ކުރު ޖަވާބެވެ
ބައެއް ދިގުމުއްދަތުގެ ދިރާސާތަކުން ދެކެނީ، މެދުފަންތީ އުމުރުގައި ނިދުން މަދުވުމާއި ޑިމެންޝިއާ ވުމުގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިއުމާ ގުޅުމެއް ހުރިކަމަށެވެ. ލެބޯޓަރީ ދިރާސާތަކުން ނިދުމުން ބުރާއިން ބޭކާރު ތަކެތި ނެރެދެއްވާނެ ކަމަށް އިޝާރާތް ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި ހެކިތައް އަދި ފުރިހަމަކަށް ދަނެވިފައެއް ނެތެވެ، އަދި 2024 ގެ ލެންސެޓް ކޮމިޝަން ނިދުމަކީ ބަދަލުކުރެވޭ ރިސްކު ފެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުހިމެނުނެވެ. ދިރާގު ނިދުމުގެ ޢާދަތަކުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ފީލްވާ ގޮތަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ޑިމެންޝިއާއާ ދިމާލަށް ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ނިދުމުގެ މައްސަލަތައް އާންމުވެގެންވޭ، އަދި އެކަން ޑޮކްޓަރަކާ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހެއެވެ.
- ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 8,000 މީހުން 25 އަހަރު ދުވަހު ބަލައިގެން ކުރި ދިރާސާއެއްގައި، މެދުފަންތީ އުމުރުގައި ގަޑި 6 އަށް ވުރެ މަދުވެގެން ނިދުމާއި ޑިމެންޝިއާގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިއުމާ ގުޅުމެއް ފެނުނެވެ.
- ނިދުމުގެ ގޮތުގައި އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ޑިމެންޝިއާގެ ފުރަތަމަ އަލާމާތެއްވެސް ވެދާނެ، އެހެންކަމުން ސަބަބާއި ނަތީޖާ ވަކިކޮށް ދެނެގަތުން އުނދަގޫވެއެވެ.
- ނިދުމުން ބުރާއިން ބީޓާ-އެމިލޮއިޑް ނެރެދެއްވާ ކަމަށް ވާ ދިރާސާތައް ހަގީގީން އެބަހުރި، ނަމަވެސް އެއީ ފުރަތަމަ ފެންވަރުގެ ދިރާސާތަކެއް، ގިނައީ މީދަންތަކުގައި ކުރި ކަންކަމެވެ.
- ނިދުމުގެ އެޕްނިއާ އާންމުވެގެންވާ، ފަރުވާ ދެވޭ ޙާލަތެކެވެ، އަދި ދިރާސާތަކުގައި ޑިމެންޝިއާއާ ގުޅިފައި ހުރެއެވެ. ބޮޑަށް ކޮންކުރުމާއި ދުވާލަކު ނިދިނިދި އަންނަން ޖެހުން ބެލުމަކީ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.
- ޑޮކްޓަރަކާ ހަވާލު ނުވާނަމަ ނިދުމުގެ ބައެއްވެސް ބޭސް ނުފަށާށެވެ، ނުހުއްޓާށެވެ، ނުވަތަ ބަދަލެއް ނުހަދާށެވެ.
މި ޞަފްޙާގައި (7 ބައިތައް)
ނިދުމާއި ބުރާގެ ޞިއްޙަތު ގުޅިފައިވާ ކަން ސާފުކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ގުޅުން ކޮންގޮތަކަށް ހިނގަނީ ކަން އަދި ފުރިހަމައަށް ދަނެވިފައެއް ނެތެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން ނިދުން މަދުވުމާއި ޑިމެންޝިއާގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިއުމާ ގުޅުމެއް ދައްކާއިރު، އެހެން ފަރާތަކުން ޑިމެންޝިއާއިން ނިދުމަށް ހުރަސް އަޅާނެއެވެ. މި ޞަފުޙާގައި ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ކަންތައްތަކާއި ނުދައްކާ ކަންތައްތައް ބަޔާންކޮށް، ނިދުމަށް އެހީތެރިވާ ޢާދަތައް ހިއްސާކޮށް، ޑިމެންޝިއާއާ އެކު އާންމުވެގެންވާ ނިދުމުގެ މައްސަލަތައް ބަލާނަމެވެ. މި ޞަފުޙާގައި ނިދުމުގެ ބޭސްތަކާ ބެހޭ އިރުޝާދު ނުދެވޭނެ؛ އެ ވާހަކަ ޑޮކްޓަރަކާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ.
