Yn answoor giare
Ta gammaneyn cur raaghyn er jerrey lhaih raagh ennagh as scuirr roish y fockle s’jerree, myr sampleyr «Ny jean coontey ny kirkeyn dty hene roish my...» Ta’n persoon cur jerrey er, ny reih eh veih jees ny three roghanyn. Jean ymmyd jeh raaghyn v’ec y persoon tra v’eh ny s’aegey, cur reih da, as gow dagh freggyrt myr toshiaght mie er taggloo, cha nee myr red kiart ny neu-chiart. Ta gamman cur raaghyn er jerrey nastee ec Golden Moments as foddee oo cloie eh er taibyl ny co-earrooder.
- Jean ymmyd jeh raaghyn veih bea as cultoor y phersoon hene, as cur reih jeh jerreyyn da tra ta freggyrtyn foshlit doillee.
- Abbyr y chied ayrn dy moal, scuirr, as fuirree. Ny jean lhieeney stiagh y fockle dy tappee, as ny jean prowal.
- Gow dagh freggyrt myr toshiaght mie. Abbyr «Shen red mie» as loay my-e-chione, ayns ynnyd jeh eh y chiartaghey.
- Foddee raaghyn creeney ve aalin. Cum rish raaghyn plain, ennagh son persoonyn ayns ny keimyn mean as lurgagh.
- Scuirr tra ta’n suim goll ersooyl. Ta queig gys jeih minnidyn dy raaghyn ny lhieeney mie, taitnyssagh.
Er y duillag shoh (7 rheynn)
Ta gamman cur raaghyn er jerrey jannoo ymmyd jeh raagh ennagh ta scuirr roish y fockle s’jerree. Son ymmodee persoonyn, t’eh aght taitnyssagh, gyn aash, dy rheynn traa ry-cheilley. Ta’n gamman gobbraghey er yn oyr dy vel ny focklyn shenn as ennagh, as cha lhiass da’n persoon cooinaghtyn er nhee erbee mychione jiu. Ta’n stiurey shoh soilshaghey kys dy chloie, kys dy reih raaghyn, as kys dy chumail eh sheeoil.
Cre ta gamman cur raaghyn er jerrey?
She gamman giare eh ayn ta un persoon lhaih y chied ayrn jeh raa as ta’n fer elley cur jerrey er. Ta sampleyryn goaill stiagh «Ta jannoo loay ny s’niartal na…» as «Ta’n ushag moghey goaill y…» Foddee yn persoon y jerrey y ghra magh, cowraghey huggey, ny reih veih jees ny three jerreyyn ta uss cur da. Ta paart dy leih goaill taitnys ayns ve yn fer ta lhaih y chied lieh.
Ta Golden Moments cur shoh myr gamman cur raaghyn er jerrey nastee lesh clou mooar. Foddee oo cloie eh myrgeddin gyn scaalhean, liorish yn chied lieh y ghra as fuirraghtyn.
Kys dy chloie, cammey er cammey
- Reih traa sheeoil as soie ec keim ny sooillyn, jeeaghyn er y persoon.
- Lhaih y chied ayrn dy moal, lesh coraa çheh, as scuirr. Ta’n National Institute on Aging coyrlaghey dy loay dy moal as dy ymmyd raaghyn giare, aashagh.
- Fuirree. Cur da paart dy hiyraghtyn. Mannagh jig red erbee, cur da jees ny three jerreyyn, as fer jeu kiart.
- Jean soiaghey jeh dagh freggyrt. Ta «She, shen eh» ny «Cha row mee er smooinaghtyn er shen» freayll eh caarjoil.
- Loay mychione yn raa. Briaght cre t’eh er mayrn da, ny raad ren eh clashtyn eh. Shen raad ta’n feeu firrinagh.
- Scuirr roish my t’eh skee. Ta kuse dy raaghyn as garey ny lhieeney lane.
Cur reihyn gyn prowal
Foddee jerreyyn reih-ymmyrkagh y gamman y yannoo ny sassey, agh foddee ad myrgeddin gennaghtyn myr prowal my t’ad er nyn goyrt myr eab. Cum yn aght aalin. Abbyr «By vie lhiat y jerrey y chlashtyn ny fer y reih?» ayns ynnyd jeh «Cre’n fer t’ayn?» Cur ny reihyn lurg tammylt, cha nee roish my vel caa ec y persoon dy reggyrt.
My ta’n persoon seaghnit ny nearey, lhig shaghey y gamman as gow er. Ta nyn oyryn loayrys soilshaghey kys dy cheaghley yn aght gyn fuss.
Reih raaghyn ta cooie da’n persoon
- Jean ymmyd jeh raaghyn y phersoon hene. Briaght jeh’n lught-thie cre v’ad dy kinjagh gra. Ta raaghyn veih yn aegid dy mennick ny sassey dy chur enn orroo.
- Reih raaghyn giare, gagh-laaoil. Ta raaghyn mychione yn emshir, y choggyl, y gharey, lught-thie as ny imbaghyn cadjin as aashagh dy eiyrt orroo.
- Cum eh plain. Foddee raaghyn creeney ta croghey er focklyn shenn ny er coyrle ve doillee. Freill ad son persoonyn ta goaill taitnys ayndoo.
- Jeeagh er y çhengey. Cha vel ymmodee raaghyn goll er çhyndaa. Jean ymmyd jeh raaghyn ta enney ec y persoon ayns e çhengey hene, ga dy lhiass dhyt feer elley y gheddyn.
Raaghyn liorish cooish
Ta dagh sampleyr heese soilshaghey y jerrey ayns (crooaghyn) dhyt’s. Lhaih yn chied ayrn ynrican, eisht fuirree.
- Emshir: «Fliaghey roish shiaght…» (jerrey: «aalin roish nane-jeig»); «Ta dagh bodjal lesh…» (oirr argid).
- Coggyl as bee: «Ro-ymmodee coagyderyn…» (milley yn an-vroie); «Ny jean coontey ny kirkeyn…» (roish my jig ad magh ass ny huill).
- Thie as lught-thie: «Ta’n thie raad ta’n cree…» (ayn); «Ta fuill ny s’chee na…» (ushtey).
- Imbaghyn as garey: «Ta fliaghyn Averil cur lhieu…» (blaaghyn Boaldyn); «T’ou buinn y red t’ou…» (cuirr).
Cre mychione persoon nagh vod freggyrt?
Cha vod paart dy leih focklyn y gheddyn ayns ny keimyn s’anmey. Ny jean treigeil yn raa. Lhaih eh, jean craidey, as cuirrey freggyrt lesh cowrey, craa-king, ny liorish jalloo y reih. Ta rheynn rhythm ennagh foast ny hraa ry-cheilley. Jean y gamman marish kiaull, jough çheh, ny rubbey laue, myr ayns nyn obbyrghyn son ny keimyn s’anmey.
Aghyn elley dy ymmyd raaghyn
Ta raaghyn cur lesh taggloo mie mychione shenn laghyn persoon. Foddee oo cuirrey skeealyn lesh coyrleyn veih ceisteen cooinaghtyn, ny cloie gamman cochianglt myr cardyn taggloo. Son ny smoo coyrleyn trooid y laa, jeeagh er obbyrghyn son persoonyn lesh meayllys cooinaghtyn.
Feyshtyn cadjin
Cre ta gamman cur raaghyn er jerrey son meayllys cooinaghtyn?
She gamman eh ta lhaih raagh ennagh gys y fockle s’jerree, eisht cuirrey yn persoon dy chur jerrey er. Foddee persoonyn y jerrey y ghra magh, cowraghey gys reih, ny goaill taitnys ayns yn raa y chlashtyn. Ta Golden Moments cur lhiasaghey nastee as t’eh soilshaghey reihyn er y scaalhean as soilshaghey y jerrey dy meein.
Vel cur raaghyn er jerrey ny phrowal cooinaghtyn?
Foddee eh gennaghtyn myr shen my t’eh er ny chloie myr quizz. Cloie eh myr traa sheeoil ry-cheilley, cur reihyn, lhig shaghey dagh freggyrt ta cur seaghyn, as ny jean soilshey scoryn rieau. She taitnys as taggloo yn obbyr.
Cre ny raaghyn share son shenn ayryn lesh meayllys cooinaghtyn?
Ta raaghyn giare, ennagh mychione bea gagh laa gobbraghey share: raaghyn mychione yn emshir, y choggyl as y thie, as raaghyn mychione lught-thie ny ny imbaghyn. Ta raaghyn veih aegid y phersoon dy mennick ny sassey dy chur enn er. Shaghney raaghyn creeney neuchadjin, foddee ad ve doillee.
Cre my ta’n persoon cur jerrey elley?
Jean soiaghey jeh dy caarjoil as briaght cre t’eh er mayrn daue. Ta ymmodee persoonyn cur jerrey elley ta resoonagh, ny fer veih raa elley. Jean ymmyd jeh myr aght dy thoshiaghey loay mychione nyn mea.
Bun-farraneyn
Ta shin kiangley rish ny sheshaghtyn as ny ronsaghyn ta’n duillag shoh croghey orroo. Va dagh fer jeu er ny phrowal tra va’n duillag jeant ass y noa.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS