Maro ni Vosa Vakacavacava me baleti Ira era Guilecavi

Na maro ni vosa vakacavacava e vakayagataka e dua na vosa kilai ka cegu ni bera na kena iotioti ni vosa. Me baleti ira e levu, oqo e dua na sala marau ka sega ni veivakasaurarataki me wasea kina e dua na gauna. E yaga na maro oqo baleta ni vosa makawa ka kilai vinaka, ka sega ni gadrevi me nanuma o koya o qaravi tiko e dua na ka me baleta na siga nikua. Na ivakasala oqo e vakamacalataka na sala ni qito, na sala ni digia na vosa, kei na sala ni maroroya me malumalumu.

Na cava na maro ni vosa vakacavacava?

Oqo e dua na maro lekaleka ka wilika kina e dua na tamata na imatai ni tikina ni vosa, ka vakacavara na kenai kadua o koya tale. Na ivakaraitaki e okati kina «Na cakacaka e vosa vakalevu…» kei «Na manumanu e yadra taumada e taura na…». E rawa ni kaya cake o koya na icavacava, dusia, se digia mai na rua se tolu na icavacava o solia. Eso era taleitaka me ra wilika na imatai ni veimama.

E vakarautaka na Golden Moments oqo me dua na maro ni vosa vakacavacava walega ka levu na volavola. O rawa tale ga ni qitotaka ka sega ni sikirini, ena nomu kaya ga na imatai ni veimama ka waraka.

Na sala ni qito, ena dua na ikalawa

1. Digia e dua na gauna vakacegu ka tiko ena ivakatagedegede vata kei na mata, mo raici koya.
2. Wilika vakaberabera na imatai ni tikina, ena domo vinaka, ka cegu. Na National Institute on Aging e vakatura me vosa vakaberabera ka vakayagataka na iyatuvosa lekaleka ka rawarawa.
3. Waraka. Solia e vica na sekodi. Kevaka e sega na ka e yaco, solia e rua se tolu na icavacava, ka dua vei ira e dodonu.
4. Marautaka na isau kece. «Io, o ya» se «Au sega ni nanuma o ya» e maroroya me vinaka na draki.
5. Veivosakitaka na vosa. Taroga na kena ibalebale vua, se na vanua e rogoca kina. Oqo na tikina e yaga duadua.
6. Cegu ni bera ni oca. E vica na vosa kei na dua na dredre e dua na gauna ni qito taucoko.

Na soli digidigi ka sega ni vakatovolei

Na digidigi levu e rawa ni vakarawarawataka na maro, ia e rawa tale ga ni vaka e dua na vakatovolei kevaka e soli me vaka e dua na bolebole. Maroroya na ivakarau me malumalumu. Kaya «O via rogoca na icavacava se digia e dua?» ka sega ni «O cei na kena dodonu?». Solia na digidigi ni oti e dua na gauna ni waraka, sega ni bera ni rawa ni sauma o koya.

Kevaka e rarawa se madua o koya, biuta na maro ka toso ki na dua tale na ka. Na noda ivakasala ni veivosaki e vakamacalataka na sala ni veisautaka na ka ka sega ni vakavuna na leqa.

Na digia ni vosa e veiganiti kei koya

• Vakayagataka na nona vosa. Tarogi ira na lewe ni matavuvale na vosa e dau kaya na tamana se watina. Na vosa mai na gauna ni gone e dau rawarawa me kilai.
• Digia na vosa lekaleka ni veisiga. Na vosa me baleta na draki, valenikuro, were, matavuvale kei na draki ni yabaki e kilai raraba ka rawarawa me muri.
• Maroroya me rawarawa. Na vosa vakatautauvata e vakatau ena vosa makawa se dua na ivakasala e rawa ni veivak confuse taki. Maroroya me baleti ira era taleitaka.
• Raica na vosa. E levu na vosa e sega ni rawa ni vakadewataki. Vakayagataka na vosa e kila o koya ena nona vosa dina, kevaka e gadrevi mo vaqara eso vou.

Na vosa me vaka na ulutaga

Na ivakaraitaki e ra e vakaraitaka na icavacava ena loma ni baqe me baleti iko. Wilika ga na imatai ni tikina, ka waraka.

• Draki: «Na uca ni bera na vitu…» (icavacava: «e vinaka ni bera na tinikadua»); «Na o loaloa kece e tiko kina…» (e dua na yasana siliva).
• Valenikuro kei na kakana: «Era levu na dauvakatakata…» (era vakacacana na su); «Kua ni wili ira na luve ni toa…» (ni bera ni qavokavoka).
• Vale kei na matavuvale: «Na vale e tiko kina na lomamu…» (e tiko kina); «Na dra e vavaku cake mai na…» (wai).
• Draki ni yabaki kei na were: «Na uca ni Epereli e kauta mai…» (na senikau ni Me); «O na tamusuka na ka o…» (tea).

Na cava me baleti koya e sega ni rawa ni sauma?

Eso era sega ni rawa ni kunea na vosa ena itinitini ni gauna. Kua ni biuta na vosa. Wilika, dredre, ka sureta e dua na isau ena dua na ivakaraitaki ni liga, na nodi ni uluna, se ena digia e dua na iyaloyalo. Na wasei ni dua na ivakatagi kilai e dua tikoga na gauna veiwasei. Vauca na maro kei na ivakatagi, e dua na gunu katakata, se na veimilamila ni liga, me vaka ena noda itaviqaravi ena itinitini ni gauna.

Eso tale na sala ni vakayagataka na vosa

Na vosa e yaga me tekivu kina na veivosaki me baleta na nona bula sa oti. O rawa ni sureta na italanoa ena vakayagataki ni ivakauqeti mai na taro ni nanuma lesu, se qitotaka e dua na maro veivolekati me vaka na baqe ni veivosaki. Me baleta eso tale na vakasama ena siga taucoko, raica na itaviqaravi me baleti ira era bula vata kei na mate ni guilecavi.