Ŋuɖoɖo kpuia
Nutata ƒe dɔwɔnawo wɔa dɔ nyuie wu ne wole kpui, ne woɖoa ŋku nuwo dzi, eye afɔɖeɖe gbãtɔ le wo ŋu kɔ. Te kpɔ tsidzɔƒe amadede ƒe ʋuʋu, nutatawo ƒoƒo ƒu tso agbalẽ me, anyi fafɛ, chalk pastel le agbalẽ yibɔ dzi, alo aŋgbawo ƒe dzesi ɖeɖe, eye miadze wo dometɔ ɖe sia ɖe gɔme ɖekae. Tia nu siwo me aɖi mele o, siwo ƒe asiléƒe lolo, eye nu sue aɖeke mele wo ŋu o, eye nàwɔ ɖe ame si dzi nèkpɔna ƒe ŋutete dzi. Mɔzɔzɔa ŋutɔe nye nu vevitɔ; dɔ si wowu enu nye nu bubu si akpe ɖe eŋu.
- Tia dɔ siwo me afɔɖeɖe gbãtɔ ɖeka le kɔ, abe brush dede tsi me alo nutata aɖe vuvu ene, ale be ame si dzi nèkpɔna nate ŋu adze egɔme bɔbɔe.
- Zã nu siwo me aɖi mele o, siwo ƒe asiléƒe lolo, eye nu suewo, ʋeʋẽ, alo dɔwɔnu ɖaɖɛwo mele wo ŋu o.
- Midze egɔme ɖekae, emegbe nàte ɖe megbe vie. Ame geɖe hiã afɔɖeɖe alo lãɖeɖe gbãtɔ ko be woayi edzi.
- Trɔ asi le dɔa ŋu ne ame si dzi nèkpɔna ƒe ŋutete trɔ, tso dɔ siwo me wowɔa nu tsitotsito le gɔmedzedzea me va ɖo ʋuʋu gã siwo ɖoa ŋku nuwo dzi emegbe.
- Kafu tiatiawo kple ale si nuwo sena le asi me, menye aɖaŋudɔwɔwɔ ƒe mɔnu o, eye nàdzudzɔ ne dɔa megavivina na ame si dzi nèkpɔna o.
Le axa sia dzi (10 akpawo) .
Nutata ƒe dɔwɔnawo nye mɔ nyui aɖe si dzi miato anɔ ɣeyiɣi ɖekae kple ame si le agbe nɔm kple dementia. Woƒoa asi kple ŋku kple ŋkuléle ɖe nu ŋu nu ƒu, eye wonaa nu aɖe mi si miate ŋu aƒo nu tso eŋu. Axa sia ɖe dɔwɔna tɔxɛ aɖewo me kple afɔɖeɖe bɔbɔewo, eye wòfia ale si nàtia nuwo le dedie. Ne èdi be yeanya gɔmeɖose siwo le nutata kple asinudɔwɔwɔ ŋu na ame tsitsiwo, abe ale si woaƒo asa na ɖeviwo ƒe nuwo ene la, kpɔ asinudɔwɔwɔ kple nutata na ame tsitsi siwo le agbe nɔm kple dementia.
Ale si nàdze nutata ƒe dɔwɔna ɖe sia ɖe gɔme
- Dzra nuwo ɖo hafi nàdze egɔme. Ðe nu ɖeka alo eve, avɔ si akpɔ teƒea ta, kple avɔ fafa aɖe ɖe anyi.
- Fia afɔɖeɖe gbãtɔ. De brush la tsi me, vuvu akpa gbãtɔ, alo mi anyi sue aɖe, eye nàkpe ame si dzi nèkpɔna be wòawɔ nenema ke.
- Miwɔ dɔa axa ɖe axa. Tsɔ wò ŋutɔ wò dɔwɔna da ɖe axadzi ale be dɔa nadze abe nu si miewɔ ɖekae ene, menye abe nu si nèle ŋku lém ɖe eŋu ene o.
- Miaƒo nu tso nu si miekpɔ ŋu. Gblɔ nya tso amadede, ale si nuwo sena le asi me, kple nɔnɔmewo ŋu, ke menye be nàdrɔ̃ ʋɔnu dɔa o.
- Dzudzɔ hafi ŋusẽa naɖiɖi. Aɖabaƒoƒo ewo va ɖo blaeve ye nye ɣeyiɣi nyui zi geɖe.
Alzheimer’s Association gblɔ be nutata nye mɔ si dzi woato aɖe seselelãme afia eye woawɔ nu yeyewo, evɔ mehiã be ame nanye aɖaŋudɔwɔla o. National Institute on Aging aɖo aɖaŋu be woama dɔwɔnawo ɖe afɔɖeɖe sue, siwo woate ŋu awɔ bɔbɔe me.
Tsidzɔƒe amadede ƒe ʋuʋu
Zã tsidzɔƒe amadede ƒe agbalẽ sesẽ, brush fafɛ gã aɖe, kple amadede ʋɛ aɖewo le kplu goglowo me. De tsi dzadzɛ agbalẽa dzi, emegbe na ame si dzi nèkpɔna naɖe amadedea ɖe edzi. Trɔ agbalẽa blewuu be amadedeawo nasi. Nu si ado tso eme nye nutata fafɛ aɖe si mehiã ɖoɖowɔwɔ aɖeke o.
