ކުރު ޖަވާބެވެ
ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތުތަކުގައި އާންމުކޮށް ދަންނަ ބަސްފުޅެއްގެ ފަހު ލަފުޒު ކިޔުމުގެ ކުރިން މަޑުކުރަނީ، މިސާލަކަށް "ކަން ހިނގާ ގޮތް ނުބަލައި..." ފަދަ ބަސްފުޅުތަކެއް. ތިޔަބޭފުޅާ ބަލަމުން ގެންދަވާ ފަރާތަށް ނިމުން ބުނެވޭނެ، ނުވަތަ ދެ ތިން އިޚްތިޔާރެއްގެ ތެރެއިން ނަގާލެވޭނެ. އެ ފަރާތުގެ އުމުރުގައި އަޑުއެހި ހުރި ބަސްފުޅުތައް ބޭނުންކުރައްވާ، އިޚްތިޔާރު ދެއްވާ، އަދި ކޮންމެ ޖަވާބެއް ވެސް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ރަނގަޅު ފެށުމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަވާ، ރަނގަޅު ނުވަތަ ނުބައި ކަމަށް ނުބަލައިގަންނަވާ. Golden Moments ގައި ޓެބްލެޓް ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރުން ކުޅެވޭނެ ހިލޭ ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތެއް އެބަހުރި.
- އެ ފަރާތުގެ ދިރިއުޅުމާއި ސަގާފަތުން އަންނަ ބަސްފުޅުތައް ބޭނުންކުރައްވާ، އަދި ހުޅުވާލައި ޖަވާބު ދިނުން އުނދަގޫ ވެއްޖެ ނަމަ ނިމުންތަކުގެ ތެރެއިން އިޚްތިޔާރެއް ދެއްވާ.
- ފަހު ބައި ދަތިކޮށް ކިޔަވައިދެއްވާ، މަޑުކޮށްލައްވާ، އަދި މަޑުކުރައްވާ. އަވަސް އަވަހަށް ލަފުޒު ނުފުރިހަމަ ކުރައްވާ، އަދި ސުވާލު ނުކުރައްވާ.
- ކޮންމެ ޖަވާބެއް ވެސް ރަނގަޅު ފެށުމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަވާ. ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި 'އެއީ ރަނގަޅު ޚިޔާލެއް' ބުނެވި އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަވާ.
- ބަސްފުޅުތަކުގެ މާނަ ވަރަށް ފޮރުވިގެން ވެދާނެ. މެދު އަދި ފަހު ފިޔަވަޅުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް ސާދާ އަދި އާންމު ބަސްފުޅުތަކަށް އިޚްތިޔާރު ކުރައްވާ.
- ޝައުގުވެރިކަން ދަށްވެއްޖެ ހިނދަކު ހުއްޓަވާލައްވާ. ފަސް އިން ދިހަ މިނެޓުގެ ބަސްފުޅުތަކަކީ ފުރިހަމަ، އުފާވެރި ވަގުތެއް.
މި ޞަފްޙާގައި (7 ބައިތައް)
ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތަކީ ފަހު ލަފުޒު ކިޔުމުގެ ކުރިން ހުއްޓޭ އާންމު ބަސްފުޅެއް ބޭނުންކުރާ މަސްރަހަތެއް. ގިނަ ފަރާތްތަކަށް މިއީ އެކުވެގެން އުފާވެރި، ފަސޭހަ ވަގުތެއް ހޭދަކުރުމުގެ ގޮތެއް. މި މަސްރަހަތު މަސައްކަތް ކުރަނީ އެ ލަފުޒުތައް ކުރީގެ އަދި ރަނގަޅަށް އެނގޭ ލަފުޒުތަކަށް ވާތީ، އަދި މިއަދާ ބެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ހަނދާން ބަހައްޓަން ނުޖެހޭތީ. މި އިރުޝާދުގައި ކުރާނެ ގޮތާއި، ބަސްފުޅުތައް ނަގާ ގޮތާއި، ހިތްހަމަޖެހި ގޮތެއްގައި ބޭއްވާ ގޮތް ދައްކާނަން.
ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތަކީ ކޮބައިތޯ؟
މިއީ މީހަކު ބަސްފުޅެއްގެ ފަހު ބައި ކިޔައިދީ، އަނެކަކު ނިމުން ފުރިހަމަ ކުރާ ކުރު މަސްރަހަތެއް. މިސާލަކަށް “ކަން ހިނގާ ގޮތް ނުބަލައި…” އަދި “ދިރިއުޅުން ދަސްކުރަނީ…” ފަދަ ބަސްފުޅުތައް. ތިޔަބޭފުޅާ ބަލަމުން ގެންދަވާ ފަރާތަށް ނިމުން އަޑުން ބުނެވޭނެ، އެއަށް އިޝާރާތް ކުރެވޭނެ، ނުވަތަ ތިޔަބޭފުޅާ ދެއްވާ ދެ ތިން ނިމުމެއްގެ ތެރެއިން ނަގާލެވޭނެ. ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ފަހު ބައި ކިޔައިދިނުމަށް ވެސް ކަމުދާނެ.