ރަނގަޅަށް ނިދިނުއައުމާއި ޑިމެންޝިއާ ގުޅިފައި ހުރީތޯ؟
ބައެއް ދިގުމުއްދަތުގެ ދިރާސާތަކުން ނިދުން މަދުވުމާއި ޑިމެންޝިއާގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިއުމާ ގުޅުމެއް ދައްކާނަމަ، ހެކިތައް އަދި ނިމިފައެއް ނެތެވެ.
- 25 އަހަރުގެ ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމް ދިރާސާއެއް. ދިރާސާ ކުރި މީހުން ވައިޓްހޯލް II ދިރާސާގައި ގާތްގަނޑަކަށް 8,000 ބޮޑެތި މީހުން ބަލައިގަތެވެ. 50 ނުވަތަ 60 އަހަރުގައި ގަޑި 6 އަށް ވުރެ މަދުވެގެން ނިދި މީހުންނަށް، ގަޑި 7 ނިދި މީހުންނަށް ވުރެ ފަހުން ޑިމެންޝިއާ ވުމުގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިޔައެވެ. 50، 60 އަދި 70 އަހަރުގައި ގަޑި 6 އަށް ވުރެ މަދުވެގެން ނިދި މީހުންނަށް، ދިރާގައި ގަޑި 7 ނިދި މީހުންނަށް ވުރެ ރިސްކު ގާތްގަނޑަކަށް 30% އިތުރުވިއެވެ. މިއީ ބަލައިގަތުމުގެ ދިރާސާއެއް ކަމުން، މިއިން ދައްކަނީ ގުޅުމެއް، ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
- ލެންސެޓް ކޮމިޝަނުގެ ރައުޔު. 2024 ގެ ލެންސެޓް ކޮމިޝަން އެ ކޮމިޝަނުގެ 14 ބަދަލުކުރެވޭ ރިސްކު ފެކްޓަރުތަކުގެ ލިސްޓަށް ނިދުން ނުހިމެނުނެވެ. ހެކިތައް ވަރަށް އެއްގޮތަކަށް ނުވާ ކަމަށް އެ ކޮމިޝަނުން ބެލުނެވެ. އޭގެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި «ރިވާސް ކޯޒޭޝަން» ވެސް ހުރެއެވެ: ޑިމެންޝިއާގެ ސަބަބުން ބުރާގައި އަންނަ ބަދަލުތައް ފެށެނީ ބަލިކަން ދެނެގަންނަން އަހަރުތަކެއް ކުރިން، އަދި އެ ބަދަލުތަކުން ނިދުމަށް ހުރަސް އަޅާނެއެވެ. ބޮޑު ދިރާސާއެއްގައި، ފުރަތަމަ ފަސް އަހަރު ބަލައިގެން ނުދިޔަ ކަމަށް ހިމެނުމަށް ފަހު، ގިނަ ވަގުތު ނިދުމާއި ޑިމެންޝިއާ ދެމެދު ފެނުނު ގުޅުން ނެތިއްޖެއެވެ.
އެހެންކަމުން، ދެއްކެއް ރޭ ރަނގަޅަށް ނިދިނުއައުމަކީ ދަންނަވާން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދިރާގު، ރަނގަޅު ނިދެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ، އެއީ މިއަދު މޫޑަށް، ހޭލުންތެރިކަމަށް އަދި ރައްކާތެރިކަމަށް އެހީތެރިވާތީއެވެ.
«ބުރާ ސާފުކުރުމުގެ» ނިދުމުގެ ދިރާސާ އަކީ ކޮބާ؟
ނިދުމުން ބުރާ «ސާފުކޮށް» ފިނިކޮށްދޭ ކަމަށް ތިބާ ކިޔައިފައި އޮންނާނެއެވެ. އެ ޚިޔާލު އައިސްފައި ވަނީ ހަގީގީ ދިރާސާތަކުން ނަމަވެސް، އެ ދިރާސާތައް އަދި ފުރަތަމަ ފެންވަރުގައެވެ.
- މީދަންތަކުގައި. ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓްސް އޮފް ހެލްތު (NIH) ބަޔާންކުރި 2013 ގެ ދިރާސާއެއްގައި ފެނުނީ، މީދަންތައް ނިދާއިރު ބުރާގެ ސެލްތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ޖާގަ ގާތްގަނޑަކަށް 60% އިތުރުވާ ކަމަށެވެ. ދިރާސާ ކުރި މީހުން «ގްލިމްފެޓިކް ސިސްޓަމް» އޭ ކިޔާ ގޮތުގެ މަގުން ފްލޫއިޑް ބުރާއިން ފަސޭހައިން ހިނގައެވެ. އަލްޒައިމަރޒްއާ ގުޅޭ ޕްރޮޓީނެއް ކަމަށްވާ ބީޓާ-އެމިލޮއިޑް، ނިދިފައިވާ މީދަންތަކުގެ ބުރާއިން އަވަހަށް ނެރެދިޔައެވެ.
- މީހުންގައި. 22 އިން 72 އަހަރުގެ މެދުގައިވާ 20 ޞިއްޙަތުވެރި މީހުން ބަލައިގެން ކުރި ކުޑަ 2018 ގެ ދިރާސާއެއްގައި، އާދައިގެ ރޭއެއް ނިދުމަށް ފަހު އަދި އެއްވެސް ނިދެއް ނެތި ރޭއެއް ހޭދަކުރުމަށް ފަހު ސްކޭން ކުރިއެވެ. ނިދިނުއައި ރޭގަނޑަށް ފަހު، ހަނދާނަށް މުހިންމު ސަރަޙައްދެއް ކަމަށްވާ ހިޕޮކެމްޕަސް ހިމެނޭ ބައެއްގައި ބީޓާ-އެމިލޮއިޑް ދައްކާ ސްކޭން ސިގްނަލް ގާތްގަނޑަކަށް 5% އިތުރުވިއެވެ. ލިޔުނު މީހުން މިއީ ފުރަތަމަ ފެންވަރުގެ ހެކިތަކަށް ކިޔުނެވެ. އަރާމު ކުރުމަށް ފަހު މި ބަދަލު ދޫކޮށްލަނީތޯ، ނުވަތަ މި ބަދަލުން ދައްކަނީ ސާފުކުރުން ލަސްވުންތޯ ނުވަތަ އެމިލޮއިޑް އިތުރަށް އުފެދުންތޯ އެމީހުންނަށް ނޭނގުނެވެ.
- މިއީ ދެފަރާތަށް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ. ލެންސެޓް ކޮމިޝަނުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި، އެމިލޮއިޑް ޖަމާވުމުން އަމިއްލަވެސް ބޮޑެތި މީހުންގެ ނިދުމަށް ހުރަސް އަޅާނެއެވެ.
މި ހޯދުންތަކުން ދިރާސާ ކުރާ މީހުން ނިދުމާ ޝައުގުވެރިވަން ޖެހޭ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދެއެވެ. ނަމަވެސް ރަނގަޅަށް ނިދުމުން އަލްޒައިމަރޒް ހުއްޓޭ ކަމަށް މިއިން ނުދައްކައެވެ.
ނިދުމަށް އެހީތެރިވާނެ ޢާދަތަކަކީ ކޮބައި؟
ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮން އޭޖިންގ (NIA) ބުނާ ގޮތުގައި، ބޮޑެތި މީހުންނަށް ރޭގަނޑެއްގައި 7 އިން 9 ގަޑިއިރު ނިދުން ބޭނުންވެއެވެ، އެއީ އެހެން ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބޭނުންވާ މިންވަރެވެ. އެ މުއައްސަސާގެ އިރުޝާދުތަކުގެ ތެރޭގައި މިތަން ހިމެނެއެވެ:
- ދިރާގު ވަގުތެއް ބެހެއްޓުން. ކޮންމެ ދުވަހަކު އެއް ވަގުތެއްގައި ނިދައި އެއް ވަގުތެއްގައި ހޭލެއްވުން، ހުކުރު ދުވަސްވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ.
- ނިދުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޢާދަތެއް ހެދުން. ނިދުމުގެ ކުރިން ކިޔަވާށެވެ، ހަމަޖެހި މިއުޒިކް އަޑުއަހާށެވެ ނުވަތަ ހޫނު ގާތުގައި ފެންވަޅު ނަގާށެވެ.
- ނިދާ ކޮޓަރި ހިތްހަމަޖެހޭ ގޮތަކަށް ބަހައްޓާށެވެ، މާ ހޫނު ނުވަތަ މާ ފިނި ނުވާ ގޮތަށެވެ.
- ދުވަހުގެ ފަހަތަށް ކެފީން މަދުކުރުން. ކޮފީ، ސައި، ސޯޑާ އަދި ޗޮކްލެޓުން ނިދުން ދުރުވެދާނެއެވެ.
- އަލްކޮހޮލް ދުރުކުރުން، މަދު މިންވަރެއް ވެސް، NIA އިލްތިމާސް ކުރައެވެ.
- ނިދުމަށް 2 ނުވަތަ 3 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ކެއުން ދުރުކުރުން، އަދި ދުވަހުގެ ފަހަތަށް ގިނަ ބުއިން ބުއިން ދުރުކުރުން.
- ދިރާގައި ކަސްރަތު ކުރުން، ނަމަވެސް ނިދުމަށް 3 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ނޫން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ކަސްރަތުގެ މަގުދަނޑި ބައްލަވާށެވެ.
- ސްކްރީންތައް ނިދާ ކޮޓަރިން ބޭރުކުރުން. NIA އިލްތިމާސް ކުރަނީ އެތާގައި ޓީވީ ނުބެލުމަށާއި ކޮމްޕިއުޓަރު، ފޯނު ނުވަތަ ޓެބްލެޓް ނުބޭނުން ކުރުމަށެވެ.
- މެންދުރު ފަހަތަށް ނުވަތަ ހަވީރު މަޑުޖެހުން ދުރުކުރުން މިކަން ކުރެވޭނަމަ.
ޑިމެންޝިއާއާ އެކު އަންނަ ނިދުމުގެ މައްސަލަތައް
ޑިމެންޝިއާއާ އެކު ނިދުމުގެ ގޮތުގައި ބަދަލުތައް އަންނަކަން އާންމުވެގެންވެއެވެ. NIA ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި މިތާ ހިމެނެނީ މާ ގިނައިރު ނިދުން ނުވަތަ މާ މަދުވެގެން ނިދުން، ރޭގަނޑު ގިނަ ފަހަރަށް ހޭލުން، އަދި ދުވާލަކު ގިނައިރު މަޑުޖެހުނެވެ. އެ މުއައްސަސާ ސަންޑައުނިން (sundowning) ވެސް ބަޔާންކުރެއެވެ: ދުވަހު އަލި ފިއްތަން ފެށުމުން ނުވަތަ އަލި ގަދަވުމުން ހަމަޖެހުން ނުލިބުން، އެޖިޓޭޝަން ނުވަތަ ކޮންފިއުޝަން އިތުރުވެއެވެ.
NIA އިން ބެލެހެއްޓެނިވެރިންނަށް ދޭ އިރުޝާދުތަކުގެ ތެރޭގައި މިތަން ހިމެނެއެވެ:
- ކުރިން އަލި އަދި ހަރަކާތް ހޯދުން. ދުވާލަކު ބޭރަށް ދިއުމަށް ނުވަތަ ކުޑައިރިކޮޅެއް ޖަނެލް ކައިރީގައި އިށީނދެލުމަށް އެހީތެރިވެދީށެވެ، އަދި ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަރަކާތްތެރިވުމަށް ހިތްވަރު ދީށެވެ. އަލި ގަދައިން ހަށިގަނޑުގެ ގަޑި އަލުން އެޖަސްޓް ކުރަން އެހީތެރިވެދާނެއެވެ.
- ހަރަކާތް ގިނަ ކަންކަން ހެނދުނަށް ރޭވުން. ހެނދުނު ގާތުގައި ފެންވަޅު ނެގުމަށް ނުވަތަ ދުވަހުގެ އެންމެ ބޮޑު ކެއުން މެންދުރުކޮޅު ނަގަން މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.
- މަޑުޖެހުން ކުރުކޮށް ކުރިން ބެހެއްޓުން. ދުވަހުގެ ފަހަތަށް މަޑުޖެހުން މަދުކުރާށެވެ.
- ހަވީރު ހަމަޖެހިގޮތެއް ބަހައްޓާށެވެ. އަލި މަދުކޮށް، އަޑު މަދުކޮށް، އަދި އެ މީހަށް ކަމަށް ވާނަމަ ހަމަޖެހި މިއުޒިކް ޖަހާށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުވަހުގެ ފަހަތުގެ ހަމަނުޖެހުން މަގުދަނޑީގައި އިތުރު ޚިޔާލުތައް ހުރެއެވެ.
- ދިރާގު ނިދުމުގެ ޢާދަތެއް ބެހެއްޓުން. ކޮންމެ ރޭއެއް އެއް ވަގުތެއްގައި އަޑުއަރާ ކިޔަވައިދިނުމަކީ NIA ދޭ މިސާލެކެވެ. ދިރާގު ދުވަހުގެ ރޫޓީނެއް ވެސް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
- ކެފީނާއި އަލްކޮހޮލް މަދުކުރުން.
- ނިދާ ކޮޓަރި، ކޮރިޑޯ އަދި ބަތްރޫމުގައި ރޭގަނޑުގެ ބުޅައިތި ބޭނުންކުރުން.
ރޭގަނޑު ހޭލުމަށް، NIA ގެ ގޭގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ އިރުޝާދުތަކުގައި ހިމެނެނީ ރޭގަނޑުގެ ބުޅައިތި ނުވަތަ އޮޓޮމެޓިކް ލައިޓް ސެންސަރު، ބަތްރޫމުގައި ހިފައިގަތުމުގެ ބާރު، ސިޑިތަކުގެ ކައިރިތަކުގައި ފާޅު ކުލައިގެ ޓޭޕް، އަދި ބޭސްތައް ތަޅުލާފައިވާ ތަނެއްގައި ބަހައްޓައިގެން ފިއްޔާއިރެވެ.
ހަވީރު ކުރު، ހަމަޖެހި ހަރަކާތެއް ތިޔަ ދެމީހުން ދެންނެވުމަށް އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. ލަސްކޮށް ހަމަޖެހުން ނެގުމުގެ މަޝްޤު (Calm Breathing) ކުރެއްވުމަށް ނުވަތަ ހަމަޖެހި ވާހަކަ ކާޑުތައް (Conversation Cards) ބައެއް ބޭނުންކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވުން ރަނގަޅެވެ. ނިދުމަށް ކައިރިކޮށް ހިތް ހަރަކާތްތެރިކުރާ ކަންކަމެއް ދޫކޮށްލައްވާށެވެ، އަދި އެ މީހަށް ފުދޭވަރަށް އައިސްފިނަމަ ހުއްޓާލައްވާށެވެ.
ރޭގަނޑު ނިދުން ގެއްލުން ބެލެހެއްޓެނިވެރިންނަށް ވެސް ބުރަކަށިކަމެއް ގެންދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ބެލެހެއްޓެނިވެރިންގެ އަމިއްލަ ސަމާލުކަމުގެ މަގުދަނޑީގައި އަރާމު ހޯދުމަށާއި އެހީ ހޯދުމަށް ގޮތްތައް ހިމެނިފައިވެއެވެ.
ނިދުމުގެ އެޕްނިއާ އަކީ ކޮބާ؟
ނިދުމުގެ އެޕްނިއާއިން ނިދާއިރު ނޭވާލުން ކުރު ވަގުތުތަކަށް ހުއްޓިދެއެވެ، ގިނައިރަށް ރޭގަނޑެއްގައި ގިނަ ފަހަރަށް މިހެން ވެދެއެވެ. NIA ބުނަނީ، މިކަމަށް ފަރުވާ ނުދީނަމަ ބްލަޑް ޕްރެޝަރ މައްޗަށް ދިއުން، ސްޓްރޯކް ނުވަތަ ހަނދާން ގެއްލުން ފަދަ މައްސަލަތައް އުފެދިދާނެ ކަމަށެވެ. އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮޑަށް ކޮންކުރުމާއި ދުވާލަކު ނިދިނިދި އަންނަން ޖެހުން ހިމެނެއެވެ، އަދި ގިނަ މީހުންނަށް ތިމަންނާއަށް މި ޙާލަތު ހުރި ކަން ނޭނގެއެވެ. ލެންސެޓް ކޮމިޝަނުން 11 ދިރާސާއެއް ބަލައިގެން ކުރި ރިވިއުއެއް ބަޔާންކޮށް، ނިދުމުގެ އެޕްނިއާ ހުރި މީހުންނަށް ޑިމެންޝިއާގެ ރިސްކު ގާތްގަނޑަކަށް 43% އިތުރުވި ކަމަށް ދައްކާލައިފިއެވެ. ނަމަވެސް އެ ދިރާސާތަކުގެ ތެރެއިން މަދު ދިރާސާތަކެއްގައި ކުޑަކަން ބަލައިގަތުމުން، މި ގުޅުން ޔަގީން ކަމެއް ނޫނެވެ.
ނިދުމުގެ އެޕްނިއާ ދެނެގަނެ ފަރުވާ ދެވިދާނެއެވެ. NIA ބުނަނީ CPAP މެޝިނެއް ގާތްގަނޑަކަށް އަބަދުވެސް އެހީތެރިވެދޭ ކަމަށެވެ. ތިބާއަށް ނުވަތަ ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާއަށް ބޮޑަށް ކޮންކުރާނަމަ، ނިދާއިރު ނޭވާލުން ހުއްޓިދާނަމަ، ނުވަތަ ދުވާލަކު ވަރަށް ނިދިނިދި އަންނަނަމަ، ޑޮކްޓަރަކަށް އަންގާށެވެ.
ނިދުމުގެ ބޭސްތަކާ ގުޅޭ ނޯޓެއް
އަޅުގަނޑުމެން ނިދުމުގެ ބޭސްތަކާއި ސަޕްލިމެންޓްތަކާ ބެހޭ އިރުޝާދު ނުދެމެވެ. NIA ބުނަނީ ނިދުމުގެ ބޭސްތަކުން ކުރު މުއްދަތަކަށް އެހީތެރިވެދާނެ ނަމަވެސް އިންސޮމްނިއާއަށް އެއީ ޝިފާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އަދި އަލްޒައިމަރޒްއާ ދިމާލަށް ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ނިދުމަށް އެހީތެރިވުމަށް ދޭ ބައެއް ބޭސްތަކުން ބޯ ގެއްލުން، ވެއްޓުން އަދި ކޮންފިއުޝަން އިތުރުވުމުގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދައްކާނެ ކަމަށް ވެސް އެ މުއައްސަސާ ބުނެއެވެ. ޑޮކްޓަރަކާ ނުވަތަ ފާމަސިސްޓަކާ ވާހަކަ ނުދައްކާ އެއްވެސް ނިދުމުގެ ބޭހެއް، ޑޮކްޓަރުގެ ރަހުމަތް ނެތި ގަތް ނިދުމުގެ އެހީތެރި ބޭސްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް، ނުފަށާށެވެ، ނުހުއްޓާށެވެ، ނުވަތަ ބަދަލެއް ނުހަދާށެވެ.
ޑޮކްޓަރަކާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ
ތިބާއަށް ނުވަތަ ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާއަށް އަބަދުވެސް ވަރަށް ބުރަ އަންނަނަމަ، ގިނަ ރޭތަކެއް ނިދަން ދަތިވާނަމަ، ބޮޑަށް ކޮންކުރާނަމަ، ނުވަތަ ރޭގަނޑު ނޭވާލުން ހުއްޓިދާނަމަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކާށެވެ. ޑިމެންޝިއާއާ ގުޅޭ ނިދުމުގެ މައްސަލަތައް ދެމިއޮތްނަމަ، NIA އިލްތިމާސް ކުރަނީ ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދު ހޯދުމަށެވެ. ޗެކްއަޕަކުން ވޭން، އެހެން ނިދުމުގެ މައްސަލައެއް، ބަލިމަޑުކަމެއް ނުވަތަ ބޭހެއްގެ ސައިޑް އިފެކްޓެއް ފަދަ ސަބަބުތައް ހޯދައިދެވިދާނެއެވެ. އަވަހަށް ކޮންފިއުޝަން އުފެދުން، ނުވަތަ ކޮންފިއުޝަންއާ އެކު ނިދުމުގެ ގޮތުގައި އަވަހަށް ބަދަލެއް އަންނަނަމަ، އަވަހަށް ފަރުވާ ހޯދަން ޖެހެއެވެ. ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކަން ޖެހޭ ވަގުތު ކިޔަވާށެވެ.
މި ޞަފުޙާއަކީ އާންމު މައުލޫމާތެއް، މެޑިކަލް އިރުޝާދެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މެޑިކަލް ޑިސްކްލެއިމަރ ބައްލަވާށެވެ.
އާންމު ސުވާލުތަކެވެ
ރަނގަޅަށް ނިދިނުއައުމުން އަލްޒައިމަރޒް އުފެދޭތޯ؟
އެކަން ތަކީކޮށް ދައްކާފައެއް ނެތެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން ނިދުން މަދުވުމާއި ޑިމެންޝިއާގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދިއުމާ ގުޅުމެއް ދެކޭނަމަ، ޑިމެންޝިއާ އަމިއްލަވެސް ނިދުމަށް ހުރަސް އަޅާނެ، ގިނައިރަށް ބަލިކަން ދެނެގަންނަން އަހަރުތަކެއް ކުރިންނެވެ. 2024 ގެ ލެންސެޓް ކޮމިޝަނުން ހެކިތައް އެއްގޮތަކަށް ނުވާތީ، ނިދުމަކީ ބަދަލުކުރެވޭ ރިސްކު ފެކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުހިމެނުނެވެ.
ބޮޑެތި މީހުން ކިތަންމެ ދުވަސް ނިދަން ޖެހޭތޯ؟
ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮން އޭޖިންގ (NIA) ބުނަނީ، ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބޭނުންވަނީ އެހެން ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބޭނުންވާ މިންވަރު، ރޭގަނޑެއްގައި 7 އިން 9 ގަޑިއިރު ކަމަށެވެ. ގިނަ ބޮޑެތި މީހުން ކުރިން ކުރި ގޮތަށް ވުރެ ކުރިން ނިދައި ކުރިން ހޭލެއެވެ. މިއީ އާންމު ކަމެކެވެ.
ޑިމެންޝިއާއާ ދިމާލަށް ދިރިއުޅޭ މީހަކު ދުވާލަކު ނިދައި ރޭގަނޑު ހޭލަނީ ކީއްވެ؟
ޑިމެންޝިއާއިން ހަށިގަނޑުގެ ގަޑިއަށް އަސަރު ކުރެވި، ނިދުމާއި ހޭލުންތެރިވުމުގެ ވަގުތުތައް މައްޗަށް ތިރިއަށް ވެދާނެއެވެ. ވޭން، ބޯރުވުން، ބަނޑުހައިވުން ނުވަތަ ބޭސްތަކުގެ ސައިޑް އިފެކްޓްތަކުން ވެސް ބައިވެރިވެދާނެއެވެ. ދުވާލަކު އަލި، ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަރަކާތްތެރިވުމާއި ހަވީރު ހަމަޖެހުން ދިރާގު ޢާދަތެއް އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. ފަރުވާ ދެވޭ ސަބަބުތައް ހުރިތޯ ޑޮކްޓަރަކަށް ބެލުމަށް އެދޭށެވެ.
އަހަރެން ބެލެހެއްޓޭ މީހާއަށް ނިދުމުގެ އެހީތެރި ބޭހެއް ދޭން ހުރީތޯ؟
ފުރަތަމަ އެ މީހާގެ ޑޮކްޓަރާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ، ޑޮކްޓަރުގެ ރަހުމަތް ނެތި ގަތް ބޭސްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮން އޭޖިންގ (NIA) ބުނަނީ، ބައެއް ނިދުމުގެ ބޭސްތަކުން އަލްޒައިމަރޒްއާ ދިމާލަށް ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ބޯ ގެއްލުން، ވެއްޓުން އަދި ކޮންފިއުޝަން އިތުރުވުމުގެ ރިސްކު މައްޗަށް ދައްކާނެ ކަމަށެވެ.
މަސްދަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެން މި ޕޭޖް ބަރޯސާވާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ދިރާސާތަކާ ލިންކް ކުރަމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗެއް ޗެކްކޮށްފައިވަނީ ޕޭޖް އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރުގައެވެ.
- Association of sleep duration in middle and old age with incidence of dementia · Nature Communications
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
- Brain may flush out toxins during sleep · National Institutes of Health
- β-Amyloid accumulation in the human brain after one night of sleep deprivation · Proceedings of the National Academy of Sciences
- Sleep and Older Adults · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Managing Sleep Problems in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging