Gwariow Gorfenna an Lavar rag Tus gans Demensia

Y hwra gwari gorfenna an lavar usya fraz koth a hedha poran kens hy ger diwettha. Rag lies den, fordh lowen ha heb meur a wask yw dhe gevrenna pols. An gwari a ober drefen bos an geryow koth ha koth godhvedhys, ha ny res dhe’n den perthi kov a dravyth a-dro dhe hedhyw. An gidyans ma a espleg fatell wari, fatell dhewis lavarow, ha fatell witha puptra yn kosel.

Pyth yw gwari gorfenna an lavar?

Gwari berr yw may hwra unn den redya rann gyntaf a lavar ha’n den arall a lenow an diwedh. Ensamplow yw « Gwriansow a gews ughella es… » ha « An edhen a-varr a gach an… » Y hyll an den leverel an diwedh yn ughel, poyntya dhodho, po dewis a-dhiworth dew po tri diwedh a brofyowgh hwi. Nebes tus a gar bos an den a wra redya an hanter gyntaf.

Y prof Golden Moments hemma avel gwari gorfenna an lavar heb kost gans tekst bras. Y hyllydh hwi ynwedh y wari heb skrin, dre leverel an hanter gyntaf ha gortos.

Fatell wari, tamm ha tamm

1. Dewisewgh pols kosel hag esedhewgh orth nivel an lagasow, ow fasya orth an den.
2. Leverewgh an rann gyntaf yn lent, gans lev toemm, ha powesewgh. Y kussul an National Institute on Aging kewsel yn lent hag usya lavarow berr ha sempel.
3. Gortewgh. Rewgh nebes eylennow. Mar ny dheu travyth, profyewgh dew po tri diwedh, onan anedha ewn.
4. Lowenhewgh pub gorthyp. « Ya, henn yw an unn » po « Ny wrug vy prederi a hemma » a’n gwra ow pesya hegar.
5. Kewselewgh a-dro dhe’n lavar. Govynnowgh pyth a styr ev dhedha, po ple hwrussons i y glewes. Hemm yw an le mayth yw an talvosogeth wir.
6. Hedhewgh kens i dhe skuudha. Nebes lavarow ha hwerthyn yw esedhek leun.

Profya dewisow heb apposyans

Y hyll diwedhow lies dewis gul an gwari esya, mes y hallons ynwedh omglewes avel prevyans mar yns profys avel chalenj. Gwithyewgh an gis ylyn. Leverewgh « A vynnowgh hwi klewes an diwedh po dewis onan? » yn le « Py unn yw ev? » Profyewgh an dewisow wosa powes, a-dermyn nag eus chons dh’an den gorthebi hwath.

Mar yw an den troblys po omdhiskwithys, gasowgh an gwari ha mos yn-rag. Y hwra agan kussulyow kesklapp esplegya fatell chanjya fordh heb gul deray.

Dewis lavarow a dheu gans an den

• Gwrewgh usya lavarow an den y honan. Govynnowgh orth teylu pyth a leveris aga mamm po aga gour/pub prys. Lavarow dhyworth fleghes yw esya dhe aswon yn fenowgh.
• Dewisewgh lavarow berr, pub dedh. Frazow a-dro dhe’n gewer, an gegin, an lowarth, teylu ha’n sesons yw kemmyn hag esya dhe holya.
• Gwithyewgh ev sempel. Y hyll lavarow koth ow kregi war eryow koth po dyskans bos kemyskys. Gwithyewgh anedha rag tus a’s kar.
• Gwiryewgh an yeth. Nyns yw lies lavar kemmyn treylyadow. Gwrewgh usya lavarow a wor an den y’ga yeth aga honan, mar kwrewgh hwi kavos re nowydh.

Lavarow herwydh testen

Yma pub ensampl a-woles ow tiskwedhes an diwedh yn krommvigow ragowgh hwi. Redyewgh an rann gyntaf yn unnik, hag ena gortewgh.

• Kewer: « Yowynk an awel, koth an mor » (diwedh: « koth an mor »); « Wosa pub glaw y teu an howlsplann » (an howlsplann).
• Kegin ha boes: « Re a geginoryon » (a dhistra an kav); « Na rekn dha yer » (kyns i dhe dhinythi).
• Chi ha teylu: « An chi yw le mayth yw an golon » (yw); « Goos yw tewwo es dowr » (dowr).
• Sesons ha lowarth: « Glaw mis Ebrel a dheg bleujyow mis Me » (bleujyow mis Me); « An pyth a hasydh a vedhydh » (a vedhydh).

Pyth a-dro dhe dhen na yll gorthebi?

Ny yll nebes tus kavos geryow vytholl y’n gradhow diwettha. Na wrewgh gas an lavar. Redyewgh ev, minhwerthowgh, ha gwrewgh gweles gorthyp dre sin, penn-dro, po dre dhewis skeusen. Kevrenna son koth yw hwath pols kevrennys. Gwrewgh junya an gwari gans ilow, diwes toemm, po rutya dorn, kepar hag y’gan gwriansow rag an gradh diwettha.

Moy fordhow dhe usya lavarow

Y hwra lavarow ledya yn ta dhe gewsel a-dro dhe dermyn tremenys an den. Hwi a yll gweles hwedhlow gans kovynnow dhyworth govynnow kovheans, po gwari gwari kelmys kepar ha karten-nowodhow kesklapp. Rag moy tybyansow dres an jydh, gwrewgh mires orth gwriansow rag tus gans demensia.