Karabo e e kwala
Dipapadi tsa go fedisa polelo di bala polelo e e tlwaelegileng, e e emisa pele ga lentswe la bofelo, jaaka "Go tlhoka go bala dikgogo pele di tsalwa..." Motho o tlatsa mafelelo, kgotsa o a tlhopa go tswa mo dikgetho tse pedi kgotsa tse tharo. Dirisa maele a motho o a itseng ka bogologolo, fa dikgetho, mme o nne le karabo nngwe le nngwe e le tshomo ya puisano, e seng ya go siama kgotsa go sa siama. Golden Moments e na le papadi ya mahala ya go fedisa polelo e lo ka e dirang mo tabeletong kgotsa komputara.
- Dirisa maele a botshelo le setso sa motho, mme o neele dikgetho tsa mafelelo fa dikarabo tse di bulegileng di le thata.
- Bua karolo ya ntlha ka bonya, o emise, mme o emele. O se ka wa tlatsa lentswe ka bonako, mme o se ka wa botsa ka tlhatlhobo.
- Tsaya karabo nngwe le nngwe e le tshomo e e siameng. Bua 'Ke polelo e e siameng' mme o bue ka yone, e seng go tlhalosa phoso.
- Maele a ka nna a a sa tlhaeleng. Dirisa dipolelo tse di bonolo, tse di tlwaelegileng, mo batho ba ba mo bogareng le mo mothading wa bofelo.
- Emisa fa kgatlhego e fokola. Metsotso e mmalwa ya dipolelo ke papadi e e feletseng le e e itumedisang.
Mo tsamaisong eno (7 dikarolo)
Papadi ya go fedisa polelo e dirisa polelo e e tlwaelegileng e e emang pele fela ga lentswe la bofelo. Ka bontsi jwa batho ke tsela e e monate, e e sa tlhokeng go gatelela, ya go abelana nako. Papadi e a dirisega ka gore dipolelo ke tsa bogologolo, mme motho ga a tlhoke go gakologelwa sepe ka gompieno. Tlhaloso e e tlhalosa go e dira jang, go tlhopa maele jang, le go e dira ka bonolo.
Papadi ya go fedisa polelo ke eng?
Ke papadi e e khutshwane e motho mongwe a balang karolo ya ntlha ya polelo, mme yo mongwe a tlatsa mafelelo. Mehlala e e jaaka “Ditiro di bua ka go feta…” le “Nonyane ya pele e tshwara…” Motho a ka bua mafelelo ka lentswe, a a supe, kgotsa a tlhophe go tswa mo mafelelong a mabedi kgotsa a mararo a o a neelang. Batho ba bangwe ba ikutlwa botoka fa e le bone ba balang halofo ya ntlha.
Golden Moments e neela se e le papadi ya mahala ya go fedisa polelo ka mongwalo o o kgolo. O ka e dira le ka ntle ga sekerini, ka go bua karolo ya ntlha mme o emele.
Go dira ka dikgato
- Tlhopa nako e e khutsa mme o nne mo go tlhomang gaufi le motho, mo go ba bonang.
- Bala karolo ya ntlha ka bonya, ka lentswe le le monate, mme o emise. National Institute on Aging e eletsa go bua ka bonya le go dirisa dipolelo tse dikhutshwane, tse di bonolo.
- Emele. Letla metsotso e mmalwa. Fa go se sepe se se tla, neela dikgetho tse pedi kgotsa tse tharo, e le nngwe e le ya go siama.
- Itumelela karabo nngwe le nngwe. “Ee, ke yona” kgotsa “Ga ke ka ka akanya ka seo” e dira gore go nne bontle.
- Bua ka polelo. Botsa gore e kaya eng go bone, kgotsa gore ba e utlweng kae. Mo go ntse go tlhoka boleng jwa nnete.
- Emisa pele ba tapa. Dipolelo tse mmalwa le go tshega ke papadi e e feletseng.
Go neela dikgetho ntle le go botsa dipotso
Mafelelo a dikgetho a ka dira gore papadi e nne bonolo, mme a ka ikutlwisa jaaka tlhatlhobo fa a neelwa jaaka tshegetso. Dira gore mafoko a nne a bonolo. Bua “A o batla go utlwa mafelelo kgotsa o tlhophe o le mongwe?” e seng “Ke ofe?” Neela dikgetho morago ga go emisa, e seng pele motho a bone sebaka sa go araba.
Fa motho a tshwenyega kgotsa a ikutlwa a sa tlhoke go itlhoboga, tlogela papadi mme o tswelele. Ditlhaloso tsa rona tsa puisano di tlhalosa go fetola tsela ka go se dire ntlha e kgolo.
Go tlhopa maele a a siamang motho
- Dirisa maele a motho ka sebele. Botsa lelapa gore motsadi kgotsa mogatsaagwe o ne a bua eng ka nako tsotlhe. Maele a bogologolo gantsi ke a bonolo go a itse.
- Tlhopa dipolelo tse dikhutshwane, tsa letsatsi le letsatsi. Dipolelo tse di ka tsa boleng jwa leratadima, ka kitchen, tshimo, lelapa le dinako tsa ngwaga di tlwaelegile, mme di bonolo go di latela.
- Dira gore e nne ya bonolo. Maele a a itshetlegang ka mafoko a bogologolo kgotsa a a nang le molaetsa a ka nna a tlhoafatsa. A boloke batho ba a ratang.
- Lebelela puo. Dipolelo tse dintsi ga di fetolelwe sentle. Dirisa dipolelo tse motho a di itseng ka puo ya gagwe, le fa o tlhoka go batla tse dinsha.
Dipolelo ka dihuto
Sampole nngwe le nngwe e e tlasa fa e bontsha mafelelo mo mabatlaneng gore o itse. Bala karolo ya ntlha fela, mme o emele.
- Leratadima: Dipolelo tsa Setswana tse batho ba di itseng di tla go tlhaloganya go feta mehlala ya Sekgoa e e latelang.
- Kitchen le dijo: Dipolelo tsa Sekgoa tse di tlwaelegileng, jaaka “Too many cooks…” (spoil the broth), “Don’t count your chickens…” (before they hatch), e le mehlala fela. Dirisa dipolelo tsa lelapa la gago.
- Ntlo le lelapa: Mehlala ya Sekgoa, jaaka “Home is where the heart…” (is), “Blood is thicker than…” (water), e le mehlala fela.
- Dinako tsa ngwaga le tshimo: Mehlala ya Sekgoa, jaaka “April showers bring…” (May flowers), “You reap what you…” (sow), e le mehlala fela.
Go dirang fa motho a sa kgone go araba?
Batho ba bangwe ga ba kgone go bona mafoko gotlhe mo mothading wa bofelo. Se tlogele papadi. Bala polelo, itshegetse, mme o laletse karabo ka ditshupo, ka go tsotlhela tlhogo, kgotsa ka go tlhopha setshwantsho. Go abelana rhythm e e tlwaelegileng go tlhala le go dira nako e e abelanwang. Kopanya papadi le dipina, tee e e bothitho kgotsa go tlhatlhobelwa ka seatla, jaaka ka ditiro tsa mothading wa bofelo.
Ditsela tse dingwe tsa go dirisa maele
Maele a isa kwa puisanong ka botshelo jwa bogologolo jwa motho. O ka laletsa dipolelo ka dikai tse di tswang mo dipotsong tsa go gakologelwa, kgotsa o dire papadi e e amanang le yone jaaka dikarata tsa puisano. Go bona dikakanyo tse dingwe tsa letsatsi, bala ditiro tsa batho ba ba nang le dementia.
Dipotso tse di tlwaelegileng
Papadi ya go fedisa polelo mo dementia ke eng?
Ke papadi e e balang polelo e e tlwaelegileng go fitlha lentswe la bofelo, mme e laletsa motho go e fedisa. Batho ba ka bua mafelelo ka lentswe, ba a supa, kgotsa ba itumelela go utlwa polelo. Golden Moments e na le mofuta wa mahala o o bontshang dikgetho mo sekerineng mme o senolang mafelelo ka bonolo.
A go fedisa polelo ke tlhatlhobo ya gakologelo?
Go ka ikutlwisa jalo fa e dirwa jaaka potso. E dire jaaka nako e e bonolo ya mmogo, neela dikgetho, tlogela karabo nngwe le nngwe e e tlisang botlhoko, mme o se ke wa bontsha dikgong. Maikaelelo ke go itumela le puisano.
Ke dipolelo dife tse di siameng batho ba bagolo ba ba nang le dementia?
Dipolelo tse dikhutshwane, tse di tlwaelegileng ka botshelo jwa letsatsi le letsatsi di siama thata: ka boemo jwa leratadima, ka ntlo le kitchen, ka tshimo, ka lelapa le ka dinako tsa ngwaga. Dipolelo tse motho a neng a di utlwa a le monnye di gantsi di a itsewa thata. Tlogela maele a a sa itsiweng, a ka dirang gore go nne le go tlhaela kitla.
Fa motho a fa mafelelo a a farologanang?
Mo amogele ka lorato mme o botse gore a kaya eng. Batho ba le bantsi ba fa mafelelo a a farologanang le a a siameng, kgotsa a tswa mo polelong e nngwe. Dirisa seo jaaka tsela ya go simolola go bua ka botshelo jwa bone.
Mesola
Re tshwaya dikhuduego tsa mekgatlho le dithuto tse tsebe e ikaegileng mo go tsone. Nngwe le nngwe e ne e lekolwa fa tsebe e tokafadiwa.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS