Nuwɔnawo

Asinudɔwɔwɔ na Ame Tsitsi siwo le Agbe Nɔm kple Tagbɔdzedze

Wowɔ asitɔtrɔ le eŋu 8 miniti xlẽGolden Moments ƒe ƒuƒoƒoae ŋlɔe · Alesi míeŋlɔa nui

Ŋuɖoɖo kpuia

Asinudɔwɔwɔ nyuiwo na ame tsitsi siwo le agbe nɔm kple tagbɔdzedze la dze abe ame tsitsiwo tɔ ene eye wosena le lãme na wo: amadede kple tsi, nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu tso agbalẽwo me, seƒoƒowo ɖoɖo, anyi wɔwɔ, agbalẽvi bɔbɔewo wɔwɔ alo amadede ƒe axawo na ame tsitsiwo. Ðe nu ʋɛ aɖewo ɖe go, kpe ɖe wo ŋu le gɔmedzedzea me ne ehiã, eye miaƒo nu le dɔa wɔwɔ me, eye miawɔ ɣeyiɣi si miano ɖekae la wòanye taɖodzinu vevitɔ. Mehiã be woawu dɔa nu o.

  • Tia nu kple nyawo siwo dze abe ame tsitsiwo tɔ ene, abe amadede ƒe agbalẽ, seƒoƒo vavãwo kple nɔnɔmetatawo tso agbalẽwo me ene, ke menye nu siwo klẽna, nɔnɔmetata siwo léna ɖe nu ŋu alo ɖeviwo ƒe agbalẽwo o.
  • Ðo ŋku ɖe dɔa wɔwɔ ŋu: amadedeawo, alesi anyia sena le asi ŋu, dzeɖoɖoa. Ne woawu dɔa nu la, enye nu nyui aɖe ko, menye taɖodzinu vevitɔ o.
  • Na taɖodzinu aɖe ne anya wɔ, abe agbalẽvi na tɔgbuiyɔvi alo nuɖoanyi ɖe kplɔ̃ dzi ene.
  • Kpe ɖe ame la ŋu wòadze egɔme, emegbe nàte ɖa vie. Zi geɖe la, gɔmedzedze kple amadedzeti ɖekae sɔ gbɔ.
  • Mehiã be woawu dɔawo katã nu le ɣeyiɣi ɖeka me o, eye edzudzɔ kaba hã le nyuie ɣesiaɣi.
Le axa sia dzi (9 akpawo) .
  1. Nukae nana asinudɔwɔwɔ ƒe dɔ aɖe dze abe ame tsitsiwo tɔ ene, menye ɖeviwo tɔ o?
  2. Nu ka tae míeɖoa ŋku ɖe dɔa wɔwɔ ŋu, menye nu si wòwu enu wòzu o?
  3. Asinudɔwɔwɔ ƒe susu siwo nàte kpɔ
  4. Aleke mawɔ adzra asinudɔwɔwɔ ƒe ɣeyiɣi ɖo?
  5. Aleke matrɔ asi le asinudɔwɔwɔ ŋu ne tagbɔdzedzea trɔ?
  6. Dedienɔnɔ kple asinudɔwɔnawo
  7. Ɣekaɣie míadzudzɔ?
  8. Ðe dɔa fia, ne ame la lɔ̃
  9. Tsɔ asinudɔwɔwɔ kpe ɖe míaƒe fefewo ŋu

Asinudɔwɔwɔ naa mɔ ame siwo le agbe nɔm kple tagbɔdzedze be woaɖe wo ɖokui afia, eye mehiã be woake ɖe nya nyuitɔ ŋu o. Alzheimer’s Association gblɔ be asinudɔwɔwɔ ate ŋu ahe dzidzedzekpɔkpɔ kple taɖodzinu ƒe seselelãme kple mɔnukpɔkpɔ be woaɖe wo ɖokui afia vɛ, na ame si le wo dzi kpɔm kple ame si le agbe nɔm kple tagbɔdzedze siaa. Nu vevitɔe nye be woawɔ nuawo wòadze abe ame tsitsiwo tɔ ene, nanɔ bɔbɔe, eye nyaƒoɖeamenu manɔ eme o. Axa sia naa dɔ tɔxɛwo, alesi woawɔ wo kple alesi woatrɔ asi le wo ŋu ne nɔnɔmeawo trɔ.

Nukae nana asinudɔwɔwɔ ƒe dɔ aɖe dze abe ame tsitsiwo tɔ ene, menye ɖeviwo tɔ o?

Asinudɔwɔwɔ si dze na ame tsitsiwo zãa nu vavãwo, ame tsitsiwo ƒe nyawo kple bubu ƒe gbe. Alzheimer’s Association aɖo aɖaŋu be woawɔ dɔawo le ame tsitsiwo ƒe ɖoɖo nu eye woaƒo asa na nane si ate ŋu adze abe bubu manɔmee alo ɖeviwo tɔ ene.

Edze abe ɖeviwo tɔ ene Edze abe ame tsitsiwo tɔ ene
Nu siwo klẽna, nɔnɔmetata siwo léna ɖe nu ŋu, ŋku siwo le ʋuʋum Amadede ƒe agbalẽ, avɔ, seƒoƒo siwo wofa
Ðeviwo ƒe amadede ƒe axawo Amadede ƒe axa siwo me abɔwo, avɔlɔ̃nuwo, ʋuwo alo anyigbatatawo le
«Èwɔe nyuie» ƒe kafukafu le dzesi ɖesiaɖe ŋu Dzeɖoɖo vavã: «Amadede blɔ sia nya kpɔ le amagbe sia xa»
Asinudɔ si ŋu dɔ aɖeke mele o Agbalẽvi na xɔ̃ aɖe, nuɖoanyi ɖe kplɔ̃ dzi, nunana
Mɔfiame siwo le abe nusɔsrɔ̃ ene Kpekpe: «Àte ŋu akpe ɖe ŋunye le esia ŋua?»

Bu ame la ŋutɔ ƒe lɔlɔ̃nu ŋu. Ame si lɔ̃a avɔlɔlɔ̃ tsã la ate ŋu akpɔ dzidzɔ le avɔwo ŋudɔwɔwɔ me. Ame si nye mɔ̃ɖaŋudɔwɔla tsã la ate ŋu alɔ̃ nuƒoƒo ƒe dɔ si me akpa gãwo le alo nuwo mama ɖe dɔ aɖe ŋu. Ame si nye nufiala tsã la ate ŋu akpɔ dzidzɔ le agbalẽviwo wɔwɔ me.

Nu ka tae míeɖoa ŋku ɖe dɔa wɔwɔ ŋu, menye nu si wòwu enu wòzu o?

Elabena ɣeyiɣi si miano ɖekae lae nye nu vevitɔ. Alzheimer’s Association ƒe mɔfiame le dɔwɔnawo le aƒe me gblɔ be woaɖo ŋku ɖe dɔa wɔwɔ ŋu, menye emetsonu o. Nɔnɔmetata si nye «amadede blɔ ko» la gakpɔtɔ nye nɔnɔmetata. Nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu si me nɔnɔmetata etɔ̃ le la gakpɔtɔ nye nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu.

Habɔbɔa gagblɔ hã be asinudɔwɔla bibi aɖe ate ŋu ase veve ne eƒe dɔwo trɔ, gake ame si menye dɔwɔla bibi o la ate ŋu akpɔ dzidzɔ le mɔnukpɔkpɔ yeye be yeaɖe ye ɖokui afia me. Ne ame la nye asinudɔwɔla bibi tsã la, te mɔnu bubu si mesɔ kple esi wònya nyuie o kpɔ, ale be wòadze abe fefewɔwɔ ene, menye tsɔtsɔ sɔ kple tsã o.

Asinudɔwɔwɔ ƒe susu siwo nàte kpɔ

Susu ɖesiaɖe fia alesi nàwɔe wòanɔ bɔbɔe wu ne eva sesẽ.

  1. Amadede ƒoƒo kple tsi. De tsi agbalẽ sesẽ aɖe me eye nàna ame la nade amadede edzi kple amadedzeti gã. Amadedeawo kaka wo ɖokui, eyata emetsonu gbegblẽ aɖeke meli o. Bɔbɔe wu: na amadede eve ko, alo de ama kple tsi ɖe agbalẽ yibɔ aɖe si ɖea teƒe si tsi ƒo la fiana dzi.
  2. Nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu tso agbalẽwo me. Lã nɔnɔmetatawo do ŋgɔ tso agbalẽ siwo ƒoa nu tso abɔwɔwɔ, nuɖaɖa, ʋuwo, mɔzɔzɔ alo ame la ƒe tsã ƒe lɔlɔ̃nuwo ŋu me. Na wòatia nɔnɔmetatawo eye wòalé wo ɖe agbalẽ sesẽ dzi. Bɔbɔe wu: na nɔnɔmetata ene siwo wolã do ŋgɔ kple nu si léa nu ɖe nu ŋu, eye miawɔ eléléa ɖekae.
  3. Seƒoƒowo ɖoɖo. Alzheimer’s Foundation of America aɖo aɖaŋu be woaɖo seƒoƒowo kple aŋgbawo ɖe agba siwo le bɔbɔe me le ɣeyiɣi vovovowo me. Zã agba kpekpe si le li ke eye seƒoƒoawo ƒe atiwo nɔ lã do ŋgɔ. Bɔbɔe wu: tsɔ seƒoƒo ƒe ati ʋɛ aɖewo de kplu sue aɖe me, ɖekaɖeka.
  4. Agbalẽvi siwo dzi seƒoƒo siwo wofa le. Fa seƒoƒoawo tso seƒoƒo ƒe ƒuƒoƒo aɖe me le agbalẽwo dome kwasiɖa ɖeka, emegbe nàlé wo ɖe agbalẽvi siwo wobla dzi. Bɔbɔe wu: wòe tsɔa nu si léa nu ɖe nu ŋu dana ɖe edzi, eye ame la miaa seƒoƒoa ɖe edzi.
  5. Amadede ƒe axawo na ame tsitsiwo. Tia axa siwo me fliwo me kɔ eye nyateƒenuwo le. Míaƒe amadede ƒe axawo siwo woate ŋu atae la, woate ŋu ade ama wo le ekran dzi hã to amadede aɖe ƒoƒo, emegbe nɔnɔmetata ƒe akpa aɖe ƒoƒo me. Bɔbɔe wu: teƒe gãwo, amadede ʋɛ aɖewo, amadedzeti siwo lolo.
  6. Anyi alo amɔ fafɛ. Mli, mia, eye nàwɔ nɔnɔme kple anyi si ƒuna le ya me alo amɔ fafɛ. Ne womia aŋgba ɖe anyi me la, ewɔa dzesi bɔbɔe aɖe. Bɔbɔe wu: eƒoƒo kple emimlili ɖeɖe hã nye dɔ blibo aɖe. Kpɔ nyuie be ame la made anyia alo amɔa nu me o.
  7. Agbalẽviwo wɔwɔ. Alzheimer’s Association aɖo aɖaŋu be woawɔe abe dɔ vavã ene: «Míele lãmesesẽ ƒe agbalẽvi ɖom ɖe xɔ̃ aɖe. Àte ŋu akpe ɖe ŋunyea?» Agbalẽvi siwo wolã do ŋgɔ kple seƒoƒowo ƒe nɔnɔmetata sue aɖewo wɔa dɔ nyuie.
  8. Ŋkuɖodzinu ƒe agbalẽ. Tsɔ tsã ƒe fotowo, agbalẽviwo alo tikiti siwo wodzra ɖo ƒe kɔpiwo da ɖe agbalẽ ƒe axawo dzi ɖekae. Miaƒo nu tso wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne miele ewɔm. Kpɔ míaƒe ŋkuɖodzinyawo ƒe mɔfiame hena mɔ bɔbɔewo siwo dzi woato aƒo nu tso tsã ŋu.
  9. Avɔ kple nusese ƒe nuɖoanyiwo. Lé avɔ ƒe akpa siwo nye avɔ sesẽ, avɔ fafɛ kple avɔ bubuwo ɖe agbalẽ sesẽ dzi. Ewɔwɔ nye dɔa; eƒoƒo emegbe nye dɔ bubu. Susu bubuwo le míaƒe nusese ƒe dɔwɔnawo ƒe mɔfiame me.
  10. Ati dzadzraɖo bɔbɔe. Na ame si lɔ̃a atikpakpadɔ tsã la, ati ƒe akpa fafɛ aɖe gbɔgbɔ alo xevi ƒe aƒe aɖe ƒe amadede ate ŋu adze abe nane si wònya ene. Ɖe dɔwɔnu ɖaɖɛwo ɖa eye nàkpɔ edzi.
  11. Amadede kple ha. Na ha si wòlɔ̃na naƒo eye nàde ama nɔnɔme alo amadede siwo sɔ kple seselelãmea. Esia tsɔa dɔ eve siwo ame geɖe lɔ̃na la ƒoa ƒu. Kpɔ ha ƒe dɔwɔnawo.

Aleke mawɔ adzra asinudɔwɔwɔ ƒe ɣeyiɣi ɖo?

  1. Dzra nuwo ɖo do ŋgɔ. Lã nuwo, ɖo wo ɖe ɖoɖo nu eye nàda wo ɖe teƒe hafi nàkpe ame la. Lala esime nèle hɛ dim ate ŋu ana ɣeyiɣia nato.
  2. Wɔe wòanɔ sue. Amadede eve alo etɔ̃, amadedzeti ɖeka, agbalẽ ɖeka. Tiatia geɖe akpa ate ŋu ado ŋɔdzi na ame.
  3. Kpɔ kplɔ̃a ta. Avɔ si wotsɔ plastic wɔ alo avɔ xoxo aɖe nana be ɖiƒoƒo mezu nya aɖeke o.
  4. Nɔ anyi axa nɔewo. Wɔ wò ŋutɔ wò dɔ le wo tɔ xa. Esena le lãme abe nu si miewɔ ɖekae ene, menye nu si dzi nèle kpɔm o.
  5. Kpe ɖe wo ŋu woadze egɔme. Alzheimer’s Association gblɔ be anɔ eme be ahiã be nàdze amadedzeti ƒe ʋuʋu gɔme kple ame la. Ne wodze egɔme la, ame geɖe yia edzi.
  6. Miaƒo nu le dɔa wɔwɔ me. Gblɔ nya tso amadedeawo kple alesi nuawo sena le asi ŋu ŋu, alo nàna asinudɔwɔwɔa naʋu mɔ na ŋutinya gbɔgblɔ. Ƒo asa na biabia siwo le abe dodokpɔ ene abe «Nukae nye esia?» ene.
  7. Na ɣeyiɣi geɖe. Mehiã be woawu dɔ aɖe nu le ɣeyiɣi ɖeka me o.

Aleke matrɔ asi le asinudɔwɔwɔ ŋu ne tagbɔdzedzea trɔ?

Akpa Nu siwo wɔa dɔ zi geɖe Nu si nàtrɔ
Gɔmedzedze Nusɔsrɔ̃, amadede tsitotsito, ŋkuɖodzinu ƒe agbalẽ, agbalẽviwo wɔwɔ, amadede tso foto aɖe me Na dɔwo tiatia; wɔe wòanye hadede
Titina Nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu siwo wolã do ŋgɔ, amadede ƒoƒo kple tsi, seƒoƒowo ɖoɖo, amadede le teƒe gãwo Afɔɖeɖe ɖeka le ɣeyiɣi ɖeka me; wòe wɔa elãlã kple elélé
Megbe Amadedzeti ƒoƒo gãtɔe, anyi ƒoƒo, avɔwo ŋudɔwɔwɔ, kpɔkpɔ wò nèle nu dem Ðo ŋku ɖe nuseseawo ŋu; kplɔ asi la bɔbɔe ne wolɔ̃

NHS aɖo aɖaŋu be le akpa siwo va emegbe la, zi geɖe la, woɖea dɔwɔnawo gɔme bɔbɔe eye woɖoa ŋku ɖe nuseseawo ŋu. Kpɔkpɔ ame bubu wòle nu dem, eye miaƒo nu tso amadedeawo ŋu, nye mɔ vavã aɖe si dzi woato akpɔ gome le eme. Hena susu bubuwo le akpa ɖesiaɖe ŋu, kpɔ dɔwɔnawo na akpa ɖesiaɖe.

Dedienɔnɔ kple asinudɔwɔnawo

  • Tia amadede, amadedzeti kple nu siwo léa nu ɖe nu ŋu siwo me aɖi mele o.
  • Tsɔ hɛ, asinudɔwɔnu ɖaɖɛwo kple nu siwo léa nu ɖe nu ŋu kple dzoxɔxɔ da ɖe teƒe si womate ŋu ake ɖe wo ŋu o. Wò ŋutɔ nàlã nuwo do ŋgɔ.
  • Kpɔ nyuie be ame aɖeke made anyi, amadede alo nu suewo nu me o.
  • Zã agba kpekpe siwo le li ke na tsi kple seƒoƒowo.

Ɣekaɣie míadzudzɔ?

Dzudzɔ ne susu la dze egɔme le ɖiɖim alo ne dzigbagbã dze. Alzheimer’s Association aɖo aɖaŋu be woawu dɔa nu alo atrɔe ne susu meganɔa nu ŋu tututu o alo ne dzigbagbã le dzidzim ɖe edzi. Tsɔ dɔa da ɖe teƒe si le dedie eye nàna nane si faa akɔ na wo. Miagate ŋu atrɔ ayi edzi etsɔ, alo miagawɔe gbeɖe o. Wo ame evea siaa hã nyo.

Ðe dɔa fia, ne ame la lɔ̃

Ne wode nɔnɔmetata aɖe ɖe nuɖanu ŋu alo woɖo nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu aɖe ɖe xɔmenu la, ate ŋu anye mɔ bɔbɔe aɖe si dzi woato aɖe bubu afia. Bia gbã. Ame aɖewo lɔ̃a woƒe dɔwo kpɔkpɔ le gli ŋu; ame bubuwo melɔ̃na o.

Tsɔ asinudɔwɔwɔ kpe ɖe míaƒe fefewo ŋu

Le ŋkeke siwo dzi amadedeawo dzadzraɖo sesẽ akpa la, Coloring wɔa dɔ le tablɛt dzi eye ɖiƒoƒo aɖeke mele eme o. Picture Puzzle naa nɔnɔmetata bliboa gakpɔtɔ le afima abe mɔfiala ene esime miele akpawo ɖɔlim. Conversation Cards naa biabia siwo le ʋuʋu ɖi siwo ate ŋu akplɔ ame tso nɔnɔmetata aɖe dzi ayi ŋutinya gbɔgblɔ dzi. Wo katã meɣeyiɣidzidzenu alo dzesi aɖeke mele wo ŋu o. Àte ŋu ata axawo hã tso míaƒe dɔwɔnawo siwo woate ŋu atae ƒe ƒuƒoƒo me.

Nyabiase siwo bɔ

Aleke mawɔ be asinudɔwɔwɔ nagadze abe ɖeviwo tɔ ene o?

Zã asinudɔwɔnu vavãwo, ame tsitsiwo ƒe nyawo kple bubu ƒe gbe. Ɖɔli nu siwo klẽna kple ɖeviwo ƒe amadede ƒe axawo kple amadede ƒe agbalẽ, avɔ, seƒoƒowo, nɔnɔmetatawo tso agbalẽwo me kple amadede ƒe axa siwo me nuwo le tsitotsito. Mègakafu dɔa abe alesi nàkafu ɖevi ƒe nɔnɔmetata ene o; ƒo nu tso eŋu abe alesi nàwɔ kple xɔ̃wò ame tsitsi bubu ɖesiaɖe ene.

Asinudɔwɔwɔ kawoe wɔa dɔ nyuie le tagbɔdzedze ƒe akpa siwo va emegbe?

Dɔ bɔbɔe siwo ku ɖe nusese ŋu la wɔa dɔ nyuie wu emegbe: amadede ƒoƒo kple amadedzeti gã, anyi fafɛ ƒoƒo, seƒoƒo ʋɛ aɖewo ɖoɖo ɖe agba me, alo avɔ ƒe akpawo mama ɖe alesi wosena le asi ŋu nu. Anɔ eme be ahiã be miadze ʋuʋua gɔme ɖekae. Kpɔkpɔ wò nèle nu dem eye miaƒo nu tso amadedeawo ŋu hã nye mɔ aɖe si dzi woato akpɔ gome le eme.

Nuka mawɔ ne wogblɔ be yewomate ŋu ata nu o?

Ðe nyaƒoɖeamenua ɖa. Te dɔ siwo me ŋuɖoɖo tɔxɛ aɖeke mele o kpɔ, abe amadede ƒoƒo kple tsi, nɔnɔmetatawo ƒoƒo ƒu, alo seƒoƒowo ɖoɖo ene. Àte ŋu agblɔ hã be yehiã kpekpeɖeŋu le nane tɔxɛ aɖe ŋu, abe amadedeawo tiatia na agbalẽvi ene, ale be dɔa nadze abe kpekpeɖeŋunana ene, menye dodokpɔ o.

Ðe amadede ƒe axawo dze abe ɖeviwo tɔ ene na ame tsitsiwoa?

Ao, ne wowɔ wo na ame tsitsiwo. Tia axa siwo me ame tsitsiwo ƒe nyawo le, abe abɔwo, avɔlɔ̃nuwo, ʋuwo alo anyigbatatawo ene, eye nàtsɔ wo ana abe nu si naa ame ƒe dzi dzea eme ene, menye abe nusɔsrɔ̃ ene o. Míaƒe amadede ƒe axawo woate ŋu atae alo ade ama wo le tablɛt dzi.

Dzɔtsoƒewo

Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.

  1. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
  2. Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
  3. Activities · Alzheimer's Association
  4. Activities for dementia · NHS
  5. Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America

Èdzra ɖo ɖe fefe fafɛ aɖe ŋua?

Nɔnɔmetata gãwo, ɣeyiɣidzidzenu aɖeke meli o, dzesi aɖeke meli o eye naneke meli woade asi ete o. Fe ɖekae le wò web-browser me.

Tsɔ fefe siawo ɖe asi

Golden Moments dɔwɔnu si wozãna femaxee na iPhone, iPad kple Android: nɔnɔmetata ƒe tile gãwo, fefe siwo me wò ŋutɔ wò ƒomea ƒe fotowo le, kple nɔnɔmetatawo ƒe agba siwo wɔa dɔ Wi‐Fi manɔmee. Akɔntabubu, boblododo, ɣeyiɣidzidzenu alo dzesi aɖeke meli o.