ux gacsa
Maysabba duumusan cayla yaaxigeenih yan maysabba akriyeenik lakal gabat caban qangarat sissikuk solsan, masaalak "Bakkiisso kaxxaak..." Num gaba-kalto yacee, hinnon kay duumiyya namma hiyyeenik sidiica doorit dooritam dandaa. Num elle yaburak yemeete maysabba edde eceenik meqe, doorit kah acayuk, yaceen gacab fanti xinto walalah meqe qimbom kassiisa, matuk meqe hinnon uma axce kalik. Golden Moments bilaashak tan maysabba duumusan caylay tablet hinnon kombiyuteril edde facan liton.
- Numuk isi mano kee adaat edde sugte maysabba eceya, gacab acayuk gibidih yaniik doora kah hayya hayla.
- Qimboyti numtin mayso kalkalah eceya, solisaay qaagita. Qangooroh mayso sissikuk ma-acina, mokkorit kas ma-haysina.
- Yacen yaaba inkih meqe qimbom kah hayla. Gaca qaxmaqaysise kalik, 'Toh manguk meqe' ixxicaay edde waddara.
- Maysabbak gari gibidih taniimik tan. Qunxa kee kaxxa xalot yan maray dementiya luk yanih axceh lafa yan maysabba eceya.
- Fayxi maaqaytiik sola. Shan daqiiqak taban daqiqaat fanah yan maysabba duumusa dudda le qunxaaneyna kinni.
Ta galil (7 footimaami)
Maysabba duumusan cayla num yaaxige maxcot qimbo akriyeenik lakal gaba-kaltol solsan innaah abnaami. Mangoh yan maray dementiya luk yanih ruffo luk, gibdi maleh uddur ittal edde yaynabaheen meqe gitay kinni. Ta cayla elle tagqem qangoor idaltu kinnuk inkih yaaxigeenimik sabata, numuy atu wagitto asaaku takkem kas ma-haysita. Ta cissot maysabba elle dooran inna, cayla elle faqqan gita kee ruffo le maro elle haysitan inna kah baxxaqisa.
Maysabba duumusan cayla macay?
Inki num maysabbak qimboyti akriyehik gersittiy kay duumiyya elle cule caylay xaba le kinni. Masaalah “Yabuk abtooni…” hinnon “Saaku quuqaytim…” Num gaba-kalto yaabag yaceem dandaa, qangarat angaagayak yaceem, hinnon namma takkay sidiica doora kah teceenik doortam dandaa. Gari mari qimboyta akriyuh sugeemit ruffo geyan.
Golden Moments kaxxam yablin qangoor luk bilaashak tan maysabba duumusan cayla gersiisa. Shaasha maleh teetik qimboyta axceh solisak facan dandiitan.
Elle facan inna, gita gitak
- Uddur gubata doora kalti inti intit heelaay isi wagitto numut foocisa.
- Qimboyti numtin kalkalah akriya, garqa le qaagittat yaabayaay solisa. National Institute on Aging kalkalah yaabaanam kee xaba le lafa yab haysitanam meqem kas-yacee.
- Qaagita. Daga sidiica saaniya kah acaya. Yab matuk ma-yemeetek, namma hinnon sidiica doora acaya, inkitty elle numma tikya.
- Yacen gacab inkih meqem kah haysa. “Yeey, tonti kinni” hinnon “Toh inkinnah kas ma-haytam sugte” axceenik walal meqe marot gexa.
- Maysabbat walala. Koh edde yaxseem essera, hinnon tama yab elle yoobbeenim essera. Meqe xinto tanim tahak kinni.
- Mirootayik duma sola. Daga maysabbaay xalta meqe udduruh dudda le.
Mokkoro maleh doorit acayuk
Mangoh tan doora acayuk cayla lafise dandaa, kinnih immay edde daabican innaah teceenik num mokkorot sugeemih innaah teetik xaxam dandaa. Yaabi ruffo luk eceya. “Ta gaba-kalto aabbi hayyoo hinnon doortaa?” ixxicaay, “Akak nummaytu aytiimi?” ma-acina. Num gacab acayuh uddur geyik lakal doora acaya, num yab acayuk duma hinna.
Atu wagitto num elle roorok hinnon elle aytiddikik, cayla cabaay gersit gaxa. Ni yab mayso gita gibdi maleh gita elle korisan inna baxxaqisa.
Atu wagitto numuh aysuk meqe maysabba doorit
- Kay manot suge maysabba doora. Qidda kaxxa mari hinnon abboti kulli waqdi yexceenih sugeenim maanna essera. Qunxaaneynal yoobbeenim kassitak aysuk meqe.
- Xaba le kulli ayrô maysabba doora. Karma kee ayro, garo, baaxo kee buxah maysabba lafa leeh kassitak aysuk yaaxigeenim kinni.
- Lafaah yaniimik caba. Idaltu qangoor kee adda-fana gibdi le maysabbat yabik kas bayisam dandiitan. Tonnoh yan maysabba farha le marat caba.
- Qafaraf kee yab baxsa wagit. Mangoh tan maysabbat afak afah taturtam matanu. Num isi afat yaaxigeeh suge maysabba doora, usuk qusba maysabbat suge waytek.
Maysabba madqooqit baxsa
Gubal yan masaaloolik gaba-kalto barankis addat liton. Qimboyta akriyaay solisa.
- Ayro kee karma: “Saaku roobaay…” (duumiyya: “carra ayroy”); “Kulli qamballayti…” (noori luk yani).
- Garo kee maaqo: “Garo manga gano…” (umaanse); “Bakkiisso kaxxaak…” (ma-xukmin).
- Buxa kee qidda: “Buxah fayla sorkocobbaxay…” (elle yani); “Buxah qidda leeti…” (leek kibuk tani).
- Karma kee baaxo: “Karma roob garci…” (baxawac baaha); “Atu bahteem…” (gabbatto).
Gacab acee waa numuy wagittoonu?
Gari mari xalot kaxxa mari yab qangara geyu ma-dandan. Maysabba cabteenim ma-haysina. Akriyaay, xala, gaba-solisak hinnon cissot angaagayak gacab kah faqqisa. Yaaxigeenih yan maysabba yoobbeenim marot sugaanah kaxxam meqe. Cayla magro luk, xaraarat le mayso luk, hinnon gaba maxuxisa luk haysa, ni kaxxa xalot yan maray dementiya luk yaniih tan taamoomi addat elle yani innaah.
Maysabbat gersit elle gacan inna
Maysabba numik taturte mano kassitak meqe walal gintam dandiitan. Taturte mano kassiisa esserot marih yab farha leeh faqqisa, hinnon walal kardi cayla luk faca. Ayro marot edde gextan mangom gitah, dementiya luk yan marah tan cayla wagita.
ittalluk leh tan esseroora
Dementiya luk yan marah maysabba duumusan cayla macay?
Numuk yaaxigeenih yan maysabbak qunxaaneyna akriyeenik lakal duumiyya num elle yacee cayla kinni. Mari gaba-kalto yaabag yanik, doora elle tammusiyeenik hinnon maysabba ankacisaanik farha geyan. Golden Moments bilaashak tan kaskasso le, shaashal doorit edde yabliinaay duumiyya kalkalah edde taybulle cayla gersiisa.
Maysabba duumusan cayla kas-koroosite mokkoroy?
Mokkoroh innaah abbixik gexseenik tohul kassitak taniimik tan. Mara warrayisaay ruffo le udduruh elle faca, doorit acaya, qaxak gibdi yab kah tekkek xiqisa, inkinnah nambara ma-yablusina. Yallih meqem farha kee walal gina kinni.
Dementiya luk yan idaltuh maysabbak fayya leem aysumiy?
Uddur kulli maro edde gexxah yan maysabbay xaba leem manguk meqe: karma kee ayroti yab, garo kee magqala, hinnon baaxo kee buxah maysabba. Num isi qunxaaneynal yoobbe maysabba kassitak aysuk yaaxige. Gibdi maysabbak kas bayisa caba.
Num aka gacab kah yeceek macah abnaa?
Naxawo luk oggolaay koh elle yaxseemik essera. Mangom mari gersi meqe yab hinnon gersi maysabbak gacab acayan. Tohuy kay mangih sugte manok walal elle qimbisan baxsa le sabab kah haysita.
Raceenaani
nanu massoynaanit nasgoorowem kee kusaaqitte ta gali elle rakittam. Gali yusqussubume wak kulli tii cubbusen.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS