A risposta corta
I ghjochi per compie i detti leghjenu una frasa cunnisciuta è si fermanu prima di l’ultima parolla, per esempiu « Ùn contate i vostri pulcini prima ch’elli… ». A persona compie a fine, o a sceglie trà duie o trè pussibilità. Aduprate detti chì a persona hà cunnisciutu da ghjovana, prupunite scelte, è cunsiderate ogni risposta cum’è un bonu puntu di partenza per una chjachjarata, mai cum’è ghjusta o sbagliata. Golden Moments prupone un ghjocu gratuitu per compie i detti chì pudete fà nantu à una tavuletta o un urdinatore.
- Aduprate detti ligati à a vita è à a cultura di a persona, è prupunite una scelta di fini quandu e risposte aperte sò difficiule.
- Dite a prima parte pianu pianu, fate una pausa, è aspettate. Ùn cumpletate micca a parolla in furia, è ùn fate micca dumande cum’è una prova.
- Cunsiderate ogni risposta cum’è un bonu principiu. Dite « Hè una bella idea » è parlatenne, invece di currege.
- I pruverbii ponu esse astratti. Per e persone in fasi medie è più avanzate, firmatevi à detti simplici è cunnisciuti.
- Fermatevi quandu l’interessu cala. Cinque à dece minuti cù i detti sò una sessione sana è piacevule.
In sta pagina (7 sezioni)
Un ghjocu per compie i detti adopra una frasa cunnisciuta chì si ferma ghjustu prima di l’ultima parolla. Per parechje persone, hè un modu piacevule è senza pressione per sparte un mumentu. U ghjocu funziona perchè e parolle sò vechje è ben cunnisciute, è a persona ùn hà micca bisognu di ramintà nunda d’oghje. Questa guida spiega cumu ghjucà, cumu sceglie i detti, è cumu mantene un’atmusfera tranquilla.
Cosa hè un ghjocu per compie i detti?
Hè un ghjocu cortu induve una persona leghje a prima parte d’un dettu è l’altra ne compie a fine. Esempii sò « I fatti parlanu più forte chè… » è « L’acellu mattutinu chjappa… ». A persona pò dì a fine à voce alta, indicalla, o sceglie trà duie o trè fini chì li prupunite. Certi piacenu ancu à leghje elli a prima metà.
Golden Moments prupone questu cum’è un ghjocu gratuitu per compie i detti cù caratteri grandi. Pudete ancu ghjucà senza screnu, sempliciamente dicendu a prima metà è aspettendu.
Cumu ghjucà, passu à passu
- Sceglite un mumentu tranquillu è pusatevi à livellu di i so ochji, di pettu à a persona.
- Leghjite a prima parte pianu pianu, cù una voce calda, è fate una pausa. U National Institute on Aging cunsiglia di parlà pianu è d’aduprà frase corte è simplici.
- Aspettate. Lasciate passà qualchì siconda. S’è nunda ùn vene, prupunite duie o trè fini, una di e quali hè a fine abituale.
- Accuglite ogni risposta. « Iè, hè quella » o « Ùn ci avia pensatu » mantene un clima piacevule.
- Parlate di u dettu. Dumandate ciò ch’ellu significa per a persona, o induve l’hà intesu. Hè quì chì si trova u veru valore.
- Fermatevi prima ch’ella si stanchi. Qualchì dettu è una risata sò una sessione cumpleta.
Prupone scelte senza fà una prova
E fini à scelta multipla ponu rende u ghjocu più faciule, ma ponu ancu dà l’impressione d’una prova s’elle sò presentate cum’è una sfida. Mantinite un tonu legeru. Dite « Vulete sente a fine o scegliene una? » invece di « Quale hè? ». Prupunite e scelte dopu una pausa, micca prima chì a persona abbia avutu u tempu di risponde.
S’è a persona hè turbata o imbarazzata, lasciate cascà u ghjocu è passate à altru. I nostri cunsiglii di cumunicazione spieganu cumu cambià direzzione senza fà troppu casu.
Sceglie detti adatti à a persona
- Aduprate i detti di a persona. Dumandate à a famiglia ciò chì u so genitore o cumpagnu dice sempre. I detti di l’infanzia sò spessu i più faciuli.
- Sceglite detti corti è d’ogni ghjornu. E frase nantu à u tempu, a cucina, u giardinu, a famiglia è e stagioni sò cumune è faciule à seguità.
- Firmatevi à cose semplici. I pruverbii chì dipendenu di parolle vechje o d’una murale ponu cunfonde. Lasciateli per e persone chì li piacenu.
- Fate casu à a lingua. Parechje sprissioni ùn si traducenu micca. Aduprate detti chì a persona cunnosce in a so propria lingua, ancu s’ellu ci vole à truvanne di novi.
Detti per tema
Ogni esempiu quì sottu mostra a fine trà parentesi per voi. Leghjite solu a prima parte, po aspettate.
- Tempu: « Arcubalenu à a marina… » (fine: « dumane hè bona matina »); « Dopu à a timpesta… » (vene u bel tempu).
- Cucina è manghjà: « Troppu coga… » (guastanu a suppa); « Ùn contate i vostri pulcini… » (prima ch’elli sianu nati).
- Casa è famiglia: « A casa hè induve u core… » (si trova); « U sangue ùn hè micca acqua. »
- Stagioni è giardinu: « Aprile piuviosu… » (maghju frundosu); « Ognunu coglie ciò ch’ellu… » (semina).
È una persona chì ùn pò micca risponde?
Certi persone ùn trovanu più e parolle in e fasi più avanzate. Ùn abbandunate micca u dettu. Leghjitelu, surridite, è invitate una risposta cù un gestu, un segnu di capu, o scegliendu una fiura. Sparte un ritimu cunnisciutu hè sempre un mumentu spartutu. Pudete accumpagnà u ghjocu cù musica, una bevanda calda, o un massaghju dolce di e mani, cum’è in e nostre attività per e fasi più avanzate.
Altri modi d’aduprà i detti
I detti aiutanu spessu à parlà di u passatu d’una persona. Pudete incuragisce i ricordi cù e dumande di e dumande di riminiscenza, o fà un ghjocu ligatu cum’è e carte di cunversazione. Per più idee in u corsu di a ghjurnata, fighjate attività per e persone chì campanu cù a dimenza.
Quistioni cumuni
Cosa hè un ghjocu per compie i detti per a dimenza?
Hè un ghjocu chì leghje un dettu cunnisciutu finu à l’ultima parolla, po invita a persona à cumpielu. A persona pò dì a fine à voce alta, indicà una scelta, o simplementu piacè si à sente u dettu. Golden Moments prupone una versione gratuita chì mostra e scelte nant’à u screnu è palesa a fine cun delicatezza.
Compie i detti hè una prova di memoria?
Pò parè cusì s’ellu hè fattu cum’è una prova. Fatelu cum’è un mumentu spartutu è tranquillu, prupunite scelte, saltate ogni risposta chì crea fastidiu, è ùn mustrate mai un puntu. U scopu hè u piacè è a cunversazione.
Chì detti vanu megliu per e persone anziane chì campanu cù a dimenza?
Di solitu, i detti corti è cunnisciuti nantu à a vita d’ogni ghjornu funzionanu megliu: detti nantu à u tempu, a cucina, a casa, a famiglia o e stagioni. I detti di a giuvanizza di a persona sò spessu i più faciuli à ricunnosce. Evitate i pruverbii pocu cunnisciuti, chì ponu cunfonde.
È s’è a persona dà una fine diversa?
Accettatela cun calore è dumandate ciò ch’ella vole dì. Parechje persone danu una fine diversa ma ragiunevule, o una fine d’un altru dettu. Adupratela cum’è un modu per principià à parlà di a so vita.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS