Veitarataravi me baleta na Tamata era Bula vata kei na Lomaloma ni Vakasama: Jigsaw, Vosa kei na Taro Vakarawarawa ena Initaneti

E dua na jigsaw e biu tu ena teveli ni kana e dua vei ira na itaviqaravi rawarawa duadua me wasei vata. E rawa ni drau tiko vata ka sega ni gadrevi na vosa levu, na iyaloyalo e solia e dua na ka me veitalanoataki kina, kei na kena biu na tiki i otioti e vakavuna na yalo vinaka. Ia, na veitarataravi e dodonu me veisau ni veisau na lomaloma ni vakasama. E dua na veitarataravi e dredre sobu e rawa ni vukica e dua na yakavi vakacegu me dua e vakararawataki. Na tabana oqo e vakamacalataka na sala ni digitaka ka vakarautaka na jigsaw, na taro vosa kei na taro vakarawarawa ena initaneti, kei na ka me caka ni sa tekivu dredre.

Era vinaka li na veitarataravi me baleti ira era bula vata kei na lomaloma ni vakasama?

Era lewe vuqa era marautaka, vakauasivi o ira era dau cakava na veitarataravi e liu. Na Alzheimer’s Foundation of America e cavuta na vakasaqaqara vosa, qito ni pepa kei na qito ni teveli ena itaviqaravi me baleta na itekitekivu, kei na NHS e cavuta na qito kei na veitarataravi ena initaneti ena tablet me dua na sala ni tiko vakaitavi.

Na veitarataravi e sega ni wai ni veivakarautaki. E sega ni dua na veitarataravi e vakaraitaki ni vakaberaberataka se tarova na lomaloma ni vakasama; na noda ivakasala me baleta na qito ni vakasama kei na lomaloma ni vakasama e vakamacalataka na vakadidike. Na inaki ni caka veitarataravi me dua na auwa marautaki ka taleitaki drau cakava vata. Na Alzheimer’s Association e vakalekalekataka: vakanamata ki na marau, sega ki na rawaka.

Na sala ni digitaka e dua na jigsaw puzzle me baleta e dua e bula vata kei na lomaloma ni vakasama?

Muria na ka e taleitaka o koya kei na ivakarau ni veitarataravi sa oti, sega ni muria e dua na yaca ni ituvaki.

Levu ni tiki

E sega na naba dodonu. E dua e dau taleitaka na veitarataravi ena se marautaka beka e vica na drau na tiki ena itekitekivu, ia e dua tale e marau duadua ena vica wale ga na tiki. E dua na ivakarau yaga: kevaka e vaka me bibi na veitarataravi sa oti, digitaka e dua e rauta ni veimama na kena tiki. Kevaka e vakacavari totolo ka vinakata tale, toso cake vakalailai.

Levu kei na ivakarau ni tiki

• Na tiki lelevu e rawarawa cake me laurai, tauri cake ka vukici.
• Na tiki vavaku ka kaukauwa era tudei ka sega ni rawarawa ni ca ni lutu.
• Na dela sega ni cila e vakalailaitaka na cila mai na cina kei na katubaleka.
• Levelia na tiki lalai kevaka e rawa ni biuta o koya e dua na ka ena gusu, ka rawa ni yaco oqo ena gauna e muri ni lomaloma ni vakasama.

Na iyaloyalo

• Ulutaga ni tamata qase. Na iteitei, valenisili, motoka makawa, manumanu ni iteitei, dua na tauni voleka ena baravi, se dua na qito taleitaki. Sega ni iyaloyalo ni gone se dua na ka e vaka na iyaya ni gone.
• Na vanua ni roka e matata na kena duidui. E dua na vale ni manumanu damudamu, waqa karakarawa kei na vanua drokadroka e rawarawa cake mai na lomalagi e robota e dua na yasana ni veitarataravi.
• Rairai kilai ka vakayago. E dua na iyaloyalo ni vanua a tiko kina se dua na ka a taleitaka e solia e levu na ka me veitalanoataki. Eso na vanua ni tabaivola era rawa ni vukica e dua na iyaloyalo ni matavuvale me jigsaw.

Na sala ni caka vata e dua na veitarataravi?

Vakarautaka me rawa ni tekivu sara o koya ena tikina e marautaki.

1. Digitaka e dua na vanua vinaka. Rarama vinaka, dua na idabedabe e tiko na ligana, kei na teveli se dua na ibe me toka tu kina na veitarataravi.
2. Vakararamataka na ituvatuva ni kato ena vanua e rawa ni drau raica vata kina.
3. Vukica na tiki me raici cake ni bera ni tekivu.
4. Tuvana na tiki ni batibasaga o kemuni, se cakava taumada na batibasaga ka biuta na loma me nona.
5. Vakasokumuna na tiki me vaka na roka ki na vica na ibe se peleti.
6. Solia e dua na tiki ena dua na gauna kevaka e levu na tiki ka rui rawarawa ni veilecayaki. “Au nanuma ni tiki ni vale ni manumanu oqo.”
7. Veitalanoataka na iyaloyalo, sega ni toso. “E vaka na waqa a taukena na tamaqu.”
8. Biuta me tu. Lesu tale kina ena vica na siga. E sega ni gadrevi na totolo.
9. Cegu ena dua na gauna vinaka, ni oti na kena biu e dua na tiki, ni se marautaki tiko.

Na National Institute on Aging e vakatura mo vukei koya me tekivu, vakaraica na rarawa, ka laiva me sarava wale ga kevaka e taleitaka cake o koya. Na saravi kemuni ni biuta na tiki, kei na dusia na vanua e rawa ni biu kina e dua, e se tiko ga vakaitavi.

Taro vakarawarawa ena initaneti

E dua na veitarataravi ena tablet e tiko na kena yaga dina: sega na tiki e yali, iyaloyalo lelevu e robota na sikirini, kei na sega ni teveli me samaki.

Na noda Picture puzzle wale ga e musuka e dua na iyaloyalo me 4 se 9 na tiki. Tabaka e rua na tiki mo veisautaka me yacova ni taucoko tale na iyaloyalo. Na iyaloyalo taucoko e tiko ga ena sikirini me ivakaraitaki, e sega na ivakarau ni gauna, ka rawa ni cegu ena dua ga na gauna. Na va na tiki e veirauti kei ira e lewe vuqa ena gauna e loma donuya ni tiko vata e dua e yasana.

Me baleta na qito ni iyaloyalo e rawarawa cake, tovolea na Find the same, na vanua o tabaka kina na iyaloyalo e tautauvata kei na dua e cake, se Sort together, na vanua e biu kina na iyaloyalo ki na kato me vaka na valenisili se na iteitei.

Taro vosa: vakasaqaqara vosa kei na crossword

Na taro vosa e veirauti kei ira era dau taleitaka, e vakavuqa ena itekitekivu ni lomaloma ni vakasama.

• Vakasaqaqara vosa ena vola levu. Na noda Word search wale ga e vakayagataka na vola lelevu kei na vica wale ga na vosa, e toso ena yasana kei na loma, sega vakadua ena veicevata se lesu tale. Qitotaka ena sikirini se tabaka.
• Wilika vakadomoilevu na lisi. E dua e wilika e dua na vosa, e dua tale e vaqara. E vinaka wale ga na wirina na imatai ni vola.
• Na crossword ena vola levu mai na ivola ni veitarataravi e rawa ni cakacaka ena itekitekivu. Wilika vakadomoilevu na taro, wasea na peni ka vakalewena vata na isauni. Na crossword rawarawa, e tiko na kena ulutaga, e vinaka cake mai na ka dredre.
• Veitalanoataka na vosa. “Iteitei” e rawa ni yaco me tini na miniti ni vosa me baleta na tomata.

Me baleta e levu tale na itaviqaravi ena pepa kei na sala ni tabaki ira me rawarawa na raici kei na tauri, raica na itaviqaravi ni lomaloma ni vakasama e rawa ni tabaki wale.

Na veitarataravi cava e veirauti ena veiyasai ituvaki?

Na ituvaki e veicurumaki, kei na siga vinaka kei na siga dredre e ka ga ni dau yaco.

Na gauna cava me vakarawarawataka kina se cegu kina na veitarataravi?

Vakaraica na cegu vakacegu, na biligi ni tiki, na “Au sega ni rawa” e toso vakawasoma, se na mata e l worried. Oqo na ivakatakilakila me veisautaka e dua na ka, sega ni toso ga.

• Vakarawarawataka. Tiki lailai, se biuta wale ga na vica na tiki i otioti me nona.
• Cakava vakalevu o kemuni ka sureta me vukea ena veitikina rawarawa.
• Veisautaka ki na dua na ka voleka: tuvana na tiki me vaka na roka, e dua na taro ena initaneti e 4 na tiki, se coloring.
• Cegu. Biuta vakatikitiki ka gunuva e dua na bilo ti. E rawa ni drau lesu tale ena dua na siga, se sega sara.

Kevaka e tekivu vaka na ivakananumi ni ka e dredre na veitarataravi, e vinaka me biu. E levu tale na sala me vakayagataki kina na gauna vinaka vata; na noda 101 na vakasama ni itaviqaravi e dua na vanua vinaka me raica.