Golden Moments ގައި މިކަން ހިލޭ ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތެއް ގެ ގޮތުގައި ބޮޑު އަކުރުތަކާއެކު ލިބެން ހުންނާނެ. ސްކްރީނެއް ނެތި ވެސް ކުޅެވޭނެ، ހަމައެކަނި ފަހު ބައި ކިޔަވައިދެއްވާ މަޑުކޮށްލެއްވުމުން.
ކުރާނެ ގޮތް، ފިޔަވަޅަކަށް ފަހު ފިޔަވަޅެއް
- ހަމަޖެހިފައިވާ ވަގުތެއް ނަގާލައްވާ، އެ ފަރާތާ އެއް ފަންތީގައި، އެ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވެ އިށީނދެލައްވާ.
- ފަހު ބައި ދަތިކޮށް، ހިތްހަމަޖެހޭ އަޑަކުން ކިޔަވައިދެއްވާ، އަދި މަޑުކޮށްލައްވާ. National Institute on Aging އިރުޝާދު ދެނީ ދަތިކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމަށާއި ކުރު، ސާދާ ޖުމްލަތައް ބޭނުން ކުރުމަށް.
- މަޑުކުރައްވާ. ތިން ހަތަރު ސިކުންތު ދެއްވާ. އެއްވެސް ކަމެއް ނުއައިއްޔާ، ދެ ތިން ނިމުމެއް ހުށަހެޅުއްވާ، އޭގެ ތެރޭގައި ރަނގަޅު ނިމުން ހިމަނާށެވެ.
- ކޮންމެ ޖަވާބަކަށް ވެސް ހިތްހަމަޖެހޭ ގޮތުން ޤަބޫލު ކުރައްވާ. “އާދެ، އެއީ އެނިމުން” ނުވަތަ “އެގޮތަށް ވިސްނިފައެއް ނުވި” ފަދަ ބަސްފުޅުތަކުން މާހައުލު ހިތްހަމަޖެހި ބަހައްޓަވާނެ.
- ބަސްފުޅާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަވާ. އެ ފަރާތަށް އެކަމުގެ މާނަ ކޮބައިތޯ، ނުވަތަ ކޮން ތަނެއްގައި އެކަން އަޑުއެހިތޯ ސުވާލު ކުރައްވާ. މިއީ އެންމެ ބޭނުންތެރި ބައެއް.
- މަޑުވެވޭ ކުރިން ހުއްޓަވާލައްވާ. ކޮންމެވެސް ބަސްފުޅުކޮޅަކާއި ހެޔޮ ވަގުތަކީ ފުރިހަމަ ވަގުތެއް.
އިމްތިހާނެއް ނުކޮށް އިޚްތިޔާރު ދިނުން
ގިނަ އިޚްތިޔާރެއްގެ ތެރެއިން ނިމުން ދިނުމުން މަސްރަހަތު ފަސޭހަ ވެދާނެ، ނަމަވެސް ޗެލެންޖެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުއްވިއްޔާ އިމްތިހާނެއް ފަދައިން އިހުސާސް ކުރެވެން އެބަހުރި. އަޑު ފަސޭހައިން ބަހައްޓަވާ. “ނިމުން އަޑުއަހާލަން ބޭނުންތޯ، ނުވަތަ އިޚްތިޔާރެއް ނަގާލަން ބޭނުންތޯ؟” މިހެން ބުނެވުން ރަނގަޅު، “ރަނގަޅު ޖަވާބަކީ ކޮބައިތޯ؟” މިހެން ނުބުނެވުން. އެ ފަރާތަށް ޖަވާބު ދޭން ފުރުސަތު ލިބުމަށް ފަހު، މަޑުކޮށްލުމަށް ފަހު އިޚްތިޔާރުތައް ހުށަހެޅުއްވާ.
އެ ފަރާތަށް ކަންބޮޑުވެއްޖެ ނަމަ، ނުވަތަ ލަދުވެތިކަން އިހުސާސް ކުރެއްވިއްޔާ، މަސްރަހަތު ހުއްޓާލައި އެހެން ކަމަކަށް ދައްކަވާލައްވާ. ޝޫރުހަދައެއް ނުކޮށް ގޮތް ބަދަލުކުރާ ގޮތާ ބެހޭ ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އިރުޝާދު ބައްލަވާލެއްވުން އެކަށީގެންވާނެ.
އެ ފަރާތަށް އެކަށީގެންވާ ބަސްފުޅުތައް ނަގާނެ ގޮތް
- އެ ފަރާތުގެ އަމިއްލަ ބަސްފުޅުތައް ބޭނުން ކުރައްވާ. އެ ފަރާތުގެ މައިންބަފައިން ނުވަތަ އަނބިމީހާ އާންމުކޮށް ބުނެދެއްކެވި ބަސްފުޅުތަކަކީ ކޮބައިތޯ އާއިލާ މެމްބަރުންނާ ސުވާލު ކުރައްވާ. ކުޑަކުދިންގެ ޒަމާނުގެ ބަސްފުޅުތައް އެނގުން ފަސޭހަ ވެދާނެ.
- ކުރު، ކޮންމެދުވަހެއް ބަސްފުޅުތައް ނަގާލައްވާ. މޫސުން، ބަދިގެ، ބަގީޗާގެ، އާއިލާއާއި މޫސުމާ ގުޅޭ ބަސްފުޅުތައް އާންމު އަދި ފަސޭހަ.
- ސާދަކޮށް ބަހައްޓަވާ. ކުރީގެ ލަފުޒުތަކަށް ނުވަތަ ނަސޭހަތެއްގެ މާނައަށް ބިނާވެފައިވާ ބަސްފުޅުތައް އޮޅުންބުރުވާލާނެ. އެކަން ކަމަށް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް އެކަން ބަހައްޓަވާ.
- ބަހުރުވަ ބަލައިގަންނަވާ. ގިނަ ބަސްފުޅުތައް އެހެން ބަހަކަށް ބަދަލު ނުކުރެވޭ. އެ ފަރާތް އެނގޭ ބަހުން އެނގޭ ބަސްފުޅުތައް ބޭނުން ކުރައްވާ، އައު ބަސްފުޅުތައް ހޯދަން ޖެހިއްޖެ ނަމަ ވެސް.
މައުޟޫއަކަށް ބަސްފުޅުތައް
ތިރީގައިވާ މިސާލުތަކުގައި ނިމުން ތިޔަބޭފުޅާއަށް ބެހޭ ގޮތުން ބްރެކެޓްގައި ދައްކާފައިވާނެ. ފަހު ބައި އެކަނި ކިޔަވައިދެއްވާ، ދެން މަޑުކޮށްލައްވާ.
- މޫސުން: “ކަން ހިނގާ ގޮތް ނުބަލައި…” (ފުރަތަމަ ކަން ނުކުރަން ޖެހޭނެ)؛ “ވިއްސާރަ ކަމަށް ފަހު…” (އިރުމަތި އަންނާނެ).
- ބަދިގެ އަދި ކާނާ: “ތައްޔާރު ނުވެ ކަން ކުރަން ދިޔަނަމަ…” (ފަހުން ހެޔޮވާނީ ދަތިވެގެން)؛ “ކެއުން ބަލައިގެން…” (ކަން ކުރަން ޖެހޭނެ).
- ގެ އަދި އާއިލާ: “ގެއަކީ ހިތް ހުރި…” (ތަން)؛ “އާއިލާއަކީ ބާރު…” (އެކުވުމުން ލިބޭނެ).
- މޫސުމާއި ބަގީޗާ: “މަސައްކަތް ކުރާ މީހަކަށް…” (މިސްކިތް ލިބޭނެ)؛ “ބިން އިންދާ ގޮތަށް…” (ފަޅު ނެގޭނެ).
ޖަވާބެއް ނުދެވޭ ފަރާތަކާ ކީއް ކުރަންތޯ؟
ފަހު ފިޔަވަޅުތަކުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ލަފުޒު ހޯދައިގަތުން ވަރަށް ދަތިވެދާނެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަސްފުޅު ކިޔުން ދޫކޮށްނުލައްވާ. ކިޔަވައިދެއްވާ، ހިނިތުންވެލައްވާ، އަދި އިޝާރާތެއް، އިސް ހުއްވުމެއް، ނުވަތަ ތަސްވީރެއް ނަގާލުމުން ޖަވާބެއް ލިބޭނެތޯ ބަލައިގަންނަވާ. އާންމު ތާލެއް އެކުވެގެން ހިއްސާކުރުމަކީ ވެސް އެކުވެގެން ހޭދަކުރާ ވަގުތެއް. މި މަސްރަހަތާއެކު މިއުޒިކެއް، ހޫނު ބުއިމެއް، ނުވަތަ އަތް ހިމޭން ކުރުމެއް ގުޅުވައިގެން ކުރެވޭނެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަހު ފިޔަވަޅުތަކުގެ މަސްރަހަތުތައް ގައި ވާ ގޮތަށް.
ބަސްފުޅުތައް ބޭނުންކުރާ އިތުރު ގޮތްތައް
ބަސްފުޅުތަކުން އެ ފަރާތުގެ މާޒީއާ ބެހޭ ވާހަކަތަކަށް ރަނގަޅަށް ގެންދެވޭނެ. ހަނދާން އާކުރުވައިދޭ ސުވާލުތަކުން ވާހަކަތަކަށް ހިތްވަރު ދެވޭނެ، ނުވަތަ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ކާޑުތައް ފަދަ ގުޅުންހުރި މަސްރަހަތެއް ކުޅެވިދާނެ. ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭ އިތުރު ޚިޔާލުތަކަށް، ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކަށް މަސްރަހަތުތައް ބައްލަވާލައްވާ.
އާންމު ސުވާލުތަކެވެ
ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކަށް ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސްރަހަތަކީ ކޮބައިތޯ؟
އެއީ އާންމު ބަސްފުޅެއްގެ ފަހު ލަފުޒު ކިޔުމުގެ ކުރިން ހުއްޓާ، ތިޔަބޭފުޅާ ބަލަމުން ގެންދަވާ ފަރާތަށް ނިމުން ބުނެވޭނެ ގޮތް ހެދޭ މަސްރަހަތެއް. ނިމުން އަޑުން ބުނެވޭނެ، އިޚްތިޔާރެއް ނަގާލެވޭނެ، ނުވަތަ ހަމައެކަނި ބަސްފުޅު އަޑުއަހައި އުފާ ހޯދެވޭނެ. Golden Moments ގައި ސްކްރީނުގައި އިޚްތިޔާރުތައް ދައްކާ، ނިމުން ފަހުން ލަސްލަހުން ފާޅުކުރާ ހިލޭ ބާވަތެއް އެބަހުރި.
ބަސްފުޅު ފުރިހަމަކުރުން ހަނދާން ބެލުމުގެ އިމްތިހާނެއްތޯ؟
އިމްތިހާނެއްގެ ގޮތުގައި ކުރެއްވިއްޔާ އެގޮތް އިހުސާސް ކުރެވެން އެބަހުރި. އެކުވެގެން ހިތްހަމަޖެހި ވަގުތެއްގެ ގޮތުގައި ކުރައްވާ، އިޚްތިޔާރު ދެއްވާ، ދަތިކަން އުފެދޭ ޖަވާބެއް ދޫކޮށްލައްވާ، އަދި އެއްވެސް ސްކޯރެއް ނުދައްކަވާ. މަގުސަދަކީ އުފާވެރިކަމާއި ވާހަކަ ދެއްކުން.
ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ ބޭފުޅުންނަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ބަސްފުޅުތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
ކުރު، ކޮންމެދުވަހެއް ދިރިއުޅުމާ ގުޅޭ އާންމު ބަސްފުޅުތައް އެންމެ ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ކުރާނެ: މޫސުން، ބަދިގެ އަދި ގޭގެ ވާހަކަ، އަދި އާއިލާ ނުވަތަ މޫސުމާ ގުޅޭ ބަސްފުޅުތައް. އެ ފަރާތުގެ ކުޑަކުދިންގެ ޒަމާނުގެ ބަސްފުޅުތައް އެނގުން ފަސޭހަ ވެދާނެ. ދަރަޖައިގެ ދަށްވެގެން ވާ ބަސްފުޅުތަކުން ދުރުހެލިވުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް، އެއީ އެކަންތައް އޮޅުންބުރުވާލާނެ ކަމަށް ވާތީ.
އެ ފަރާތުން ތަފާތު ނިމުމެއް ދިންނަމަ ކީއް ކުރަންތޯ؟
ހިތްހަމަޖެހިގެން ޤަބޫލުކޮށް، އެކަމުގެ މާނަ އެ ފަރާތަށް ކޮބައިތޯ ސުވާލު ކުރައްވާ. ގިނަ ފަހަރަށް ފަރާތްތަކުން ތަފާތު ނަމަވެސް އެކަށީގެންވާ ނިމުމެއް، ނުވަތަ އެހެން ބަސްފުޅެއްގެ ނިމުމެއް ދެއްކާނެ. އެ ފަރާތުގެ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭ ވާހަކަ ދެއްކުމަށް އެކަން ބޭނުން ކުރައްވާ.
މަސްދަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެން މި ޕޭޖް ބަރޯސާވާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ދިރާސާތަކާ ލިންކް ކުރަމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗެއް ޗެކްކޮށްފައިވަނީ ޕޭޖް އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރުގައެވެ.
- Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease: Do's and Don'ts · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS