Athafnir á síðstigi heilabilunar, í rúmi eða stól

Á síðstigi heilabilunar getur einstaklingur talað mjög lítið, þurft aðstoð við alla daglega umhirðu og eytt mestum deginum í rúmi eða stól. Það getur fundist eins og ekkert sé eftir að gera saman. Það er þó margt. Alzheimer’s Association bendir á að einhver kjarni sjálfs viðkomandi geti verið til staðar og að á þessu stigi sé heimurinn aðallega upplifaður í gegnum skynfærin. Tónlist, snerting, kunnugleg rödd og róleg nærvera þín geta enn veitt huggun og augnablik tengsla.

Hvaða athafnir hjálpa á síðstigi heilabilunar?

Einfaldar skynathafnir og róleg samvera hjálpa oftast mest á síðstigi. Alzheimer’s Association stingur upp á að spila eftirlætistónlist, lesa kafla úr merkingarbærum bókum, nudda húðina með áburði með eftirlætisilm og sitja saman úti á góðviðrisdegi. National Institute on Aging bætir við að segja sögur, sýna myndir, veita blíða snertingu eða nudda, spila tónlist, hvítan suð eða náttúruhljóð, og segir að nærvera þín ein og sér geti verið róandi.

Alzheimer’s Foundation of America bendir á að fólk á síðstigi hafi oft sterka þörf fyrir að halda einhverju nálægt sér til huggunar og stingur upp á einföldum skynathöfnum, blíðum teygjum, hreyfingu með trefli, tónlist, heimsóknum dýra, mannlegri snertingu og frjálsri skapandi vinnu.

Athafnir fyrir einhvern í rúmi eða stól

1. Spilið tónlistina hans. Veljið lög frá unga fullorðinsárunum, úr trúarlífi hans eða frá fjölskyldunni. Hafið hljóðstyrkinn lágan og sitjið nálægt. Enn í dag slá sumir fingri í taktinn eða nöldra. Sjá tónlistaratvinnutengdar athafnir.
2. Haldið í hönd. Það eitt að halda í hönd og strjúka henni blíðlega með þumalfingri er athöfn. Segið fyrst hvað þið eigið við að gera.
3. Nuddið hendurnar hægt. Hlýjið smá áburð í lófunum og strjúkið frá úlnlið að fingurgómum. Veljið óilmkendan áburð eða ilm sem viðkomandi hefur alltaf líkað við, ef húðin þolir það.
4. Lesið upphátt. Eftirlætisljóð, kafla úr vel þekktri bók, helgirit eða íþróttasíðuna. Taktur raddarinnar skiptir meira máli en orðin.
5. Segið sögu. Talið um fjölskylduferð eða daginn þegar viðkomandi gifti sig. Þið þurfið ekki svör.
6. Sýnið myndir. Haldið á einni stórri mynd í einu í augnhæð og lýsið henni hlýlega. Forðist að spyrja hver sé á myndinni.
7. Bjóðið eitthvað mjúkt til að halda á. Samlagðan þvottaklút, flísrýju eða mjúkt dýr. NIA stingur upp á að láta viðkomandi halda á þvottaklút á meðan verið er að færa hann, svo hann grípi síður í ykkur eða húsgögnin.
8. Spilið náttúruhljóð. Rigning, öldugangur eða fuglasöngur í lágum hljóðstyrk láta herbergi sem er hávaðasamt oft líða rólegra.
9. Færið útidyrið inn. Opnið gluggatjöldin, setjið fuglafóðurhæki fyrir utan gluggann eða takið inn nokkur fersk blóm eða lauf til að skoða og snerta.
10. Farið út. Ef viðkomandi getur setið í hjólastól getur nokkurra mínútna dvöl í skugga á mildum degi verið yndisleg.
11. Greiðið hárið hans eða bjóðið heitan klút. Hæg, blíð umhirða og heitur klútur fyrir hendur og andlit geta veitt vellíðan.
12. Hreyfið ykkur varlega við tónlist. Veifið léttum trefli saman eða sveiflið höndum í takt við lag. Fyrir teygjur og liðhreyfingar skaltu biðja sjúkraþjálfara eða hjúkrunarfræðing að sýna þér öruggar leiðir fyrst.
13. Skapið frjálst listaverk. Dreifið eitruðum lausu málningu á stóran pappír með svampi eða hendi, með leiðsögn þinni. Það er engin rétt niðurstaða.
14. Bjóðið dýrum velkomin í heimsókn. Rólegt gæludýr á rúmið eða í kjöltuna, ef viðkomandi hafði gaman af dýrum og aðstæður leyfa.
15. Andið rólega saman. Sitjið nálægt og andið hægt og heyranlega. Róleg öndun getur hjálpað ykkur að halda takti og þú stjórnar því hvenær byrjað er og hætt.
16. Verið bara til staðar. Sitjið nálægt, nöldrið, prjónið eða lesið hljóðlega. Það er nóg að vera nálægt.

Hvernig á að deila athöfn á þessu stigi

• Nálgist að framan. Segið nafn hans og nafnið þitt og talið hægt og mjúklega áður en þið snertið.
• Bjóðið einn hlut í einu. Slökkvið á sjónvarpinu áður en þið spilið tónlist. Einbeitið ykkur að einu skynfæri í einu.
• Hafið það stutt. Nokkrar mínútur geta verið nóg. Nokkur stutt augnablik yfir daginn eru betri en ein löng stund.
• Tryggið þægindi fyrst. Gætið þess að viðkomandi sé vel studdur. NIA stingur upp á hnjáborði til að hvíla handleggina á og styðja við efri hluta líkamans þegar setið er uppi.
• Fylgist með viðbrögðum. Slakar hendur, mildara andlit, augnsamband eða nöldur benda til vellíðunar. NIA bendir á að stuna, grettur, að hlífa einhverjum líkamshluta eða skyndileg óróleiki geta verið merki um verki. Hættið og segið umönnunarteyminu frá.

Flýtileiðbeiningar eftir skynfærum

Öryggi á þessu stigi

Kynging getur orðið erfið á síðstigi og NIA varar við því að það auki hættu á köfnun. Skiljið ekki litla hluti eftir innan seilingar og bjóðið aðeins mat eða drykk í þeirri áferð og stellingu sem umönnunarteymið mælir með. Skoðið húðina varlega í snertiathöfnum, því húðin getur rifnað eða marist auðveldlega. Nánari upplýsingar um öruggar skynathafnir er að finna í skynathöfnum.

Hugsaðu líka um þig

Umönnun á síðstigi er líkamlega og tilfinningalega krefjandi, hvort sem hún fer fram heima eða í heimsóknum á hjúkrunarheimili. Líknar- og líknarmeðferðarteymi geta aðstoðað við vellíðan, stuðning og skipulagningu og NIA telur þau meðal aðstoðaraðila. Stuttar, rólegar heimsóknir eru þess virði; sjá að heimsækja einhvern með heilabilun. Ef þú stýrir hópum er að finna hugmyndir um að aðlaga stundir í hópastarfi á hjúkrunarheimili. Og vinsamlegast lestu sjálfsumönnun fyrir aðstandendur: hvíld er hluti af góðri umönnun.