Cakacaka ni Liga vei Ira era Bula Vata kei na Mate ni Vakanananu

Na cakacaka ni liga kei na droini e solia vei ira era bula vata kei na mate ni vakanananu e dua na sala me vakaraitaka kina na nodra nanuma ka sega ni vakatau ena kena kune na vosa donu. Na Alzheimer’s Association e tukuna ni cakacaka ni liga e rawa ni kauta mai e dua na ivakarau ni rawaka kei na inaki kei na dua na madigi ni vakaraitaki koya, vei koya e qaravi kei na tamata e bula vata kei na mate ni vakanananu talega. Na ka bibi me maroroi na ka me vakaibalebale vei ira na qase, rawarawa ka sega ni lomaleqa. Na tabana oqo e solia na cakacaka matata, na sala ni vakarautaki kei na sala ni veisautaki ni ka e veisau.

Na cava e cakava me vakaibalebale vei ira na qase na cakacaka ni liga, ka sega ni vaka gone?

E dua na cakacaka ni liga vaka qase e vakayagataka na iyaya dina, na ulutaga vaka qase kei na ivakarau ni vosa dokai. Na Alzheimer’s Association e vakasalataki me maroroi na cakacaka ena ivakatagedegede vaka qase ka levea na ka e rairai me vakalolovirataki se vaka gone.

Vakasamataka na nona itovo na tamata o qaravi. E dua e taleitaka na culacula e rawa ni marautaka na taura na isulu. E dua a cakacaka vaka idinia e rawa ni taleitaka e dua na kato ni cakacaka e levu na kena tiki se na tuvatuva ni iyaya me baleta e dua na cakacaka. E dua a qasenivuli e rawa ni marautaka na caka kadi.

Na cava na vuna me vakanamata ki na iwalewale, sega ni itinitini?

Baleta ni gauna vata oya na ka bibi. Na idusidusi ni Alzheimer’s Association me baleta na itaviqaravi ena vale e kaya me vakanamata ki na iwalewale, sega ni macala. E dua na droini e “karakarawa ga” e droini tikoga. E dua na collage e tolu na iyaloyalo e collage tikoga.

Na Association e tukuna talega ni dua na daudroini kila e rawa ni rarawa ena veisau ni nona cakacawa, ia e dua e sega ni dau cakava vakalevu e rawa ni marautaka e dua na madigi vou me vakaraitaka koya. Kevaka na tamata o qaravi e dua na daudroini kila, tovolea e dua na mataqali iyaya duatani mai na ka a kila vinaka, me rairai me qito ga, sega ni veidutaitaki.

Vakasama ni cakacaka ni liga mo tovolea

Na vakasama yadua e tiko kina na sala me vakarawarawataki kevaka e dredre.

1. Roka ni watercolor. Vakasuia e dua na pepa ni watercolor bibi ka laiva na tamata o qaravi me biuta na roka kina ena dua na burusi levu. Na roka e tete vakataki koya, ka sega kina na isau cala. Rawarawa cake: solia e rua ga na roka, se boroya ena wai ena dua na pepa loaloa ka laurai kina na iqaqi ni wai.
2. Collage mai na mekasini. Musuka taumada na iyaloyalo mai na mekasini ni teitei, vakasaqa, motoka, veilakoyaki se na ka a taleitaka na tamata o qaravi. Laiva me digitaka ka kabita na iyaloyalo ena kadi. Rawarawa cake: solia e va na iyaloyalo sa musu oti kei na dua na wa ni kabita, ka kabita vata.
3. Tuvatuva ni senikau. Na Alzheimer’s Foundation of America e vakatura na tuvatuva ni senikau kei na drauna me caka kina na ivakaraitaki rawarawa. Vakayagataka e dua na bilo bibi ka tudei kei na kau ni senikau sa musuki oti. Rawarawa cake: biuta e vica na kau ena dua na bilo lailai, dua e dua.
4. Kadi ni senikau mamaca. Vakadrodroya na senikau mai na dua na ivauvau ena maliwa ni tabana ni ivola me dua na macawa, oti qai kabita ena kadi. Rawarawa cake: o biuta na wa ni kabita, o koya e tabaka sobu na senikau.
5. Tabana ni rokataki roka me baleti ira na qase. Digitaka na tabana e matata na kena laini kei na ulutaga dina. Na neimami tabana ni rokataki roka e rawa talega ni tabaki se rokataki ena sikirini ena noda tabaka e dua na roka, oti e dua na tiki ni iyaloyalo. Rawarawa cake: vanua lelevu cake, lailai na roka, peni bibi.
6. Qele ni cakacaka se qele malumu. Vivilia, tabaka ka bulia na qele e mamaca vakataki koya se na qele malumu ni cakacaka. Na tabaki ni dua na drauna ena qele e bulia e dua na ivakatakarakara rawarawa. Rawarawa cake: na qoqia kei na vivilia walega e dua na cakacaka taucoko. Raica vinaka me kua ni kania na qele na tamata o qaravi.
7. Caka kadi. Na Alzheimer’s Association e vakatura me vakamacalataki me itaviqaravi dina: “Eda na vakauta e dua na kadi ni bula vinaka vei e dua na itokani. O rawa ni vukei au?” E yaga na kadi sa musuki oti kei na vica na sitika ni senikau se sitaba.
8. Tuvatuva ni ivola ni nanuma. Tuvata vata na ilavelave ni iyaloyalo makawa, posikadi se tiki ni tikite ena tabana ni albamu. Veitalanoa baleta na yadua ni o cakava tiko. Raica na neimami idusidusi ni nanuma lesu me baleta na sala malumu ni veitalanoa baleta na veigauna sa oti.
9. Ibolo ni isulu kei na ka e vakilai. Kabita na tiki ni corduroy, velvet, burlap kei na silk ena kadi kaukauwa. Na kena caka na cakacaka; na kena tara ena dua na gauna e dua tale na cakacaka. Eso tale na vakasama e tiko ena neimami idusidusi ni itaviqaravi vakilai.
10. Vakarautaki rawarawa ni kau. Me baleta e dua a taleitaka na cakacaka ni kau, na vakarawarawataki ni dua na buloko kau se na boroi ni dua na kato ni vale ni manumanu vuka e rawa ni rairai kilai. Kauta laivi na iyaya gata ka vakaraica tiko.
11. Boroya vata kei na ivakatagi. Vakatagitaka e dua na sere taleitaki ka boroya na ibulibuli se roka e veidonui kei na ivakarau. Oqo e semata rua na cakacaka era taleitaka e levu na tamata. Raica na itaviqaravi ni ivakatagi.

Au na vakarautaka vakacava e dua na gauna ni cakacaka ni liga?

1. Vakarautaka taumada. Musuka, tuvata ka biuta kece na ka ni bera ni o sureta na tamata o qaravi. Na waraka ni o vaqara na sisi e rawa ni vakayalia na gauna oya.
2. Maroroya me lailai. Rua se tolu na roka, dua na burusi, dua na pepa. Na levu na digidigi e rawa ni vakaleqai koya.
3. Taqomaka na teveli. E dua na isulu palasitika se isulu makawa e vakavuna me kua ni leqa na duca.
4. Tiko vata ena yasana. Cakava nomu cakacaka volekata na nona. E rairai me cakacaka vata, sega ni vakaraici.
5. Vukei koya me tekivu. Na Alzheimer’s Association e tukuna ni o na rairai gadreva mo tekivutaka vata na toso ni burusi. Ni sa tekivu, e levu era tomana ga.
6. Veitalanoa ni kemudrau cakacaka. Vosa baleta na roka kei na ka e vakilai, se laiva na cakacaka ni liga me kauta mai na italanoa. Levea na taro vaka veitarogi me vaka “Na cava oqo?”
7. Solia na gauna e rauta. E sega ni dodonu me taucoko e dua na cakacaka ena dua ga na gauna.

Au na veisautaka vakacava na cakacaka ni liga ni veisau na mate ni vakanananu?

Na NHS e vakatura ni ena ituvaki e sivia yani, na itaviqaravi e dau vakarawarawataki ka vakanamata ki na ka e vakilai. Na saravi ni dua tale e boroya, kei na veitalanoa baleta na roka, e dua na sala dina ni vakaitavi. Me baleta eso tale na vakasama me vaka na ituvaki, raica na itaviqaravi me baleta na veimataqali ituvaki.

Taqomaki ena iyaya ni cakacaka ni liga

• Digitaka na boro, peni kei na wa ni kabita e sega ni veivakacacani.
• Maroroya na sisi, isele ni cakacaka kei na iyaya ni kabita katakata me yawa. Cakava ga o iko na musumusuki, ni bera.
• Raica vinaka kevaka e dua e biuta na qele, boro se ka lalai ena gusuna.
• Vakayagataka na kato bibi ka tudei me baleta na wai kei na bilo ni senikau.

Ena gauna cava meda cegu?

Cegu ni sa veisau na vakasama se sa laurai na rarawa. Na Alzheimer’s Association e vakatura me muduka se veisautaka e dua na itaviqaravi ni sa mamali na vakasama se sa tubu na rarawa. Biuta na cakacaka ena vanua taqomaki ka solia e dua na ka ni vakacegu. O rawa ni lesu tale kina ni mataka, se kua sara. E vinaka ruarua.

Vakaraitaka na cakacaka, kevaka e vinakata na tamata o qaravi

Na vakalilia e dua na droini ena katuba ni ka ni vakamaloalo se na vakawa ena waqavuka e dua na sala malumu ni vakaraitaka na dokai. Taroga taumada. Eso era marautaka na raica na nodra cakacaka ena lalaga; eso era vinakata me kua.

Semata na cakacaka ni liga kei na neimami qito

Ena siga e dredre kina na vakarautaki ni boro, na Coloring e cakacaka ena dua na tablet ka sega na duca. Na Picture Puzzle e maroroya na iyaloyalo taucoko me laurai me ivakaraitaki ni o veisautaka na tiki. Na Conversation Cards e solia na taro dola e rawa ni kauta mai e dua na italanoa mai na iyaloyalo. Era sega ni tiko kina na ivakatakata ni gauna se iskor. O rawa talega ni tabaka na tabana mai na neimami ituvatuva ni itaviqaravi e rawa ni tabaki.