- Gɔmedzedze ƒe akpa: Na wòatia amadedeawo eye wòaɖe nutata abe teƒe aɖe ƒe nɔnɔme ene.
- Titina ƒe akpa: Tsɔ amadede eve alo etɔ̃ nɛ eye nàwɔ tsi dedea nɛ.
- Akpa si va emegbe: Lé agbalẽa ɖe asi esime wòle amadedea ɖom kple sponge.
Nutatawo ƒoƒo ƒu tso magazine me
Ƒo magazine ƒe axawo nu ƒu siwo dzi nutata dzeaniwo le, abe seƒoƒowo, nuɖuɖu, lãwo, ʋuwo alo mɔzɔzɔ ene. Vuvu nutataawo ɖe akpa gãwo me, si le bɔbɔe wu lãɖeɖe, eye nàtsɔ glue alé wo ɖe agbalẽ sesẽ dzi. Nutatawo ƒoƒo ƒu wɔa dɔ nyuie abe mɔ si dzi woato adze dzeɖoɖo gɔme ene, elabena nutata ɖe sia ɖe ate ŋu ahe ŋkuɖodzigbalẽ aɖe vɛ. Esɔ na ame si lɔ̃a nuwo ƒoƒo ƒu kple tiatia.
Anyi fafɛ
Anyi si ƒuna le ya me alo anyi fafɛ si woate ŋu atrɔ asi le ŋu la, woate ŋu ami, abla, eye woabɔbɔ. Wɔ agba sue aɖe alo agbaka gbadzaa aɖe. Anyi naa seselelãme sesẽ le asi me, eyata ate ŋu ana ame siwo lɔ̃a nu léle le asi me nakpɔ akɔƒafa. Na akpawo nalolo, eye nàƒo asa na dɔwɔnu siwo ƒe nuwo le ɖaɖɛ.
Chalk pastel le agbalẽ yibɔ dzi
Agbalẽ yibɔ nana pastel ƒe amadedeawo klẽna. Zã pastel gã siwo lolo eye na ame si dzi nèkpɔna nawɔ fli gãwo alo nàtsaka wo kple asibidɛ alo avɔ sue aɖe. Pastel wɔa ʋuʋudedi, eyata dzra wo ɖo ɖe agba me eye nàklɔ asi emegbe. Tia pastel fafɛ siwo dzi woŋlɔ ɖo be aɖi mele wo me o.
Aŋgbawo ƒe dzesi ɖeɖe
Fɔ aŋgba gãwo tso abɔ me, tsɔ amadede si woate ŋu aklɔ si ami ɖe woƒe kawo dzi, eye nàte wo ɖe agbalẽ dzi. Kɔ wo ɖa blewuu eye nàkpɔ dzesi si wogblẽ ɖi. Dɔwɔna sia do ƒome kplikplikpli kple dɔwɔnawo le gota kple abɔmedɔwɔnawo, eye ate ŋu adze egɔme kple zɔzɔ kpui aɖe be miafɔ aŋgbawo.
Avɔ kple seƒoƒowo ɖoɖo
Ƒo avɔ ƒe akpa siwo ƒe asisenu to vovo nu ƒu ɖe ale si wosena le asi me nu, alo ɖo seƒoƒo yeye ʋɛ aɖewo ɖe ze me. Esiawo nye dɔwɔna siwo ɖoa ŋku nuwo dzi eye nyaƒoɖeamenu sue aɖe ko le wo ŋu. Wosɔ hã na ame siwo le akpa siwo va emegbe me. Ne èdi susu bubuwo la, kpɔ dɔwɔnawo siwo ɖoa ŋku nuwo dzi na ame siwo le agbe nɔm kple dementia.
Nutata ƒe nuwo tiatia
Nu siwo nètia la le vevie wu na dedienɔnɔ kple akɔfafa wu nyonyome. Ne èle wo tiam la, bu nu siawo ŋu:
- Aɖi mele wo me o eye woate ŋu aklɔ wo: Di dzesi siwo gblɔ be aɖi mele wo me o, eye nàkpɔe ɖa be woate ŋu aklɔ amadedeawo.
- Asiléƒe gãwo: Crayon gãwo, brush sisiwo kple pastel gãwo le bɔbɔe wu be woalé.
- Nu suewo mele wo ŋu o: Ƒo asa na dzonu suewo, abɔtinuwo, sequin kple glitter si ate ŋu age ɖe nu me.
- Dɔwɔnu ɖaɖɛwo mele wo ŋu o: Zã hehẽ siwo le dedie alo nàvuvu agbalẽ kple asi.
- Nu siwo wɔa dɔ ɖe ame dzi: Kpɔe ɖa be latex alo ŋutigbalẽ ƒe kuxi bubu aɖe le ame si dzi nèkpɔna ŋu hã.
