaat qinerneqarluni kingornalu assip ilaanut toqqaaneqarluni ingerlarpoq. Assani annikitsuinnaanik aqunneqarnissamik pisariaqanngilaq, tammatumunnga inuit tigummiaqarnerat nukingajallereersimasut atorfissaqartitsisinnaavaat. Sanianiittoqaatigisigut skærmi ataatsimoorlugu atorsinnaaniassaguk, qalipaatinillu nammineq qinersinnaaniarligit. Nalunaarutit unitsikkit assiliaq sammineqarniassammat.
Qanoq ataatsimoorluta qalipaatitsisinnaalluta
- Siullermik titarneq ataatsimoorlugu aallartiguk. Qalipaat tigummiaatigilersiguk, imaluunniit assatit qulaanut titarnermit qalleriikkit, kingornalu ipperarlugit.
- Qalipaatinik nunanillu oqaloqatigiinnigit. „Tassa qalipaat kusanartoq tungujortulik. Sumi imeq qalipaammik taassuminnga qalipaatilik takusimaviarpaat?“ aperineq pilersaarutaasumik apeqqutaanngilaq, kisianni oqaloqatigiinnernut ammasaaqataavoq.
- Qinersimaneranik nuannersuutiguk, eqqorluarneranik pinnagu. „Qalipaatit taama kissassuutit qinerpatit“ titarnernit aninngikkuit unnersuinerannik nuannersarnerusuuvoq.
- Inuk ingerlatitseqqullugu. Pappiaaraq tamakkerlugu qalipaalerluni unitsikkuni unitsinniaruk.
- Inuk unitsippat unitsigit. Qalipaatit toqqorsigit, kingornalu kaaffimik imerumassallutillu imaluunniit pisumassallutillu siunnersuutiguk.
Dementia allanngoriartorneratigut naleqqussarneq
Siuullermik, inuit amerlanerit assiliaanik suliarisimasunik nuannararput qalipaatinillu assiliaanillu nammineq qinersinnaallutik. Akkuanut ingerlaguni, assiliaat annerusut toqqagassallu ikinnerusut iluaqutaasinnaapput. Kingusinnerusukkut, immikkoortoq ataaseq angisoq, pappiaaraq qalipaatimillu saamasunik imalik, imaluunniit qalipaat tigummiorlugu erinarsuutigalugu misiliuk. Inuit ilaasa piareersimaneq takusinnaarlugu nuannararpaat sanaajunnaarnertik sanilliullugu.
Suliat eqqumiitsuliornerit niileullutik qanoq killiffimmi naleqqussarneqarsinnaanersut paasiniarukku, takukkit eqqumiitsuliorneq inunnut dementiamik naapertuallinut kiisalu eqqumiitsuliat inunnut dementiamik naapertuallinut.
Qanga unitsinneqartassasoq
Inuk kamalluni, pappiaaq ajappoq imaluunniit qasulluni isikkoqarpat unitsigit. Minutsit marluk ingerlaneranni unitsitsineq iluatsissutaavoq, nuannaarsimappat. Kingusinnerusukkut uterneqarsinnaavoq, imaluunniit assiliaq alla imaluunniit suliaq alla, soorlu misigissutsit ilisimaneq, misiliuk.
Apeqqutit nalinginnaasut
Qalipaatitsineq inuit Alzheimerimik naapertuallinut iluaqutaqarpa?
Suliaq ajornanngitsoq nuannaartorluinnarpoq inuit amerlasuut eqqissisimanermut atorsinnaagaat, aammalu eqqaasitsisarnissamik akissuteqarnermilluunniit pisariaqanngilaq. Katsorsaanermut atorneqarsinnaanngilaq, taakkualu najornaarsitsinermik unitsitsisimasoqarsinnaasoq toqunngilluunniit oqaatigineqanngilaq. Nuannaarutigiinnarlugu suleqatigiinnissaavoq.
Qalipaatitsinermut assiliaat suut inunnut dementiamik naapertuallinut pitsaanerpaat?
Assiliaat immikkoortunik angisuunik ersarinnersoqarfinnillu ilisimasanik imallit amerlanertigut pitsaalluinnartarput: naasut, paarnat, naatsiiviit, timmissat, umiat imaluunniit asanninneqartoq. Assiliaat annikitsuinnaanik immikkoortunik amerlasuunik imallit aammalu meeqqanut tulluusimapput isikkoqartartut pinernagit. Inunnut naqitassat assiliaat aammalu naqillugu qalipaatitsineq tamarmik akuersaarneqarsinnaapput.
Anaanaga qalipaatilluni titarnernit aniguni kamallugu. Qanoq iliussaanga?
Titarnerit pingaaruteqanngitsut unneruk. Assiliaq immikkoortunik angisuunik imalik toqqaruk, imaluunniit pappiaaraq tamakkerlugu qalipaatimik ataaseq ataasiinnarmik qalipaateqqullugu siunnersuutiguk. Qalipaatit qinerpai nuannersuutigikkit, aammalu kamalluni unitsitsiguk.
Qalipaatitsineq tabletimi ingerlanneqarsinnaava?
Aap. Golden Moments-imi qalipaatitsinermut spiliuvoq, tassa qalipaat qinerneqarluni kingornalu assip ilaanut toqqaaneqarluni. Assani annikitsuinnaanik aqunneqarnissamik pisariaqanngilaq, aallartinnerlu unitsinnerlu ajornanngilluinnarput.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS