Oviungura

Omapuriro omapupu kovandu ovanene mbe hupa nouvera wokuzemba

Tji tja rororerwa Oruve rwokulesa oruminute 9I otjimbumba tja Golden Moments · Omuhingo wetu wokutjanga

Ezira efupi

Omapuriro omapupu kovandu ovanene mbe hupa nouvera wokuzemba ye kara nawa indu tji ya sana nokuhungira, katji sokuyezewa. Pura ovipuka mbi va tjivirwe rukuru, tjimuna omaimburiro omakuru, omambo wozongaro, omayuva omanene nomuinyo weyuva arihe, nu aruhe yandja ozondjivisiro mbari poo ndatu. Yandja eziriro nomutima omuwa, o ha toorora omundu umwe, isa ozonomora, nu ungurisa eziriro arihe okuuta ehungi. Omapuriro wokutja "ihi poo ihi" nge hina eziriro ndi ri posyo ye sora okuvatera nawa pomuano mbu ri koure.

  • Pura ovipuka mbi tjiukwa nawa orure: omaimburiro, omambo wozongaro, omayuva omanene, ovikurya nomuinyo weyuva arihe wozombura nḓa kapita.
  • Yandja ozondjivisiro mbari poo ndatu kokutja eziriro ri zemburukwe, hakuzemba okupaturuka.
  • Tja eziriro nomutima omuwa nu kayende komurungu. Ondjivisiro aihe ndji uta ehungi i ri nawa.
  • Kape nozonomora, kape notjimbumba tji matji tupuka, kape nokuisana omundu umwe. Yandja ombepo kutja ovandu avehe ve zire.
  • Indu okutoorora pokati kozondjivisiro tji tji rira ouzeu, rundurukira komapuriro wokutja "ihi poo ihi" nge hina eziriro ndi ri mondjila.
Koutara imbwi (Omitara 9)
  1. Mo yenene vi okutjita omapuriro ye ungure komundu ngwa hupa nouvera wokuzemba?
  2. Omapuriro ohunga nomaimburiro nomanyando
  3. Omapuriro ohunga nomuinyo weyuva arihe
  4. Omapuriro ohunga nomayuva omanene, ouṋepo novituro
  5. Omapuriro ohunga novikurya nomahore
  6. Omambo wozongaro nge tjiukwa
  7. Omapuriro wokutja “ihi poo ihi” nge hina eziriro ndi ri posyo
  8. Mo yenene vi okuyendisa oruveze rwomapuriro motjira tjovakwatwa poo motjimbumba?
  9. Oruveze ruṋe tji mo sokurundurura ondunge

Omapuriro ye ri mokati kovitjitwa mbi ningirwa tjinene movyombo vyovakwatwa nomozoprograma zomayuva, nu ovandu ovengi meṱunḓu ve ye nyanda potjitiha tjomerikutiro wina. Tji ya ungurwa momuano otjikuru, nozonomora nomundu umwe ngu ma ziri, ye sora okutjita omundu ngwa hupa nouvera wokuzemba a munike aayo wa tuwa pokati. Tji ya ungurwa noupore, ye rira omuano omuwa wokuzuva omahungi. Pehi mba pe nomapuriro 50 omapupu nozondjivisiro notjiṋa tjokuhungirira kepuriro arihe, nu kombunda mu nomuano wokuyendisa oruveze ndwo.

Mo yenene vi okutjita omapuriro ye ungure komundu ngwa hupa nouvera wokuzemba?

Tjita kutja ye rire ohunga nokuzemburuka nokutjiwa ovipuka vyorukuru, nu tjita kutja eziriro arihe ri yakurwe.

  1. Pura ohunga norukuru ndwa kapita. Alzheimer’s Association i tja otjiraisiro tji tji munika tjinene potenga mouvera wa Alzheimer’s ouzeu wokuzemburuka ondjivisiro ombe. Omaimburiro, omambo wozongaro nomuinyo weyuva arihe wozombura ozengi nḓa kapita potuingi ye rira omaturiro omapupu.
  2. Aruhe yandja ozondjivisiro. Okutoorora eziriro ndi ri mondjila pokati kombari poo ndatu ku pupu tjinene okukapita okuripaturura porwayo.
  3. Lesa omapuriro mokupo nu u ye raise omanene. Otjipirangi otjiyera poo okatjirwise nga ke yelisiwa ke vatera imba mbe zuva kakuṱiṱi.
  4. Yandja eziriro nouharupu. Tji pe hi na ngu ma tjiwa, tji tja nomutima omuwa nu kayende komurungu. O tja “Indee, ove mo tjiwa hi.”
  5. Kape nozonomora. Kape kovandu oveni nu kape kozotjitiha. Tji ovandu mave vanga onomora, twa po onomora imwe yotjimbumba atjihe.
  6. O isana omundu umwe. Yandja ombepo kutja omaziriro ye ze ku ngamwa auhe. Momuano wokuhungira nomundu umwe, zirai pamwe: “Ami me ripura kutja opiano. Ove mo ripura vi?”
  7. Ungurisa otjiṋa tjokuhungirira. Eziriro oruta rwomautiro, karihi omaandero. Omahungi owo ondando onene.
  8. Kara noruveze orusupi. Omapuriro omurongo nomahungi pokati yao ye yeterera.

National Institute on Aging i kahurura omurari omunene momuano omupupu: tara omahihamisiro nu tjita kutja omundu me rimune mondjandja. Alzheimer’s Foundation of America i tja omapuriro ye ri mokati kovitjitwa vyoruveze rwotenga. Poruveze rwopokati, kara nozondjivisiro mbari uriri nu zikamena koviṋa vyokuhungirira. Kombunda, rundurukira komapuriro wokutja “ihi poo ihi” nge ri pehi mba.

Omapuriro ohunga nomaimburiro nomanyando

Eziriro ri ri mo ondikato yotjivara. Rundurura omapuriro inga komundu: omundu ngwa kurira momaimburiro wa Motown ma vanga ovaimbure varwe okuza ku imba mba kurira momaimburiro wozombendu ozonene.

Epuriro Ozondjivisiro Hungira ohunga na
Ouṋe ngwa isanewa Ombara ya Rock and Roll? Elvis Presley, Frank Sinatra, Bing Crosby Wa rora okumuna Elvis motjivisio?
Omuimbure uṋe ngwa ri nena ndi Ol’ Blue Eyes? Dean Martin, Frank Sinatra, Perry Como Eimburiro ra Sinatra riṋe ndi wa suvera tjinene?
Bing Crosby wa rota ohunga na Krismesa om… Yera, omakupiro, ondjuwo Imburai pamwe oruteto rumwe
Louis Armstrong wa imbura “What a Wonderful…” Eyuva, Ouye, Omuinyo Otjikwaye tji tji tjita ouye ouwa kove?
“Over the Rainbow” ya imburwa i Judy Garland motjitjere tjipi? The Wizard of Oz, Gone with the Wind, Singin’ in the Rain Ovitjere vyoye mbi wa suvera we vi tarere pi?
Ouṋe ngwa nyanda otja Lucy mu “I Love Lucy”? Lucille Ball, Doris Day, Betty White Ovitjere viṋe eṱunḓu roye mbi ri tarere pamwe?
Omukowboye uṋe ngwa kavire okakambe ku ku tiwa Trigger? Roy Rogers, Gene Autry, John Wayne Wa nyanda ovakowboye tji wa ri okanatje?
Ouṋe ngwa hongorere “The Tonight Show” oure wozombura 30? Ed Sullivan, Johnny Carson, Bob Hope Wa kara ongurova okuyaruka kokutara otjivisio?
Otjihumba tjipi tji notjiveta 88? Ongumbiro, opiano, onḓera Pe na omundu meṱunḓu roye ngwa imburire?
Omahore yeṋe ye varwa imwe-mbari-ndatu, imwe-mbari-ndatu? Waltz, twist, tango Wa ire pi komahore?

Tji mo vanga ondjivisiro ohunga nomaimburiro, tara ovitjitwa vyomaimburiro kouvera wokuzemba.

Omapuriro ohunga nomuinyo weyuva arihe

Epuriro Ozondjivisiro Hungira ohunga na
Ngunda ozofirisa aze hiya kara ko, ozondjuwo ozengi za turire ovikurya moupori mo… Otjimbamba tjomeva omatarazu, otjizero, ondjuwo yokombanda Ouṋe ngwa etere omeva omatarazu?
Ouṋe ngwa eta omaihi pomuvero mozombiya zomakende? Omuhinge wozombapira, omuete womaihi, omuhinge wozombapira zomuhuka Ovikwaye vyarwe mbya etwa ponganda?
Wa rundura vi ongoma ndji runduka? Okutonena ozombomba, okurundura ekoro, okuhungira nayo Ndji raera ohunga nongoma ndja ri ponganda yenu
Ehangano riṋe nda ungura otjihauto tja Model T? Ford, Chevrolet, Buick Ndji raera ohunga notjihauto tji wa suverere
Mo vaza pi omuyandje wovisuta vyomanuwa? Pondjuwo yovisuta, poruvanda rwomikate, pombanga Wa randa tjike potjirambi?
Otjinyandise tjipi otjitenda tjotjitenda tji matji kawondja pozondato? Yo-yo, Slinky, hula hoop Ounyandise uṋe mbu wa suverere?
Oruveze rwomahore womatukutuku rwa ri oruveze rwokutara… Ovitjere okuza motjihauto tjoye, omahore wombaze, omatwende Wa ire pu na uṋe?
Omasere wouṋe ye ri pondjara imwe yondollar? Lincoln, George Washington, Jefferson Odollar imwe ya randa tjike moruveze ndwo?
Omasere wouṋe ye ri kopeni? Abraham Lincoln, Washington, Franklin Wa turire ozopeni motjimbamba moruveze ndwo?
Ombesa yosikore potuingi i kara nerangi riṋe? Oserandu, engirine, eburau Wa ire vi kosikore?

Omapuriro ohunga nomayuva omanene, ouṋepo novituro

Epuriro Ozondjivisiro Hungira ohunga na
Eyuva riṋe enene ri ri metine oritjaine ra Novemba? Eyuva roviungura, Eyuva rondangi (Thanksgiving), Eyuva rozombanda Otjikwaye tji tja ri potjitiha tjoye aruhe?
Ozondungu za Jack-o’-lantern ze ungurwa keyuva riṋe? Halloween, Epasa, Krismesa Ndji raera ohunga na Halloween ku wa kurira
Eyuva oritjaine ra Juli ri nyandisa Ondjivisiro yo… Ouuthemba, Ombutiro, Ouharupu Wa tarere pi omuriro wozonyose?
Eyuva roIna ri ri momueze uṋe? April, Mei, Juni Eṱunḓu roye ra nyandisire vi?
Ozonyose ngapi ze ri mombandera ya Amerika? 48, 50, 52 Ombandera ya ri nozonyose 48 nga 1959. Eziriro arihe arihe ri omuzemburukiro omuwa
Okuṱa kuṋe ku ri kombanda yokomuhuka yOuveze wOkuzuva (East Coast)? Pacific, Atlantic, Arctic Wa rora okuya kokutjave?
Otjihongonone tja Statue of Liberty tji ri motjihuro tjipi? Boston, New York, Philadelphia Wa rora okukara mo New York?
Ozonyutji ze ungura tjike? Omaihi, ouitji, osilika Ouitji kombanda yomukate poo motee?
Ondana yongombe i isanewa… Ondana yokakambe, ondana yongombe, ondana yongombo Wa rora okukara popezu norupanda?
Otjimunino otjire tjeṱunḓu engirine tji tji tjiukwa okuritanaukira keyuva otjipi? Oroosa, otjimarigold (sunflower), otulipa Otjikwaye tja kurire motjikunino tjoye?
Omayuva ngapi ye ri mombura ndji ri nokuweka? 365, 366, 360 Ndji raera ohunga neyuva reyuva ndu u zemburuka
Oruveze rwombura ruṋe ndu ru ya kombunda youṱuku? Oruveze rwomahwa, oruteni, oruveze rwoupyu Oruveze rwombura ruṋe ndu wa suvera?

Omapuriro ohunga novikurya nomahore

Epuriro Ozondjivisiro Hungira ohunga na
Omagireipi omakukutu omandjembere… Omagireipi omatjavirise, omandjembere, omacerise Wa twa omandjembere mozombako zovikurya vyosikore?
Ozondjembere ozongukutu ozo… Omagireipi omatjavirise (plums), omakuyu, omapera Ouṋe meṱunḓu roye ngwa suverere ozondjembere ozongukutu?
Ovitenda vyopeanut no… Jelly, otjizeze, onyama yonguruve Mbi nyanywa poo mbi pora?
Guacamole potuingi i ungurwa okuza mo… Omapizi, omaavokado, omakukamba Ovikurya vyokutwereka viṋe mbya pitisiwa pomanyando?
Ombakitha iṋe ndji suverwa tjinene po Thanksgiving? Ombakitha yondungu (pumpkin), omalemoni, omacerise Ombakitha iṋe ndji wa ungurire?
Ovanyande vangapi otjimbumba tjombaze tji ri navyo motjikunino? 7, 9, 11 Otjimbumba tjipi tji wa vaterere?
Ozombeto ngapi ze tjita kutja omundu a pite mo mombaze? Mbari, ndatu, ine Wa rora okunyanda ombaze?
Babe Ruth wa tumbuka nawa mohore iṋe? Okurwisa, ombaze, ogolf Wa ire komahore wombaze?
Omapo ngapi ye ri motjikunino tjogolf otjikuru? 9, 18, 24 Wa rora okunyanda ogolf, poo ogolf okaṱiṱi?
Mohore iṋe mu u hitisa ondondo ndji tiwa touchdown? Okanyando komakumbo (football), ohokei, ombaze yozombaze Ouṋe ngwa tarere football ponganda yenu?

Omambo wozongaro nge tjiukwa

Okumanisa embo rozongaro ku ungurisa eraka nda tjivirwe rukuru nu potuingi ku ya noupupu. Otjinyanda tjetu Finish the saying tji nomambo omengi wina, nokutonena okuraisa omaandero.

Embo rozongaro Ozondjivisiro Hungira ohunga na
Epera rimwe eyuva arihe ri tjevera… Omutjise kokure, ombura kokure, okambihi kokure Ouṋe ngwa tja nai kove rukuru?
Onyutji ndji penduka rukuru i kambura… Ombesa, ekondombolo, otjitimbo Oove omundu womuhuka omunene?
O vara ozohunguriva zoye ngunda aze hiya panduka… Okupanduka, okurara, okuimbura Eṱunḓu roye ra ri nozohunguriva?
Openi ndja tuwa i openi… Ndja munwa, ndja pandjara, ndja ungurisiwa Ouṋe ngwa ri omuture moruveze meṱunḓu roye?
Onganda opu pe ri… Otjikunino, omutima, otjikuku Otjikwaye tji tji tjita kutja oruveze ru kare tjimuna onganda?
Okukoka ku ri nawa okukapita… Rukuru, aruhe, okurihorera Ouṋe ngwa kokere aruhe?
Ekamba arihe ri notjivara tjisiliveli… Mena, otjiyaha, ondjara Ndji raera ohunga noutoye mbwa munu
Ovitjitwa vi hungira kombanda yo… Omambo, omaimburiro, ombosiro Ndji raera ohunga nomundu ngwa tjere nao

Omapuriro wokutja “ihi poo ihi” nge hina eziriro ndi ri posyo

Inga ye sora oruveze aruhe, nandarire kombunda, mena rokutja kape notjiṋa tji tji sokutuurwa mondjila. Pura, puratena, nu u yandje eziriro roye wina.

  • Okofi poo otee?
  • Okutjave poo ozondundu?
  • Ozombwa poo ozombihi?
  • Oruveze rwoupyu poo oruveze rwouṱuku?
  • Ombakitha poo ekeke?
  • Okuhoreka poo okutarera?
  • Omuhuka mbwa pita poo eyuva ndi ri zu?
  • Omutanda wokomurungu poo orupanda rwokongotwe?
  • Oradio poo ozorecord?
  • Omapekake poo omai?
  • Ozoroosa poo ozondaisa?
  • Ouyenda wotjitimbo poo ouyenda wotjihauto?

Komapuriro wohungiriro nge ri pamwe noviperendero, rora Omakarte wohungiriro wetu nge yenena okupirindwa.

Mo yenene vi okuyendisa oruveze rwomapuriro motjira tjovakwatwa poo motjimbumba?

  1. Haika ovandu kutja ve mune nu ve zuve. Ovitumbiro vyokuzuva vi ri mo, omakende ye ri ko, otjivisio tja zemisiwa.
  2. Tji kahurura otjohungiriro. “Mbi nomapuriro ohunga nomayuva omakuru, nu me tjiwa kutja mamu tjiwa okukapita ami.”
  3. Lesa epuriro arihe tuvari nu u raise ozondjivisiro omanene.
  4. Yakura omaziriro okuza ngamwa apehe motjipanda. Tjivisa omaziriro omawa kutja avehe ye ye zuve.
  5. Tja eziriro kovandu avehe, nu kombunda pura epuriro ndi ri kongotwe kotjipanda.
  6. Kongorera omasa woruveze. Tji epuriro rimwe ri uta oure wominute omurongo womaṱuṱumo, ri yandjera.
  7. Manisa neimburiro poo nomuhingo wokutja “ihi poo ihi”, kokutja avehe ve manise notjiṋa otjipupu.

Komiwano vyarwe vyotjimbumba, mu muna ombaze yoviperendero nokuhingira pamwe, tara ovitjitwa vyotjimbumba movyombo vyovakwatwa.

Oruveze ruṋe tji mo sokurundurura ondunge

Tji omundu tja munika a ri nomerikendero, tja mwina poo tja tja “Hi nokutjiwa” povikando ovingi pu vimwe, tjita kutja ri rire epupu: yandja ozondjivisiro mbari uriri, zirai pamwe, poo rundurukira komapuriro wokutja “ihi poo ihi”. Tji otjimbumba tji vanga okuhungira ohunga nepuriro rimwe oure womutenya auhe, indji ondjandja. Ondando kayari omaziriro nge ri mondjila. Ya ri oruveze ndu mwa kara pamwe mouwa.

Omapuriro yeuva kehe

Hapo omapuriro omaunguriro omawa kovandu mbe hupa nouvera wokuzemba?

Ye sora okukara omawa, tji ye ungurwa noupore. Alzheimer's Foundation of America i tja omapuriro ye ri mokati kovitjitwa vyoruveze rwotenga. Kara nomapuriro ohunga novipuka mbi tjiukwa orure, yandja ozondjivisiro, o ha twa omundu umwe pokati, nu vara omaziriro otjomuharere wokuhungira, hakoyezewa.

Oviṋa viṋe mbi ungura nawa momapuriro wouvera wokuzemba?

Ovipuka mbya tjivirwe rukuru potuingi vi ungura nawa: omaimburiro novaimbure ovaṱukare tjetundu romundu, omambo wozongaro nge tjiukwa, omayuva omanene, ovikurya, omahore, nomuinyo weyuva arihe tjimuna omahitiro womaihi nomangoma nge runduka. Yanda ozombuze ozombe na atjihe tji tji hepa okuzemburuka otjiṋa okuza pomautiro woruveze ndwo.

Me yenene vi okuungura omapuriro motjira tjovakwatwa poo motjimbumba nokuhina okutjita omundu a ṱohore?

Lesa epuriro arihe kotjimbumba atjihe, raisa poo tja ozondjivisiro, nu yakura omaziriro okuza ku ngamwa auhe. O isana ovandu ovamwe poo u tware ozonomora. Tja eziriro nomunyaro kutja kwa zirwa tjike, nu pura epuriro ndi ri kongotwe ndi sana na "Ouṋe ngwa ri komahore womatukutuku?" okutjita kutja ri rire omahungi.

Me yenene okutjita tjike moruveze rwomapuriro pomiano mbya kovera ko?

Rundurukira komapuriro nge hina eziriro ndi ri posyo, tjimuna "Okofi poo otee?" poo "Okutjave poo ozondundu?", nokumanisa pamwe omambo wozongaro poo omaimburiro nge tjiukwa. Okutarera oviperendero nokuvihungirira pamwe wina ku ungura nawa.

Ozongondzero

Tu twa ko oviungura nozondando ndo outara imbwi tji u zama ko. Aihe ya taryerwe nawa oruve outara imbwi tji wa rororerwa.

  1. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
  2. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Activities · Alzheimer's Association
  4. What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association

Wa zikamene omunyando omuhororeke?

Oviuriro ovinene, kape nomutarero woruve, kape nomarano nu kape notji tji hepa okuriyandja kurova. Nyandee pamwe morungovi rwoye.

Tora omanyando inga pamwe nove

Oruvara rwa Golden Moments rwouhinga rwa iPhone, iPad na Android: ovisere vyoviuriro ovinene, omanyando nozofoto zekunduriro royi, nozongovora zoviuriro mbi ungura nokuhina Wi‑Fi. Kaku nombatero yorakondu, ozombongwa, oruve poo omarano.