- Vovototo si dze ƒã: Amadede sesẽwo le agbalẽ ɣi alo agbalẽ yibɔ dzi le bɔbɔe wu be woakpɔ.
- Nu ʋɛ aɖewo ko: Nu eve alo etɔ̃ sɔ gbɔ. Tiatia geɖe ate ŋu ado viviti na ame.
- Kɔklɔ bɔbɔe: Zã agba, plastik avɔ kple avɔ fafa, ale be ɖiƒoƒo nagazu susu si ta miadzudzɔ o.
Trɔtrɔ ɖe akpawo nu
Le gɔmedzedze ƒe akpa me la, ame geɖe ate ŋu aɖo dɔwɔna ɖe ɖoɖo nu eye woawu enu kple kpekpeɖeŋu vie. Le titina ƒe akpa me la, tsɔ tiatia ʋɛ aɖewo kple mɔfiame geɖe nɛ. Le akpa mamlɛtɔ me la, nàlé ŋku ɖe mɔ siwo ɖoa ŋku nuwo dzi ŋu, abe anyi mimi alo amadede ƒe ɖoɖo kple sponge ene, eye miakpɔ dzidzɔ le nu si do tso eme ŋu, menye be ele be woawu enu kokoko o.
Ne èdi susu bubuwo siwo sɔ kple akpa vovovowo la, kpɔ gɔmedzedze ƒe akpa, titina ƒe akpa kple akpa mamlɛtɔ ƒe dɔwɔnawo. Ne ame si dzi nèkpɔna gbe alo dzi le eƒo la, míaƒe mɔfiame si ku ɖe ne ame aɖe gblɔ be ao la ɖe ale si nàte ɖe megbe vie me.
Tsɔe kpe ɖe fefea ŋu
Le nutata ƒe ɣeyiɣi aɖe megbe la, te kpɔ amadede ɖeɖe le tablet dzi hena dɔwɔna fafɛ aɖe, alo nutata ƒe puzzle hena dɔwɔna si awu enu. Wo ame evea siaa naa asiwo nɔa dɔ wɔm evɔ mebia aɖaŋu tɔxɛ aɖeke o.
Nyabiase siwo bɔ
Nutata ƒe dɔwɔna kawoe wɔa dɔ nyuie na ame siwo le agbe nɔm kple dementia?
Tiatia nyuiwo dometɔ aɖewoe nye tsidzɔƒe amadede ƒe ʋuʋu le agbalẽ sesẽ dzi, nutatawo ƒoƒo ƒu tso magazine me, anyi fafɛ si woate ŋu ami alo abla, chalk pastel le agbalẽ yibɔ dzi, aŋgbawo ƒe dzesi ɖeɖe kple amadede si woate ŋu aklɔ, kple avɔ alo seƒoƒowo ɖoɖo ɖe ɖoɖo nu. Tia esi sɔ kple nu siwo doa dzidzɔ na ame si dzi nèkpɔna kple eƒe ŋutete.
Aleke mawɔ atia nutata ƒe nuwo na ame si le agbe nɔm kple dementia?
Di nu siwo me aɖi mele o, siwo woate ŋu aklɔ, siwo ƒe asiléƒe lolo eye woƒe amadede dze ƒã. Ƒo asa na dzonu suewo, abɔtinuwo, glitter, ahuhɔ̃e si me tsi le, hehẽ ɖaɖɛwo kple nu sia nu si woate ŋu ami. Kpɔe ɖa be nu aɖe mewɔa dɔ ɖe ame dzi o, abe latex asigɛ alo amadede aɖewo ene. Zã vovototo si dze ƒã, abe agbalẽ ɣi kple amadede sesẽ ene, eye nàlé nuawo ƒe xexlẽdzesi ɖe kpui.
Ðe ame si le dementia ƒe akpa mamlɛtɔ me ate ŋu awɔ nutata ƒe dɔa?
Ɛ̃, ne mɔ bɔbɔe siwo ɖoa ŋku nuwo dzi lae nèzã. Te kpɔ anyi fafɛ mimi, amadede ƒe ɖoɖo kple brush gã le tsigoe me, alo avɔ siwo ƒe asisenu to vovo ƒoƒo ƒu. Ɖewohĩ ahiã be nàkpe ɖe eƒe asi ŋu. Kpɔkpɔ kple nuƒoƒo tso amadedeawo ŋu hã nye mɔ si dzi woato akpɔ gome le eme.
Nukae mawɔ ne egblɔ be yemate ŋu aɖe nutata o?
Ka ɖe edzi nɛ be nutata ƒe dɔwɔnawo ku ɖe dzidzɔkpɔkpɔ le amadede kple ale si nuwo sena le asi me ŋu, menye aɖaŋu o. Wò ŋutɔ dze afɔɖeɖe gbãtɔ gɔme eye nàkpee be wòayi edzi. Ne egbe kokoko la, tsɔ dɔwɔna bubu nɛ; kpɔ mɔfiame si ku ɖe gbeɖeɖe kple dzigbagbã ŋu.
Dzɔtsoƒewo
Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS